Bir bakışta
Orta kulak mukozasının ani başlayan iltihabıdır; çoğunlukla bir üst solunum yolu enfeksiyonunun ardından gelişir.
Kulak ağrısı (otalji), ateş, huzursuzluk, kulağı çekiştirme ve işitme azlığı en sık bulgulardır; kulak zarı delinirse kulaktan akıntı gelir.
Ateşli ve 3 aydan küçük bebeklerde, genel durumu bozuk çocuklarda ve komplikasyon belirtisi olanlarda gecikmeden değerlendirme gerekir.
Ağrı her durumda tedavi edilir; uygun çocuklar 48-72 saat izlenir, gerekirse antibiyotik başlanır.
Tıbbi bilgilendirme. Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve bir hekimin muayene, tanı veya tedavisinin yerini tutmaz; tıbbi tavsiye olarak kullanılmamalıdır. Şikâyetleriniz veya kişisel durumunuz için mutlaka bir Kulak Burun Boğaz hekimine ve odyoloğa başvurunuz.
3 aydan küçük bebeğinizde ateş varsa, çocuğunuzun genel durumu kötüyse, yakınmalar 48-72 saat içinde gerilemiyorsa ya da kulaktan akıntı (otore) başladıysa bir hekime başvurun. Baş dönmesi, yüz felci, kulak arkasında şişlik ve kızarıklık, şiddetli baş ağrısı ya da ense sertliği acil değerlendirme gerektirir.
Tanım ve epidemiyoloji
Akut otitis media (AOM), orta kulak mukozasının ani başlayan iltihabıdır. Tanı için orta kulakta sıvı ile kulak zarında iltihap bulgularının birlikte bulunması gerekir; iltihap geçtikten sonra kalan sıvı efüzyonlu otitis media olarak izlenir.
En sık 6 ay ile 2 yaş arasında görülür (Lieberthal ve ark., 2013). Pnömokok aşısı döneminde izlenen bir kohortta çocukların %60’ı 3 yaşına kadar en az bir, %24’ü ise üç ya da daha fazla atak geçirmiştir (Kaur ve ark., 2017). Küçük çocuklarda östaki tüpünün daha kısa ve horizontal olması, nazofarenksteki mikroorganizmaların orta kulağa ulaşmasını kolaylaştırır.
Belirti ve bulgular
Bebek ve küçük çocuklarda yakınmalar özgül değildir: huzursuzluk, kulağı çekiştirme, uyku ve beslenme bozukluğu, ateş. Daha büyük çocuklar kulak ağrısını (otalji) ve işitme azlığını kendileri anlatır.
Kulak zarı delinirse ağrı çoğu zaman birden hafifler ve kulaktan irinli akıntı gelir. Mastoidit, yüz felci ve labirentit nadir ama ciddi komplikasyonlardır; 3 aydan küçük ateşli bebekte sistemik enfeksiyon da araştırılır.
Nedenler ve risk faktörleri
En sık bakteriyel etkenler Streptococcus pneumoniae, tiplendirilemeyen Haemophilus influenzae ve Moraxella catarrhalis’tir; viral üst solunum yolu enfeksiyonları atakları başlatır. Pnömokok konjuge aşıları aşıdaki serotiplerin yol açtığı hastalığı azaltmıştır, ancak aşı dışı serotipler AOM nedeni olmayı sürdürür (Kaur ve ark., 2017).
Kreşe gitme, sigara dumanı, anne sütü almama, yatarak biberonla beslenme ve emzik kullanımı riski artırır. Yarık damak ve Down sendromu gibi östaki tüpü işlevini bozan durumlar atakların tekrarlamasını kolaylaştırır.
Odyolojik ve klinik değerlendirme
Tanı otoskopiyle konur. Kulak zarında orta-belirgin bombeleşme ya da eksternal otite bağlı olmayan yeni başlamış akıntı tanı koydurur; hafif bombeleşme ise son 48 saatte başlayan ağrı ya da belirgin kızarıklıkla birlikte tanıyı destekler. Orta kulakta sıvı yoksa AOM tanısı konmaz; tek başına kızarıklık yeterli değildir (Lieberthal ve ark., 2013).
- Pnömatik otoskopi: zar hareketliliğinin azaldığını göstererek orta kulak sıvısını doğrular.
- Timpanometri: normal dış kulak yolu hacmiyle düz (B tipi) eğri verir; zar delinmişse hacim yüksek çıkar.
- Prob tonu: 6 aydan küçük bebeklerde 1000 Hz prob tonu önerilir; 226 Hz yanıltıcı biçimde normal sonuç verebilir (Rosenfeld ve ark., 2016).
- Akustik refleks ve OAE: orta kulakta sıvı varken genellikle alınamaz.
- İşitme değerlendirmesi: akut dönemde rutin değildir; sıvı 3 ay ya da daha uzun sürerse yaşa uygun işitme testi yapılır (Rosenfeld ve ark., 2022).
Akut dönemdeki iletim tipi kayıp, iltihap geçince yeniden ölçülmelidir.
Tedavi ve odyolojik rehabilitasyon
Ağrı kontrolü (parasetamol ya da ibuprofen) her çocukta tedavinin ilk adımıdır. Güncel Cochrane derlemesine göre antibiyotik ilk 24 saatte ağrıyı azaltmaz, 2-3. günde ağrısı süren çocuk sayısını yaklaşık üçte bir azaltır; buna karşılık her 14 çocuktan birinde kusma, ishal ya da döküntüye yol açar (Venekamp ve ark., 2023).
Ağır bulgusu (orta-şiddetli ağrı, 48 saatten uzun süren ağrı, 39 °C ve üzeri ateş) olmayan çocuklarda, 48-72 saat içinde kontrol sağlanabiliyorsa izle-bekle seçeneği vardır: 6-23 ayda yalnız unilateral AOM için, 24 ay ve üzerinde unilateral ya da bilateral AOM için. Antibiyotik gerekirse ilk seçenek genellikle amoksisilindir (Lieberthal ve ark., 2013); karar ve dozlama hekime aittir.
Tekrarlayan AOM’de (6 ayda üç ya da 12 ayda dört atak) ventilasyon tüpü, muayene sırasında orta kulakta sıvı varsa önerilir, sıvı yoksa önerilmez (Rosenfeld ve ark., 2022).
Yaşam kalitesine etkisi ve öneriler
Sık ataklar çocuğun uykusunu, beslenmesini ve ailenin günlük düzenini bozabilir. Uzayan orta kulak sıvısı dalgalı işitmeye yol açar; bu dönemde çocukla yüz yüze ve sessiz bir ortamda konuşmak dinlemeyi kolaylaştırır.
Aşıların (pnömokok ve yıllık grip aşısı dahil) takvime uygun yapılması ve sigara dumanından uzak durulması atakları azaltır (Lieberthal ve ark., 2013). Ağrı ve ateş 48-72 saatte gerilemezse, akıntı başlarsa ya da iyileşmeden sonra işitme azlığı sürerse yeniden başvurun.
Bu derlemeden yararlandıysanız aşağıdaki biçimde kaynak gösterebilirsiniz (APA 7):
İşitme Atölyesi. (2026). Akut Otitis Media. İşitme ve Denge Sağlığı Rehberi. https://www.isitmeatolyesi.com/guncel-haberler/categories/isitme-sagligi-rehberi/akut-otitis-media/Kalıcı bağlantı: isitmeatolyesi.com/guncel-haberler/categories/isitme-sagligi-rehberi/akut-otitis-media/ · Son gözden geçirme: Ekim 2026 · Lisans: CC BY-NC-ND 4.0
Kaynakça
- Kaur, R., Morris, M., & Pichichero, M. E. (2017). Epidemiology of acute otitis media in the postpneumococcal conjugate vaccine era. Pediatrics, 140(3), e20170181.
- Lieberthal, A. S., Carroll, A. E., Chonmaitree, T., ve ark. (2013). The diagnosis and management of acute otitis media. Pediatrics, 131(3), e964-e999.
- Rosenfeld, R. M., Shin, J. J., Schwartz, S. R., ve ark. (2016). Clinical practice guideline: Otitis media with effusion (update). Otolaryngology-Head and Neck Surgery, 154(1_suppl), S1-S41.
- Rosenfeld, R. M., Tunkel, D. E., Schwartz, S. R., ve ark. (2022). Clinical practice guideline: Tympanostomy tubes in children (update). Otolaryngology-Head and Neck Surgery, 166(1_suppl), S1-S55.
- Venekamp, R. P., Sanders, S. L., Glasziou, P. P., ve ark. (2023). Antibiotics for acute otitis media in children. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2023(11), CD000219.
Sıkça sorulan sorular
Her kulak ağrısında antibiyotik gerekir mi?
Hayır. Antibiyotik verilmeyen çocukların çoğunda yakınmalar birkaç gün içinde kendiliğinden geriler ve antibiyotiğin ağrıya katkısı ilk 24 saatte belirgin değildir. Hekiminiz çocuğunuzun yaşına, yakınmaların şiddetine ve muayene bulgularına göre ağrı kesiciyle izlemeyi ya da antibiyotik başlamayı önerir.
Aşıları tam olan çocuk neden orta kulak iltihabı olur?
Pnömokok aşıları en sık etkenlerin bir kısmına karşı koruma sağlar; aşıda bulunmayan bakteri türleri ve virüsler ise iltihaba yol açmayı sürdürür. Bu nedenle aşılı çocuklarda da orta kulak iltihabı görülür; aşılar yine de ağır ve invaziv enfeksiyonları azaltır.
Kulak zarı delindi, işitmesi kalıcı olarak bozulur mu?
Akut iltihaba bağlı zar delinmesi çoğunlukla birkaç hafta içinde kendiliğinden kapanır ve işitme normale döner. Akıntı uzarsa ya da delik kapanmazsa kulak burun boğaz kontrolü gerekir.
Orta kulaktaki sıvı dil gelişimini kalıcı olarak etkiler mi?
Sıvı 3 aydan uzun sürer ya da sık tekrarlarsa çocuğun sesleri net duyması güçleşebilir. Bu durumda işitme testi yapılır; erken tanı, uygun tedavi ve iletişim desteğiyle bu etkiler çoğunlukla geri döner.
Tekrarlayan iltihaplarda tüp şart mı?
Hayır. Tüp, sık tekrarlayan ataklarda muayene sırasında orta kulakta sıvı da bulunuyorsa önerilen bir seçenektir; kulaklarda sıvı yoksa önerilmez. Karar, atak sıklığı, işitme durumu ve çocuğun gelişimsel risklerine göre hekimle birlikte verilir.
Tekrarlayan orta kulak iltihaplarında östaki tüpü işlevini ve işitmenin günlük yaşama etkisini izlemek için kullanılabilecek ölçekler:
İşitmeAtölyesi