Bir bakışta
Migren öyküsü olan kişilerde, migren mekanizmalarıyla ilişkili olarak ortaya çıkan tekrarlayan vertigo ataklarıdır; santral kökenli bir vestibüler bozukluktur.
Ataklar 5 dakika ile 72 saat sürer; atakların en az yarısında baş ağrısı, ışıktan ve sesten rahatsız olma ya da görsel aura eşlik eder.
Genellikle acil değildir; kalıcı ya da ilerleyici işitme kaybı, yeni nörolojik bulgu ya da alışılmadık şiddette bir atak varsa başka nedenler araştırılmalıdır.
Temel yaklaşım tetikleyicilerin düzenlenmesidir; sık ataklarda koruyucu ilaç tedavisi ve vestibüler rehabilitasyon eklenebilir.
Tıbbi bilgilendirme. Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve bir hekimin muayene, tanı veya tedavisinin yerini tutmaz; tıbbi tavsiye olarak kullanılmamalıdır. Şikâyetleriniz veya kişisel durumunuz için mutlaka bir Kulak Burun Boğaz hekimine ve odyoloğa başvurunuz.
Migren öykünüz varsa ve tekrarlayan baş dönmesi atakları yaşıyorsanız, özellikle ataklara baş ağrısı, ışıktan ve sesten rahatsız olma ya da görsel aura eşlik ediyorsa bir hekime başvurun. Baş dönmesine kalıcı ya da ilerleyici işitme kaybı eşlik ediyorsa Ménière hastalığı ve diğer nedenlerin araştırılması gerekir. Ani başlayan çift görme, konuşma bozukluğu ya da kol-bacakta güçsüzlük varsa vakit kaybetmeden acile gidin.
Tanım ve epidemiyoloji
Vestibüler migren (VM), migren öyküsü olan kişilerde migren mekanizmalarıyla ilişkili olarak ortaya çıkan, tekrarlayan vestibüler ataklarla tanımlanan santral kökenli bir bozukluktur. Bárány Society ile Uluslararası Baş Ağrısı Derneği’nin ortak hazırladığı tanı ölçütleri 2022 güncellemesinde değiştirilmemiştir (Lempert ve ark., 2022).
Toplum temelli bir çalışmada yaşam boyu görülme sıklığı yaklaşık %1 bulunmuştur (Neuhauser ve ark., 2006). Kadınlarda daha sık görülür. Epizodik vertigonun sık nedenlerinden olmasına karşın tanısı çoğu zaman gecikir ya da atlanır (Lempert ve ark., 2012).
Belirti ve bulgular
Ataklar 5 dakika ile 72 saat arasında sürer. Vestibüler belirti spontan vertigo, pozisyonel vertigo, görsel uyaranla tetiklenen vertigo ya da baş hareketiyle ortaya çıkan bulantılı baş dönmesi biçiminde olabilir (Lempert ve ark., 2022).
Atakların en az yarısında migren özelliklerinden biri eşlik eder: migren tipi baş ağrısı, fotofobi ve fonofobi ya da görsel aura. Her atakta baş ağrısı olması gerekmez; baş dönmesi baş ağrısından önce, onunla birlikte ya da ondan bağımsız ortaya çıkabilir. Hafif ve geçici işitsel belirtiler görülebilir, ancak kalıcı ya da ilerleyici işitme kaybı beklenmez.
Nedenler ve risk faktörleri
VM’nin mekanizması tam olarak bilinmemektedir; migrende rol oynayan santral mekanizmaların vestibüler yolları ve iç kulağı etkilediği düşünülmektedir. Genetik yatkınlık üzerinde de durulmaktadır (Stolte ve ark., 2015).
Stres, uyku düzensizliği, öğün atlama, menstrüasyon ve hormonal değişimler, yoğun görsel uyaranlar ve bazı yiyecek ve içecekler tetikleyici olarak bildirilir. Tetikleyiciler kişiden kişiye değişir.
Odyolojik ve klinik değerlendirme
Tanı öyküye dayanır ve diğer nedenlerin dışlanmasını gerektirir. ‘Kesin VM’ için orta ya da şiddetli yoğunlukta, 5 dakika ile 72 saat süren en az beş vestibüler atak, şimdiki ya da geçmişte ICHD ölçütlerine uyan migren öyküsü ve atakların en az yarısında en az bir migren özelliği gerekir. Ölçütlerin yalnız bir kısmını karşılayan hastalar ‘olası VM’ olarak sınıflanır (Lempert ve ark., 2022).
- Videonistagmografi (VNG), kalorik test ve vHIT: ataklar arasında çoğunlukla normaldir ya da yalnız hafif, özgül olmayan bulgular gösterir; atak sırasında spontan ya da pozisyonel nistagmus görülebilir (Stolte ve ark., 2015).
- VEMP: VM’ye özgü bir bulgu yoktur.
- Saf ses odyometrisi: genellikle normaldir. Alçak frekanslarda dalgalı kayıp saptanırsa Ménière hastalığı araştırılır.
- Görüntüleme: atipik seyir ya da santral bulgu varsa diğer santral nedenleri dışlamak için MR istenir.
| Özellik | Vestibüler migren | Ménière hastalığı |
|---|---|---|
| Atak süresi | 5 dk-72 saat | 20 dk-12 saat |
| İşitme | Genellikle korunur | Alçak frekansta dalgalı kayıp |
| Migren özellikleri | Atakların en az yarısında | Seyrek |
| Vestibüler testler | Ataklar arasında çoğunlukla normal | Sıklıkla anormal |
| Ana yaklaşım | Tetikleyici yönetimi, koruyucu tedavi | Yaşam tarzı, ilaç, girişimler |
Tedavi ve odyolojik rehabilitasyon
Atak sırasında bulantı ve baş dönmesini hafifletmek için kısa süreli ilaçlar kullanılabilir. Sık ya da ağır ataklarda migren profilaksisinde kullanılan ilaçlar denenir. Ancak VM’de koruyucu ilaçların etkinliğine ilişkin plasebo kontrollü kanıt çok sınırlıdır ve yalnız beta blokerler ile kalsiyum kanal blokerleri için düşük kesinlikte veri vardır (Webster ve ark., 2023). İlaç seçimi hekime aittir.
Düzenli uyku ve öğün, stres yönetimi ve kişisel tetikleyicilerden kaçınma yönetimin temelini oluşturur. Ataklar arasında süren dengesizlik ve harekete bağlı yakınmalarda vestibüler rehabilitasyon yarar sağlayabilir.
Yaşam kalitesine etkisi ve öneriler
Ataklar öngörülemediği için kaygı ve düşme korkusu yaşam kalitesini düşürebilir; bir kısım hastada zamanla Kalıcı Postüral-Algısal Dengesizlik (PPPD) gelişebilir. Doğru tanı, hastanın belirsizlikten kurtulup uygun tedaviye ulaşmasını sağlar.
Uyku, öğün, stres ve olası tetikleyicileri kaydeden bir günlük tutmanız ve düzenli egzersiz yapmanız önerilir. Atak sırasında loş ve sessiz bir ortamda dinlenmek yakınmaları hafifletebilir.
Bu derlemeden yararlandıysanız aşağıdaki biçimde kaynak gösterebilirsiniz (APA 7):
İşitme Atölyesi. (2026). Vestibüler Migren. İşitme ve Denge Sağlığı Rehberi. https://www.isitmeatolyesi.com/guncel-haberler/categories/isitme-sagligi-rehberi/vestibuler-migren/Kalıcı bağlantı: isitmeatolyesi.com/guncel-haberler/categories/isitme-sagligi-rehberi/vestibuler-migren/ · Son gözden geçirme: Ekim 2026 · Lisans: CC BY-NC-ND 4.0
Kaynakça
- Lempert, T., Olesen, J., Furman, J., ve ark. (2012). Vestibular migraine: Diagnostic criteria. Journal of Vestibular Research, 22(4), 167-172.
- Lempert, T., Olesen, J., Furman, J., ve ark. (2022). Vestibular migraine: Diagnostic criteria. Journal of Vestibular Research, 32(1), 1-6.
- Neuhauser, H. K., Radtke, A., von Brevern, M., ve ark. (2006). Migrainous vertigo: Prevalence and impact on quality of life. Neurology, 67(6), 1028-1033.
- Stolte, B., Holle, D., Naegel, S., ve ark. (2015). Vestibular migraine. Cephalalgia, 35(3), 262-270.
- Webster, K. E., Dor, A., Galbraith, K., ve ark. (2023). Pharmacological interventions for prophylaxis of vestibular migraine. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2023(4), CD015187.
Sıkça sorulan sorular
Baş ağrım olmadan da vestibüler migren olabilir mi?
Evet. Vestibüler migrende her atağa baş ağrısı eşlik etmek zorunda değildir. Bazı ataklarda baş dönmesine yalnızca ışıktan ve sesten rahatsız olma ya da görsel aura eşlik eder. Bu nedenle baş ağrısının olmaması tanıyı dışlamaz.
Vestibüler migren ile Ménière hastalığı nasıl ayrılır?
İkisi de baş dönmesi atakları yapar. Ménière hastalığında alçak frekanslarda dalgalı ve zamanla kalıcılaşan bir işitme kaybı gelişir; vestibüler migrende işitme genellikle korunur ve migren belirtileri ön plandadır. Ayrım öykü ve işitme testleriyle yapılır; iki hastalık aynı kişide birlikte de bulunabilir.
Beslenme atakları gerçekten etkiler mi?
Bazı hastalarda öğün atlamak, düzensiz uyku ve bazı yiyecek ve içecekler atakları tetikleyebilir. Tetikleyiciler herkeste aynı değildir; bir günlük tutarak kendi tetikleyicilerinizi belirlemeniz atak sıklığını azaltmanıza yardımcı olabilir.
Egzersiz yapmak atakları tetikler mi?
Atak sırasında ani ve hızlı hareketler yakınmaları artırabilir. Ataklar arasında ise uzman rehberliğinde yapılan denge egzersizleri ve düzenli fiziksel etkinlik iyileşmeyi destekler ve önerilir.
Tedaviye iyi yanıt verir mi?
Çoğu hastada tetikleyicilerin düzenlenmesi, gerektiğinde koruyucu tedavi ve vestibüler rehabilitasyonla atakların sıklığı ve şiddeti azalır. Koruyucu ilaçların etkinliğini gösteren güçlü çalışmalar sınırlı olduğundan tedavi kişiye göre planlanır ve yanıta göre değiştirilir.
Vestibüler migren tanısını ve baş dönmesinin etkisini izlemek için kullanılabilecek ölçekler:
İşitmeAtölyesi