İşitmeAtölyesiBir bakışta
Geçmiş orta kulak iltihaplarının ardından zar ve kemikçiklerde gelişen kireçlenme (hyalinizasyon-kalsifikasyon).
Zarla sınırlıysa çoğu zaman belirtisiz; yaygın formda yavaş ilerleyen, ağrısız iletim tipi işitme kaybı.
Acil değildir; işitme azalması fark edilirse odyolojik değerlendirme önerilir.
İşitmeyi etkilemiyorsa izlem; kayıp varsa cerrahi veya işitme cihazı (iletim tipi kayıpta çok etkili).
Tıbbi bilgilendirme. Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve bir hekimin muayene, tanı veya tedavisinin yerini tutmaz; tıbbi tavsiye olarak kullanılmamalıdır. Şikâyetleriniz veya kişisel durumunuz için mutlaka bir Kulak Burun Boğaz hekimine ve odyoloğa başvurunuz.
Kulak zarınızda beyaz lekeler görüldüğü söylendiyse ve işitmede azalma, kulakta dolgunluk ya da hafif çınlama fark ediyorsanız bir Kulak Burun Boğaz hekimine ve odyoloğa başvurun. Aktif enfeksiyon bulgusu (ağrı, akıntı) eklenirse önce o değerlendirilmelidir.
Tanım ve epidemiyoloji
Timpanoskleroz, tekrarlayan veya kronik orta kulak iltihaplarının ardından bağ dokusunda hyalinizasyon ve kalsifikasyon (kireçlenme) gelişmesiyle oluşan bir onarım sürecidir. Yalnızca kulak zarını tutan yüzeyel forma miringoskleroz, orta kulak boşluğu ve kemikçikleri de tutan yaygın forma timpanoskleroz denir.
Kronik otitis media ve geçmişte ventilasyon tüpü uygulanmış kulaklarda sık görülür. Zarı tutan miringoskleroz oldukça yaygın ve genellikle işitmeyi etkilemezken; kemikçikleri saran yaygın form işitme kaybına yol açabilir (Gibb & Pang, 1994).
Patolojik plaklar, orta kulakta ses iletiminden sorumlu kemikçik zincirinin (özellikle stapes kemiğinin) hareketini kısıtladığında iletim tipi işitme kaybı ortaya çıkar.
Belirti ve bulgular
Yalnızca kulak zarında sınırlı miringoskleroz genellikle belirti vermez; muayenede zarda beyaz, tebeşirimsi plaklar olarak görülür ve çoğu zaman tesadüfen saptanır.
Orta kulağı ve kemikçikleri tutan yaygın formda ise yavaş ilerleyen, ağrısız iletim tipi işitme kaybı ön plandadır. Bazı hastalarda kulakta dolgunluk hissi ve hafif çınlama görülebilir.
Genellikle geçmişte tekrarlayan kulak enfeksiyonu, akıntı ya da tüp öyküsü bulunur. Aktif enfeksiyon olmadığından ağrı ve akıntı beklenmez.
Nedenler ve risk faktörleri
Temel neden, geçirilmiş orta kulak iltihaplarına karşı gelişen aşırı onarım yanıtıdır. Kronik ve tekrarlayan otitis media öyküsü en önemli risk faktörüdür.
Çocuklukta uygulanan ventilasyon tüpleri miringosklerozu artırabilir; ancak bu durum genellikle işitmeyi etkilemeyen, kozmetik nitelikte bir bulgudur (Asiri ve ark., 1999).
Oksidatif stres ve tekrarlayan inflamasyonun plak oluşumunda rol oynadığı düşünülmektedir (Bhaya ve ark., 1993).
Odyolojik ve klinik değerlendirme
Tanının ilk basamağı otoskopik/mikroskobik muayenedir; kulak zarındaki karakteristik beyaz plaklar doğrudan görülebilir. Ancak orta kulak içindeki tutulum muayeneyle her zaman değerlendirilemez.
- Saf ses odyometrisi: iletim tipi kayıp derecesini ve hava-kemik aralığını belirler.
- Timpanometri: kemikçik sertliğine bağlı olarak normal ya da düşük tepeli eğri; hareket kısıtlılığını yansıtabilir.
- Akustik refleksler: kemikçik tutulumunda kaybolabilir.
- Yüksek çözünürlüklü BT: cerrahi öncesi plakların yerini ve yaygınlığını gösterir.
Timpanoskleroz, benzer bulgu veren otoskleroz ve kemikçik zinciri kesintisinden ayırt edilmelidir; kesin ayrım çoğu zaman cerrahi sırasında netleşir.
Tedavi ve odyolojik rehabilitasyon
İşitmeyi etkilemeyen, zarla sınırlı plaklar tedavi gerektirmez; yalnızca izlenir. Aktif enfeksiyon varsa öncelikle o tedavi edilir.
İşitme kaybına yol açan orta kulak tutulumunda cerrahi (timpanoplasti, gerektiğinde kemikçik zinciri onarımı veya stapes cerrahisi) düşünülebilir. Ancak plakların yaygınlığı ve nüks eğilimi nedeniyle sonuçlar otosklerozdan daha değişkendir; karar hekime aittir.
Cerrahinin uygun olmadığı veya tercih edilmediği durumlarda işitme cihazları güvenli ve etkili bir seçenektir; iletim tipi kayıplarda genellikle çok iyi sonuç verir.
Yaşam kalitesine etkisi ve öneriler
İşitme kaybı hafif-orta düzeyde kaldığında yaşam kalitesine etki sınırlı olabilir; ancak tedavi edilmediğinde iletişim güçlüğü ve sosyal geri çekilme gelişebilir.
Kulak sağlığını korumak, enfeksiyonları zamanında tedavi ettirmek ve düzenli odyolojik kontrol önemlidir. İşitme cihazı kullananların cihaz ayarlarının (fitting) periyodik gözden geçirilmesi fayda sağlar.
Bu derlemeden yararlandıysanız aşağıdaki biçimde kaynak gösterebilirsiniz (APA 7):
İşitme Atölyesi. (2026). Timpanoskleroz. İşitme ve Denge Sağlığı Rehberi. https://www.isitmeatolyesi.com/guncel-haberler/categories/isitme-sagligi-rehberi/timpanoskleroz/Kalıcı bağlantı: isitmeatolyesi.com/guncel-haberler/categories/isitme-sagligi-rehberi/timpanoskleroz/ · Son gözden geçirme: Temmuz 2026 · Lisans: CC BY-NC-ND 4.0
Kaynakça
- Asiri, S., Hasham, A., al Anazy, F., Zakzouk, S., & Banjar, A. (1999). Tympanosclerosis: Review of literature and incidence among patients with middle-ear infection. Journal of Laryngology & Otology, 113(12), 1076-1080.
- Bhaya, M. H., Schachern, P. A., Morizono, T., & Paparella, M. M. (1993). Pathogenesis of tympanosclerosis. Otolaryngology-Head and Neck Surgery, 109(3), 413-420.
- Gibb, A. G., & Pang, Y. T. (1994). Current considerations in the etiology and diagnosis of tympanosclerosis. European Archives of Oto-Rhino-Laryngology, 251(8), 439-451.
- Kaur, K., Sonkhya, N., & Bapna, A. S. (2006). Tympanosclerosis revisited. Indian Journal of Otolaryngology and Head & Neck Surgery, 58(2), 128-132.
Sıkça sorulan sorular
Kulak zarımdaki beyaz lekeler tehlikeli mi?
Kulak zarındaki beyaz, tebeşirimsi plaklar çoğu zaman geçmiş enfeksiyonların izidir ve genellikle işitmeyi etkilemez. Tek başına tehlikeli değildir; ancak işitmede azalma fark ederseniz odyolojik değerlendirme yaptırmanız uygun olur.
Timpanoskleroz otoskleroz ile aynı şey mi?
Hayır. İkisi de iletim tipi işitme kaybı yapabilir ancak nedenleri farklıdır. Timpanoskleroz geçmiş enfeksiyonlara bağlı kireçlenmedir; otoskleroz ise stapes kemiği çevresindeki kalıtsal bir kemik yeniden yapılanmasıdır. Ayrımı hekiminiz muayene ve testlerle yapar.
Ameliyat işitmemi kesin düzeltir mi?
Cerrahi işitmeyi iyileştirebilir, ancak plakların yaygınlığına ve nüks eğilimine bağlı olarak sonuçlar kişiden kişiye değişir. Bu nedenle bazı hastalarda işitme cihazı daha öngörülebilir ve güvenli bir seçenek olabilir.
Bu durum ilerler mi?
Aktif enfeksiyon kontrol altındaysa plaklar genellikle yavaş seyreder. Yine de kemikçikleri tutan formda işitme zamanla azalabileceğinden düzenli takip önerilir.
Çocuğuma tüp takıldı; timpanoskleroz olur mu?
Tüp uygulanan kulaklarda zarda küçük plaklar gelişebilir, ancak bunlar çoğunlukla işitmeyi etkilemez. Tüpün sağladığı yarar bu küçük riskin çok önündedir; yine de kontrolleri aksatmamak önemlidir.
İletim tipi işitme kaybının günlük yaşama etkisini ve cihaz faydasını izlemek için kullanılabilecek ölçekler: