Bir bakışta
Stapes kemiği çevresindeki kemiğin yeniden yapılanmasıdır; stapesin hareketi kısıtlanır ve işitme kaybı gelişir.
Yavaş ilerleyen işitme kaybı ve çınlama tipiktir; bazı hastalar gürültülü ortamda konuşmayı görece daha iyi duyar (paracusis Willisii).
Acil değildir; ancak ilerleyici olduğu için düzenli odyolojik izlem gerektirir.
Stapes cerrahisi (stapedotomi ya da stapedektomi) ya da işitme cihazı uygulanır; seçim hastayla birlikte yapılır.
Tıbbi bilgilendirme. Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve bir hekimin muayene, tanı veya tedavisinin yerini tutmaz; tıbbi tavsiye olarak kullanılmamalıdır. Şikâyetleriniz veya kişisel durumunuz için mutlaka bir Kulak Burun Boğaz hekimine ve odyoloğa başvurunuz.
Bir kulakta yavaş ilerleyen işitme kaybı, ailede işitme kaybı öyküsü, çınlama ya da gürültülü ortamda görece daha iyi duyma fark ederseniz bir Kulak Burun Boğaz hekimine ve odyoloğa başvurun. İşitmede ani bir değişiklik, baş dönmesi ya da bir kulakta hızlı kötüleşme olursa gecikmeden değerlendirme gerekir.
Tanım ve epidemiyoloji
Otoskleroz, iç kulağı çevreleyen otik kapsül kemiğine özgü, lokalize bir kemik yeniden yapılanma (remodeling) hastalığıdır. Normal kemik dokusunun yerini düzensiz, damardan zengin, süngerimsi bir kemik alır. Süreç en sık oval pencerenin önündeki fissula ante fenestram bölgesini tutar (Quesnel ve ark., 2018).
Bu değişim stapes tabanını (footplate) sabitlediğinde ses titreşimleri iç kulağa yeterince iletilemez ve iletim tipi işitme kaybı ortaya çıkar. Odak kokleaya yayıldığında sensörinöral bileşen eklenir ve mikst tip kayıp gelişebilir.
Klinik otoskleroz kadınlarda daha sık görülür ve genellikle erken erişkinlikte başlar; beş merkezli bir İngiliz kohortunda hastaların %65’i kadındır (Crompton ve ark., 2019).
Belirti ve bulgular
En sık belirti, çoğu zaman bir kulakta başlayıp zamanla bilateral hâle gelebilen, yavaş ilerleyen işitme kaybıdır. Kayıp başlangıçta genellikle alçak frekansları etkiler.
Hastaların önemli bir bölümünde çınlama eşlik eder. Bazı hastalar gürültülü ortamlarda konuşmayı görece daha iyi anladıklarını söyler; “paracusis Willisii” adı verilen bu bulgu iletim tipi kayıplarda görülür.
Otoskleroz sinsi başlar; ağrı, akıntı ya da kızarıklık gibi enfeksiyon bulguları yoktur. Kulak zarı muayenede genellikle normaldir; normal görünen kulakta iletim tipi kayıp saptanması hekimi otoskleroza yönlendirir.
Nedenler ve risk faktörleri
Otoskleroz çok etkenli bir hastalıktır; genetik yatkınlığın çevresel ve hormonal etkenlerle birlikte rol oynadığı düşünülür. Hem ailesel hem de sporadik (ailede başka olgu olmayan) formları vardır.
Aynı kohortta hastaların %40’ı aile öyküsü bildirmiş ve ailesel olgularda hastalık daha erken başlamıştır (Crompton ve ark., 2019). Kemik yeniden yapılanmasıyla ilişkili gen varyantları ve kızamık virüsüyle olası bağlantı araştırılmış, ancak neden tam olarak aydınlatılamamıştır (Chole ve McKenna, 2001).
İşitme kaybını gebelikle ilişkilendiren kadınlarda hastalığın daha erken başladığı bildirilmiştir; bu bulgu gebeliğin bazı kadınlarda ilerlemeyi hızlandırabileceğini düşündürür (Crompton ve ark., 2019).
Odyolojik ve klinik değerlendirme
Tanı, KBB muayenesi ile odyolojik bulguların birlikte değerlendirilmesine dayanır. Kulak zarının normal görünmesine karşın iletim tipi kayıp saptanması tipiktir.
- Saf ses odyometrisi: iletim tipi (ileri evrede mikst) kayıp ve hava-kemik aralığı görülür.
- Carhart çentiği: kemik yolu eşiklerinde 2 kHz dolayında görülen çökmedir (Carhart, 1950). Stapes fiksasyonunun mekanik bir sonucudur ve başarılı cerrahiden sonra çoğu zaman düzelir; tek başına tanı koydurmaz.
- Timpanometri: genellikle normal (A tipi) ya da orta kulak sertliğini yansıtan düşük tepeli (As tipi) eğri elde edilir.
- Akustik refleksler: erken dönemde zayıflar ya da kaybolur; ilerlemiş fiksasyonda alınamaz.
Geniş bant timpanometri (WBT) orta kulak mekaniğindeki sertleşmeyi daha ayrıntılı gösterebilir. Cerrahi planlanan olgularda odakların yaygınlığını değerlendirmek için yüksek çözünürlüklü BT kullanılır (Quesnel ve ark., 2018). Ayırıcı tanıda timpanoskleroz ve superior semisirküler kanal dehisansı (SSKD) önemlidir; SSKD’de de normal zarla hava-kemik aralığı görülür, ancak akustik refleksler korunur.
| Özellik | Otoskleroz | Timpanoskleroz | SSKD |
|---|---|---|---|
| Temel tutulum | Stapes ve oval pencere | Zarda ve kemikçiklerde kireçlenme | Superior semisirküler kanal (üçüncü pencere) |
| Kulak zarı | Normal görünür | Beyaz plaklar olabilir | Normal görünür |
| Akustik refleks | Erken dönemde kaybolur | Kaybolabilir | Korunur |
| OAE | Etkilenebilir | Etkilenebilir | Korunur |
| Ayırt edici bulgu | Carhart çentiği, aile öyküsü | Enfeksiyon ya da tüp öyküsü | Otofoni, sesle tetiklenen baş dönmesi, düşük VEMP eşiği |
Tedavi ve odyolojik rehabilitasyon
Cerrahi tedavide sabitlenmiş stapesin bir bölümü çıkarılarak yerine küçük bir protez yerleştirilir (stapedotomi ya da stapedektomi). Deneyimli ellerde hava-kemik aralığını kapatmada başarı oranı yüksektir; iç kulağa bağlı kalıcı işitme kaybı nadir ama önemli bir risktir. Karar hekim tarafından hastayla birlikte verilir.
Cerrahiyi istemeyen ya da cerrahiye uygun olmayan hastalarda işitme cihazları etkilidir. İletim tipi kayıplarda iç kulak sağlam olduğundan konuşmayı ayırt etme başarısı genellikle iyidir.
Hastalığın kokleayı yaygın biçimde tuttuğu, ileri derece mikst kaybın geliştiği ve işitme cihazından yeterli yarar sağlanamayan seçilmiş olgularda koklear implant (Kİ) değerlendirilebilir. Stapes cerrahisi bugün giderek artan biçimde gelişmiş işitme cihazları ve Kİ ile birlikte ya da onların yerine planlanmaktadır (Batson ve Rizzolo, 2017).
Yaşam kalitesine etkisi ve öneriler
İşitme kaybı iletişim yorgunluğuna, sosyal geri çekilmeye ve kaygıya yol açabilir. Tedavinin başarısı yalnız odyogramla değil, kişinin günlük yaşamdaki iletişim rahatlığıyla da değerlendirilmelidir.
İlerleyici bir hastalık olduğundan düzenli odyolojik kontrol önemlidir. Aile bireylerinin durumu anlaması, gürültülü ortamlarda yüz yüze ve açık konuşma gibi iletişim stratejileri hastanın yükünü azaltır.
Bu derlemeden yararlandıysanız aşağıdaki biçimde kaynak gösterebilirsiniz (APA 7):
İşitme Atölyesi. (2026). Otoskleroz. İşitme ve Denge Sağlığı Rehberi. https://www.isitmeatolyesi.com/guncel-haberler/categories/isitme-sagligi-rehberi/otoskleroz/Kalıcı bağlantı: isitmeatolyesi.com/guncel-haberler/categories/isitme-sagligi-rehberi/otoskleroz/ · Son gözden geçirme: Ekim 2026 · Lisans: CC BY-NC-ND 4.0
Kaynakça
- Batson, L., & Rizzolo, D. (2017). Otosclerosis: An update on diagnosis and treatment. JAAPA, 30(2), 17-22.
- Carhart, R. (1950). Clinical application of bone conduction audiometry. Archives of Otolaryngology, 51(6), 798-808.
- Chole, R. A., & McKenna, M. (2001). Basic science review: Pathophysiology of otosclerosis. Otology & Neurotology, 22(2), 249-257.
- Crompton, M., Cadge, B. A., Ziff, J. L., ve ark. (2019). The epidemiology of otosclerosis in a British cohort. Otology & Neurotology, 40(1), 22-30.
- Quesnel, A. M., Ishai, R., & McKenna, M. J. (2018). Otosclerosis: Temporal bone pathology. Otolaryngologic Clinics of North America, 51(2), 291-303.
Sıkça sorulan sorular
Otoskleroz ameliyatından sonra hemen uçağa binebilir miyim?
Genellikle cerrahınız iç kulağın iyileşmesi için belirli bir süre uçuş, dalış ve ani basınç değişimlerinden kaçınmanızı önerir. Bu süre hastadan hastaya değişebildiğinden, seyahat planınızı mutlaka ameliyatınızı yapan hekimle önceden konuşmanız en güvenli yoldur.
Ameliyat olmazsam işitmem tamamen gider mi?
Otoskleroz ilerleyici bir hastalıktır ve tedavi edilmezse işitme kaybı zamanla artabilir. Ancak cerrahi tek seçenek değildir; işitme cihazları da iyi sonuç verir. Önemli olan, düzenli izlemle size en uygun yöntemi hekiminizle birlikte belirlemektir.
Ameliyattan sonra işitme cihazı kullanmam gerekir mi?
Başarılı cerrahi çoğu zaman iletim tipi kaybı büyük ölçüde düzeltir. İç kulakta da etkilenme (sensörinöral bileşen) varsa ek yarar için işitme cihazı gerekebilir. Bu durum ameliyat sonrası yapılan işitme testleriyle netleşir.
Otoskleroz kalıtsal mı? Çocuğuma geçer mi?
Otosklerozun güçlü bir genetik yatkınlık zemini vardır ve ailelerde birden fazla kişide görülebilir. Ancak bir ebeveynde bulunması çocuğa kesin geçeceği anlamına gelmez; çevresel ve hormonal etkenler de sürece katkıda bulunur.
Diğer kulağım da etkilenir mi?
Otoskleroz sıklıkla bir kulakta başlar, ancak zamanla bilateral hâle gelme eğilimi yüksektir. Bu nedenle belirtiler bir kulakta olsa bile iki kulağın da düzenli izlenmesi önerilir.
Otosklerozda işitme kaybının günlük yaşama etkisini ve cihaz faydasını izlemek için kullanılabilecek ölçekler:
İşitmeAtölyesi
