Bir bakışta
Geçmiş orta kulak iltihaplarının ardından kulak zarında ve kemikçiklerde gelişen hyalinizasyon ve kireçlenmedir (kalsifikasyon).
Yalnız zarı tutuyorsa çoğu zaman belirtisizdir; yaygın formda yavaş ilerleyen, ağrısız iletim tipi işitme kaybı görülür.
Acil değildir; işitmede azalma fark edilirse odyolojik değerlendirme önerilir.
İşitmeyi etkilemiyorsa yalnız izlenir; kayıp varsa cerrahi ya da iletim tipi kayıpta iyi sonuç veren işitme cihazı seçenektir.
Tıbbi bilgilendirme. Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve bir hekimin muayene, tanı veya tedavisinin yerini tutmaz; tıbbi tavsiye olarak kullanılmamalıdır. Şikâyetleriniz veya kişisel durumunuz için mutlaka bir Kulak Burun Boğaz hekimine ve odyoloğa başvurunuz.
Kulak zarınızda beyaz lekeler olduğu söylendiyse ve işitmenizde azalma, kulakta dolgunluk ya da hafif çınlama fark ediyorsanız bir Kulak Burun Boğaz hekimine ve odyoloğa başvurun. Ağrı ya da akıntı gibi aktif enfeksiyon bulguları eklenirse önce bunun değerlendirilmesi gerekir.
Tanım ve epidemiyoloji
Timpanoskleroz, tekrarlayan ya da kronik orta kulak iltihaplarının ardından bağ dokusunda hyalinizasyon ve kalsifikasyon (kireçlenme) gelişmesiyle sonuçlanan bir iyileşme sürecidir. Yalnız kulak zarını tutan yüzeyel forma miringoskleroz, orta kulak boşluğunu ve kemikçikleri de tutan yaygın forma timpanoskleroz denir.
Kronik otitis media geçiren ve daha önce ventilasyon tüpü takılmış kulaklarda sık görülür. Zarla sınırlı miringoskleroz yaygındır ve genellikle işitmeyi etkilemez; kemikçikleri saran yaygın form ise işitme kaybına yol açabilir.
Plaklar orta kulakta ses iletiminden sorumlu kemikçik zincirinin, özellikle stapesin hareketini kısıtladığında iletim tipi işitme kaybı ortaya çıkar.
Belirti ve bulgular
Kulak zarıyla sınırlı miringoskleroz genellikle belirti vermez; muayenede zarda beyaz, tebeşirimsi plaklar olarak görülür ve çoğu zaman rastlantısal olarak saptanır.
Orta kulağı ve kemikçikleri tutan yaygın formda yavaş ilerleyen, ağrısız iletim tipi işitme kaybı ön plandadır. Bazı hastalarda kulakta dolgunluk hissi ve hafif çınlama görülebilir.
Öyküde çoğunlukla tekrarlayan kulak enfeksiyonu, akıntı ya da tüp uygulaması vardır. Aktif enfeksiyon olmadığı sürece ağrı ve akıntı beklenmez.
Nedenler ve risk faktörleri
Temel neden, geçirilmiş orta kulak iltihaplarına karşı gelişen aşırı onarım yanıtıdır; mekanizması tam olarak aydınlatılamamıştır. Otitis media öyküsü olan 196 kişiye ait temporal kemiklerin incelendiği bir çalışmada timpanoskleroz kemiklerin %14,1’inde saptanmış, geri dönüşsüz iltihabi değişiklik bulunan kulaklarda daha sık görülmüş ve plakların yaygınlığı ile işitme kaybının derecesi arasında doğrudan ilişki bulunmamıştır (Bhaya ve ark., 1993).
Ventilasyon tüpü sonrası kulakların %32’sinde timpanoskleroz gelişir ve risk tüp takılmayan kulaklara göre yaklaşık 3,5 kat artar (Kay ve ark., 2001). Kronik süpüratif otitis medialı 775 hastanın incelendiği bir seride timpanoskleroz %11,6 oranında saptanmış; zarla birlikte orta kulağın da tutulduğu olguların %61’inde hava-kemik aralığı 40 dB’yi aşmıştır (Asiri ve ark., 1999).
Odyolojik ve klinik değerlendirme
Tanının ilk basamağı otoskopik ve mikroskobik muayenedir; kulak zarındaki karakteristik beyaz plaklar doğrudan görülür. Orta kulak içindeki tutulum ise muayeneyle her zaman değerlendirilemez.
- Saf ses odyometrisi: iletim tipi kaybın derecesini ve hava-kemik aralığını belirler; bazı olgularda mikst kayıp görülür.
- Timpanometri: zarın ve kemikçiklerin sertliğine bağlı olarak normal ya da düşük tepeli (As tipi) eğri elde edilir.
- Akustik refleksler: kemikçik tutulumunda alınamayabilir.
- Yüksek çözünürlüklü BT: cerrahi öncesinde plakların yerini ve yaygınlığını gösterir.
Timpanoskleroz, benzer bulgular veren otoskleroz ve kemikçik zincir kopukluğundan ayırt edilmelidir (Gibb ve Pang, 1994); zarın görünümü ve enfeksiyon öyküsü ipucu verir, ancak kesin ayrım çoğu zaman ameliyatta yapılır.
Tedavi ve odyolojik rehabilitasyon
İşitmeyi etkilemeyen, zarla sınırlı plaklar tedavi gerektirmez; yalnızca izlenir. Aktif enfeksiyon varsa öncelikle o tedavi edilir.
İşitme kaybına yol açan orta kulak tutulumunda timpanoplasti, gerektiğinde kemikçik zinciri onarımı ya da stapes cerrahisi düşünülebilir. Bir cerrahi seride kemikçik tutulumlu olgularda saf ses ortalaması ameliyat sonrası 49 dB’den 31 dB’ye inmiştir (Mahajan ve Kochhar, 2000). Plakların yaygınlığı ve yeniden fiksasyon olasılığı nedeniyle sonuçlar olgudan olguya değişir; karar hekime aittir.
Cerrahinin uygun olmadığı ya da istenmediği durumlarda işitme cihazları güvenli ve etkili bir seçenektir; iletim tipi kayıplarda genellikle iyi sonuç verir.
Yaşam kalitesine etkisi ve öneriler
Hafif-orta düzeyde kalan işitme kaybının yaşam kalitesine etkisi sınırlı olabilir; ancak kayıp tedavi edilmezse iletişim güçlüğü ve sosyal geri çekilme gelişebilir.
Kulak enfeksiyonlarını zamanında tedavi ettirmeniz ve düzenli odyolojik kontrol yaptırmanız önemlidir. İşitme cihazı kullanıyorsanız cihaz ayarlarınızın odyoloğunuz tarafından belirli aralıklarla gözden geçirilmesi yarar sağlar.
Bu derlemeden yararlandıysanız aşağıdaki biçimde kaynak gösterebilirsiniz (APA 7):
İşitme Atölyesi. (2026). Timpanoskleroz. İşitme ve Denge Sağlığı Rehberi. https://www.isitmeatolyesi.com/guncel-haberler/categories/isitme-sagligi-rehberi/timpanoskleroz/Kalıcı bağlantı: isitmeatolyesi.com/guncel-haberler/categories/isitme-sagligi-rehberi/timpanoskleroz/ · Son gözden geçirme: Ekim 2026 · Lisans: CC BY-NC-ND 4.0
Kaynakça
- Asiri, S., Hasham, A., al Anazy, F., ve ark. (1999). Tympanosclerosis: Review of literature and incidence among patients with middle-ear infection. Journal of Laryngology & Otology, 113(12), 1076-1080.
- Bhaya, M. H., Schachern, P. A., Morizono, T., ve ark. (1993). Pathogenesis of tympanosclerosis. Otolaryngology-Head and Neck Surgery, 109(3), 413-420.
- Gibb, A. G., & Pang, Y. T. (1994). Current considerations in the etiology and diagnosis of tympanosclerosis. European Archives of Oto-Rhino-Laryngology, 251(8), 439-451.
- Kay, D. J., Nelson, M., & Rosenfeld, R. M. (2001). Meta-analysis of tympanostomy tube sequelae. Otolaryngology-Head and Neck Surgery, 124(4), 374-380.
- Mahajan, S. B., & Kochhar, L. (2000). Surgical management of tympanosclerosis: Our experience. Medical Journal Armed Forces India, 56(3), 198-200.
Sıkça sorulan sorular
Kulak zarımdaki beyaz lekeler tehlikeli mi?
Kulak zarındaki beyaz, tebeşirimsi plaklar çoğu zaman geçmiş enfeksiyonların izidir ve genellikle işitmeyi etkilemez. Tek başına tehlikeli değildir; ancak işitmede azalma fark ederseniz odyolojik değerlendirme yaptırmanız uygun olur.
Timpanoskleroz otoskleroz ile aynı şey mi?
Hayır. İkisi de iletim tipi işitme kaybı yapabilir, ancak nedenleri farklıdır. Timpanoskleroz geçmiş enfeksiyonlara bağlı kireçlenmedir; otoskleroz ise kalıtsal yatkınlığı olan, stapes çevresindeki kemiğin yeniden yapılanmasıyla giden bir hastalıktır. Ayrımı hekiminiz muayene ve testlerle yapar.
Ameliyat işitmemi kesin düzeltir mi?
Cerrahi işitmeyi iyileştirebilir, ancak plakların yaygınlığına ve yeniden fiksasyon eğilimine bağlı olarak sonuçlar kişiden kişiye değişir. Bu nedenle bazı hastalarda işitme cihazı daha öngörülebilir ve güvenli bir seçenek olabilir.
Bu durum ilerler mi?
Aktif enfeksiyon kontrol altındaysa plaklar genellikle yavaş seyreder. Yine de kemikçikleri tutan formda işitme zamanla azalabileceğinden düzenli takip önerilir.
Çocuğuma tüp takıldı; timpanoskleroz olur mu?
Tüp takılan kulaklarda zarda küçük plaklar gelişebilir, ancak bunlar çoğunlukla işitmeyi etkilemez. Tüpün uygun çocuklarda sağladığı yarar bu riskten genellikle daha büyüktür; yine de kontrolleri aksatmamak önemlidir.
İletim tipi işitme kaybının günlük yaşama etkisini ve cihaz faydasını izlemek için kullanılabilecek ölçekler:
İşitmeAtölyesi