İşitmeAtölyesiMaskeleme Hesaplayıcı
Eşikleri girin; araç her ölçüm için maskelemenin gerekip gerekmediğini, gerekiyorsa hangi gürültü seviyesinden başlanacağını ve hangi seviyenin üzerine çıkılmaması gerektiğini hesaplasın. Arada kalan çalışılabilir aralığı çizer, aralık kapanıyorsa maskeleme ikilemini haber verir. Her sayının hangi eşikten geldiğini adım adım gösterir.
Eğitim amaçlıdır · klinik belge ya da tanı aracı değildir · araç da yanılabilir
- Hava ve kemikiki yol için ayrı hesap
- Plato ve ikilemgenişliği ve kapanması
- Adım adımhangi sayı nereden geldi
- 1 Eşikleri girin Grafiğe tıklayın ya da hazır bir örnekle başlayın. Hesap iki kulağın eşiklerini birlikte kullanır.
- 2 Hangi ölçümde gerekli, görün Grafiğin yanındaki ızgara her ölçüm için maskelemenin gerekip gerekmediğini yazar. Bir kutuya tıklayarak o ölçümü seçersiniz.
- 3 Seviyeyi ve platoyu okuyun Seçtiğiniz ölçüm için başlangıç maske seviyesi, aşırı maskeleme sınırı, aradaki çalışılabilir aralık ve hesabın adımları açılır.
Kısaltmalar ve birimler
- TK
- test kulağı: sesi verdiğiniz, eşiğini aradığınız kulak
- TEK
- test edilmeyen kulak: gürültüyü verdiğiniz karşı kulak
- IA
- kulaklar arası zayıflama: sesin kafatasından karşı kulağa geçerken yitirdiği şiddet
- HKA
- hava-kemik aralığı: aynı kulakta hava yolu ile kemik yolu eşiği arasındaki fark
- dB HL
- işitme seviyesi: hem odyogramda okuduğunuz eşiğin hem de odyometrenin gürültü kanalında okuduğunuz maske seviyesinin birimi. Bazı kaynaklar maske seviyesini dB EM (etkili maske seviyesi) diye yazar; bu sayfada dB HL kullanılır
- YY · M
- tabloda yy yanıt alınamadığını, m ölçümün maskeli yapıldığını gösterir
Maskeleme neden, ne zaman gerekir?
Kulaklık taktığınız kulağa verdiğiniz ses o kulakta kalmaz. Yeterince yükseldiğinde kafatasını titreştirir ve karşı kulağın kokleasına da ulaşır: çapraz işitme. Ses bu yolculukta zayıflar; yitirdiği şiddete kulaklar arası zayıflama denir. Sorun şudur: hasta düğmeye bastığında sesi hangi kulağın duyduğunu söyleyemezsiniz. Aşağıdaki şemada tonu yükseltip ne olduğunu kendiniz görün.
Maskeleme gerekir mi? Adım adım
Her maskesiz ölçümden sonra tek bir soru sorulur ve yanıtı iki eşiğin farkı verir. Akış hava yolu ve kemik yolu için ayrı kollara iner; her adımda ölçütün yanında neden o ölçüt olduğu yazılıdır. Kural ezberlemekten çok, hangi sesin hangi kulağa gittiğini izlemek işe yarar.
Maskesiz bir eşik ölçtünüz. Bu eşik hangi kulağa ait?
Ton, test kulağının kulaklığından verildi.
Test kulağının hava yolu eşiği karşı kulağın kemik yolu eşiğinden, kulaklar arası zayıflama kadar ya da daha fazla yüksek mi?
TK hava yolu − TEK kemik yolu ≥ IA
Kulaklığa verilen ses kafatası üzerinden karşı kokleaya da ulaşır ve yolda IA kadar zayıflar. Karşıya ulaşan bu kalıntı, karşı kokleanın kemik yolu eşiğini aşarsa yanıtı o kulak verir. Ölçtüğünüz şey artık test kulağının değil, karşı kulağın eşiği olabilir: gölge eşik. Karşılaştırma bu yüzden karşı kulağın kemik yolu eşiğiyle yapılır, hava yoluyla değil.
Kemik yolu ölçülmemişse ne olur?
Karşı kulağın kemik yolu ölçülmemişse hava yolu vekil alınır; bu temkinli bir varsayımdır, yani maskelemeyi gereğinden erken ister.
Ton, titreşteç ile mastoidden ya da alından verildi.
Test kulağında hava-kemik aralığı 10 dB’yi aşıyor mu?
TK hava yolu − TK kemik yolu > 10 dB
Kemik yolunda kulaklar arası zayıflama yok sayılacak kadar küçüktür: titreşteç hangi kemiğe konursa konsun ses iki kokleaya da yaklaşık aynı düzeyde ulaşır. Dolayısıyla maskesiz bir kemik yolu eşiği iki kokleanın iyisini ölçer ve kafanın hangi yanından geldiğini söylemez. Aralık varsa o iyi kokleanın hangisi olduğunu bilemezsiniz.
Aralık yoksa neden gerekmez?
Aralık yoksa iki koklea zaten benzer eşiktedir ve hangisini ölçtüğünüz sonucu değiştirmez; maskelemeye gerek kalmaz.
Maskelemeye gerek yok. Eşiği olduğu gibi kaydedin.
Gereksiz maskeleme zaman kaybından fazlasıdır: santral maskeleme eşiği birkaç desibel yükseltir, yani ölçümünüzü gereksiz yere kötüleştirir.
Hava yolunu karşı kulağın hava yoluyla karşılaştırmak. Ölçüt karşı kulağın kemik yolu eşiğidir. İki taraflı iletim tipi kayıpta iki hava yolu birbirine yakın görünür ve kural sessizce atlanır.
Kemik yolunda maskelemeyi atlamak. Aralık 10 dB’yi aştığı anda maskesiz kemik yolu eşiği iki kokleanın iyisini ölçer. Bu, yanlış tip tanısının en sık nedenidir.
Odyogramda bunları görürseniz maskeleme aklınıza gelsin
Kuralın istediği maskeleme ile o ölçümde gerçekten gölge eşik okunup okunmadığı ayrı sorulardır; aşağıdaki araç ikisini ayrı ayrı gösterir.
Eşikleri ve kulaklığı girin
Grafiğe tıklayarak ya da tablodan yazarak girebilirsiniz; ikisi birbirini anında günceller. Maskeleme hesabı iki kulağın eşiklerine birlikte bakar: test edilen kulağın hava ve kemik yolu, test edilmeyen kulağın hava-kemik aralığı. Bu yüzden karşı kulağın eşiklerini de girmeniz gerekir. Hazır bir örnekle başlamak isterseniz aşağıdaki düğmelerden birini seçin; sayfayı ilk kez görüyorsanız anlatımlı tur sizi adım adım gezdirir.
Hangi ölçümde gerekli?
Neden bölümündeki iki kural, girdiğiniz her eşik çiftine burada uygulanır. Her kutu bir ölçümdür. Bir kutuya tıklayın: o ölçüm seçilir ve kararın neden o yönde çıktığı ızgaranın altında sayılarla yazılır. Aşağıdaki hesap, plato bandı ve demo da o ölçüme göre çalışır.
Eşik girildiğinde ızgara dolar.
Tablodan yazarak girin
| Hz | Sağ hava | Sağ kemik | Sol hava | Sol kemik |
|---|
Yanıt alınamayan ölçüm için hücreye yy yazın. Maskeli ölçümü işaretlemek için sayının ardına m ekleyin.
Gelişmiş ayarlar
Öntanımlı değerler ders kitaplarındaki alışılmış kümedir: supra-aural kulaklık, supra-aural oklüzyon etkisi tablosu, insert kulaklıkta düz 60 dB kulaklar arası zayıflama ve hesaba katılmayan santral maskeleme. Bunları yalnızca kendi kliniğinizin uygulamasına uydurmak için değiştirin.
Gürültüyü yükseltin, iki yandan birden izleyin
Gerçek ölçümde göremediğiniz tek şey, yanıtın hangi kulaktan geldiğidir. Bu demo onu gösterir. Solda odyometre ekranı: karşı kulağa verdiğiniz gürültüyü yükselttikçe test kulağında ölçülen eşiğin nasıl değiştiğini ve yanıtı o anda hangi kulağın verdiğini görürsünüz. Sağda aynı şey maskeleme grafiğine işlenir; yetersiz maskeleme, plato ve aşırı maskeleme bölgeleri kendiliğinden ortaya çıkar. Yukarıda seçtiğiniz ölçüm kullanılır. Formüllere geçmeden önce burada birkaç adım deneyin: plato kavramı gözle kurulduğunda aşağıdaki hesap çok daha anlaşılır olur.
Bilmeniz gereken kurallar ve sayılar
Uygulamaya geçmeden önce her şey tek sayfada: maskelemenin ne zaman gerektiği, başlangıç maske seviyesinin nasıl hesaplandığı, oklüzyon etkisinin hangi durumda formüle girdiği, aşırı maskelemenin nerede başladığı ve platonun ne zaman bulunmuş sayıldığı. Aşağıdaki kutular ezberlenecek kadar kısa tutuldu; her birinin ayrıntısı ilgili bölümde duruyor.
hava yolu · TK hava yolu − TEK kemik yolu ≥ IA
kemik yolu · TK hava yolu − TK kemik yolu > 10 dB
konuşma · konuşma düzeyi − TEK en iyi kemik yolu ≥ IA
TEK kemik yolu ölçülmediyse yerine TEK hava yolu konur; bu temkinli bir varsayımdır ve gereğinden erken maskelemeye götürür.
hava yolu · TEK hava yolu + 15 dB
kemik yolu · TEK hava yolu + oklüzyon etkisi + 15 dB
15 dB'nin 5 dB'si maskelemeyi başlatmak, 10 dB'si güvenlik payıdır. Gürültü bu seviyeden verilir, sonra plato aranarak yükseltilir.
- Yalnız kemik yolu maskelemesinde.
- Yalnız karşı kulakta kulaklık takılıyken.
- 2000 Hz ve üzerinde sıfır alınır.
- Karşı kulakta iletim tipi patoloji varsa ortaya çıkmaz; orta kulak alçak frekanslı enerjiyi zaten tutuyordur.
aşırı maskeleme · gürültü ≥ IA + TK kemik yolu + 5 dB
ikilem · başlangıç seviyesi ≥ aşırı maskeleme sınırı
Başlangıç seviyesi sınıra ulaşıyorsa çalışılabilecek aralık kalmamış demektir; ilk denenecek şey insert kulaklığa geçmektir.
- 5 dB'lik adımlarla yükseltirken 3-4 ölçüm boyunca eşik değişmiyorsa.
- 10 dB'lik adımlarla yükseltirken 2-3 ölçüm boyunca eşik değişmiyorsa.
- Kısacası maske seviyesini 15-20 dB yükselttiğinizde eşik değişmiyorsa.
Çalışılabilir aralık dar olduğunda 5 dB'lik adım kullanın; 10 dB'lik adım kısalmış platoyu atlayıp aşırı maskelemeye götürebilir.
- Platoda okunan değer yazılır, maskeli sembolle.
- Santral maskeleme için düzeltme yapılmaz.
- Plato bulunamıyorsa ölçüm maskeli gibi yazılmaz; belirsiz bırakıldığı belirtilir.
Hesapta kullanılan değerler
Oklüzyon etkisi tıkanma etkisi
Karşı kulağa kulaklık takıldığında o kulağın kemik yolu eşiği alçak frekanslarda iyileşir; bu yüzden kemik yolu maskelemesinde başlangıç seviyesine oklüzyon etkisi eklenir. 2000 Hz ve üzerinde etki sıfır alınır. Nedeni ve ölçümü bir sonraki bölümde anlatılıyor.
| Hz | Supra-aural | Insert · tam | Insert · sığ |
|---|
Insert kulaklık değerlerinde literatür çelişir. Sığ yerleştirme kanalı kapatır ama hacim eklemediği için supra-aural kulaklıktan büyük etki verir; doğrudan ölçen çalışmalar ise tam yerleştirmede belirgin küçük değer bulur. Bu yüzden iki sütun ayrı tutulmuştur, yerleştirme derinliğinize uyan sütunu seçin.
Kulaklar arası zayıflama interaural attenuation
Supra-aural kulaklıkta kaynaklar hemfikir: çalışmalardan çıkan en düşük değer olan 40 dB kullanılır. Insert kulaklıkta ise kaynaklar ayrışır; aşağıdaki üç küme de güncel olarak kullanımdadır ve yukarıdan seçebilirsiniz.
| Kaynak | ≤1 kHz | >1 kHz |
|---|
Kemik yolunda kulaklar arası zayıflama klinikte 0 dB kabul edilir. Mastoid yerleşimde 2000 ve 4000 Hz'de 0 ile 15 dB arasında değişebildiği bildirilmiştir, frontal yerleşimde bir değerden söz edilmez.
Santral maskeleme
Karşı kulağa gürültü verildiğinde test kulağının eşiği, çapraz işitmeden bağımsız olarak birkaç desibel yükselir. Etki işitsel yolların merkezi düzeyinde ortaya çıkar ve tipik olarak 5 dB dolayındadır. Küçük bir sayı, ama plato ararken üç ölçümün birbirinin aynısı çıkmamasının sık bir nedenidir: maskeleme fonksiyonunda desibel başına 1 dB'den belirgin daha az eğimli bir yükseliş görürseniz akla gelmesi gereken ilk şey santral maskelemedir, çapraz işitme değil.
Araç santral maskelemeyi plato hesabına katmaz; formüller onu içermez. Yalnız maskeleme fonksiyonunda ölçülen eşiğe eklenir ve sonuç bölümünde ayrıca yazılır.
Maskelemeyi adım adım nasıl yaparsınız
Klinikte izlenen sıra şudur: bir başlangıç maske seviyesi hesaplanır, gürültü o seviyeden verilir, sonra adım adım yükseltilerek eşiğin sabitlendiği aralık, yani plato aranır. Bu sırada iki sayı elde kalır: nereden başlanacağı ve hangi seviyeye çıkılmayacağı. Aşağıdaki adımlar seçili ölçümün kendi sayılarıyla yazılır.
Seçili ölçümde sırasıyla
Üstteki şeritten ya da eşik bölümündeki ızgaradan başka bir ölçüm seçerseniz buradaki sayılar da onunla birlikte değişir.
Kemik yolunda oklüzyon etkisi neden formüle giriyor?
Kemik yolu ölçümünde gürültüyü karşı kulağa hava yolu kulaklığıyla verirsiniz. Kulaklık kulak kanalını kapattığı anda o kanalda sıkışan alçak frekanslı enerji dışarı kaçamaz ve o kulağın kemik yolu eşiği iyileşir. Yani karşı kulak, kulaklık takılmadan önceki hâline göre daha iyi duyar hâle gelir. Aynı gürültü artık o kulağı susturmaya yetmez; başlangıç seviyesine oklüzyon etkisi kadar eklemek gerekir.
hava yolu · başlangıç = TEK hava yolu + 15 dB
kemik yolu · başlangıç = TEK hava yolu + oklüzyon etkisi + 15 dB
Oklüzyon etkisini nasıl belirlersiniz?
Birinci yol · hazır tablo. Frekansa ve kulaklık tipine göre önceden belirlenmiş değerler kullanılır. Bu sayfadaki hesap da bu yolu izler; kullanılan tablo Hesap bölümündeki Gelişmiş ayarlardan seçilebilir. Etki 2000 Hz ve üzerinde sıfır alınır.
İkinci yol · odyometrik Bing testi. Oklüzyon etkisi kişiden kişiye değişir ve iletim tipi patoloji varsa hiç ortaya çıkmaz; bu yüzden ölçerek bulmak daha güvenilirdir. Maskesiz kemik yolu eşikleri belirlendikten sonra karşı kulağa kulaklık takılır ve hiç gürültü vermeden kemik yolu eşiği yeniden ölçülür. Eşik iyileşmişse oklüzyon etkisi oluşmuş demektir; iki ölçüm arasındaki fark, o kişideki oklüzyon etkisinin miktarıdır ve başlangıç seviyesi hesabında bu değer kullanılır.
İletim tipi kayıpta orta kulak zaten alçak frekanslı enerjinin bir kısmını tutuyordur; kanalı kapatmak ek bir kazanç sağlamaz. Bing testi bunu doğrudan gösterir, hazır tablo gösteremez.
Gürültüyü hangi adımlarla yükseltirsiniz?
Başlangıç seviyesinde gürültü verilir ve eşik ölçülür. Sonra gürültü yükseltilir ve eşik yeniden ölçülür. Ölçülen eşiğin gürültüyle birlikte yükselmesi, sesin hâlâ karşı kulaktan duyulduğunu gösterir: yetersiz maskeleme. Gürültüyü yükseltmenize karşın eşik değişmiyorsa karşı kulak susturulmuş demektir; plato budur ve aradığınız eşik oradadır.
3-4 kez yükseltmeye karşın eşik değişmiyorsa o seviye gerçek eşik sayılır. Çalışılabilir aralık dar olduğunda bu adım kullanılır.
2-3 kez yükseltmeye karşın eşik değişmiyorsa o seviye gerçek eşik sayılır. Hood'un tarif ettiği temel adım budur, ama dar aralıkta aşırı maskeleme riski taşır.
Başka bir deyişle: maske seviyesini 15-20 dB yükselttiğinizde ölçülen eşik değişmiyorsa o seviye plato kabul edilir. Platoyu veren maske seviyesine etkili maske seviyesi, platonun genişliğine etkili maske aralığı denir.
Gürültüyü yükseltmeyi sürdürdüğünüzde eşik yeniden yükselmeye başlarsa gürültü artık
kafatasından test kulağına geçiyordur: aşırı maskeleme. Aşırı maskelemenin
başladığı seviye IA + TK kemik yolu + 5 dB ile bulunur; o seviyeye
çıkmayın.
Odyograma hangi değeri yazarsınız?
Platoda okuduğunuz eşik yazılır ve ölçümün maskeli yapıldığı sembolle belirtilir. Santral maskeleme yüzünden bu değerin, alttaki koklea eşiğinden birkaç desibel yüksek çıkması beklenir; klinik maskelemede bu pay için düzeltme yapılmaz. Plato bulunamıyorsa, yani başlangıç seviyesinde zaten aşırı maskeleme oluyorsa, ölçümü maskeli gibi yazmayın: maskeleme ikilemi bölümüne bakın.
Gereklilik ve maske seviyeleri
Tablo her ölçüm için üç şeyi birlikte gösterir: maskeleme kurala göre gerekli mi, o ölçümde çapraz işitme fiilen var mı, gerekiyorsa hangi gürültü seviyesinden başlanıp hangi seviyenin üzerine çıkılmamalı. Bir satıra tıkladığınızda o ölçüm seçilir ve hesabın adımları satırın altında açılır.
Bir sembole tıklayın: o ölçüm seçilir, aşağıdaki tablo ve hesap ona göre açılır. Aynı seçim tablodaki satıra tıklayarak da yapılabilir.
Ölçüm akışı: seçili ölçümde nerede duruyorsunuz?
Neden bölümündeki akış maskelemenin gerekip gerekmediğini sorar; buradaki akış ise ölçümün kendisini baştan sona izler. Koyu renkli kutular seçili ölçümün izlediği yolu gösterir.
| Ölçüm | Hz | Eşik | Maskelemekurala göre | Çapraz işitmefiilen var mı | Başlangıç seviyesidB HL | Aşırı maskeleme sınırıdB HL | Çalışılabilir aralıkdB |
|---|
Eşik girildiğinde tablo dolar.
Ölçütü bir kez daha göreyim
Aynı iki kural Neden bölümündeki akışta ve Kurallar bölümünün birinci kartında da duruyor; burada seçtiğiniz kulaklığın güncel kulaklar arası zayıflama değeriyle yazılır.
Hava yolu
Test kulağının hava yolu eşiği, karşı kulağın kemik yolu eşiğinden kulaklar arası zayıflama (IA) kadar ya da daha fazla yüksekse ölçüm gölge eşik olabilir. Karşı kulağın kemik yolu girilmemişse araç hava yolunu vekil alır; bu kötümser bir varsayımdır, yani maskelemeyi gereğinden erken ister.
TK hava yolu − TEK kemik yolu ≥ IA
Kemik yolu
Aynı kulakta hava-kemik aralığı 10 dB'yi aşıyorsa maskesiz kemik yolu ölçümünün hangi kokleaya ait olduğu ayırt edilemez, çünkü kemik yolunda kulaklar arası zayıflama yok sayılacak kadar küçüktür.
TK hava yolu − TK kemik yolu > 10 dB
Konuşma testlerinde maskeleme
Çapraz işitme saf sese özgü değildir: konuşma sinyali de kafatasından karşı kulağa geçer, dolayısıyla konuşmayı alma eşiği ve konuşmayı ayırt etme ölçümlerinde de aynı soru sorulur. Ölçtüğünüz yanıt test kulağından mı geliyor?
Ne zaman gerekir
Test kulağına verdiğiniz konuşma düzeyi ile karşı kulağın en iyi kemik yolu eşiği arasındaki fark kulaklar arası zayıflamaya eriştiğinde maskeleme gerekir. Konuşma geniş bantlı olduğu için pratikte en düşük IA değeri temel alınır: supra-aural kulaklıkta 40 dB.
konuşma düzeyi − TEK en iyi kemik yolu ≥ IA
Ayırt etme ölçümünde sunum düzeyi eşiğin epey üzerinde verildiği için maskeleme ihtiyacı saf sese göre daha sık doğar.
Hangi gürültü, hangi seviye
Saf seste dar bant gürültü kullanılır; konuşmada konuşma gürültüsü ya da beyaz gürültü kullanılır, çünkü maskelenecek sinyal geniş bantlıdır.
Seviye için aynı mantık geçerlidir: karşı kulağı susturacak kadar yüksek, test kulağına geçmeyecek kadar düşük. Yaygın bir başlangıç, karşı kulağın konuşmayı alma eşiğinin üzerine bir güvenlik payı eklemektir; üst sınırı yine kulaklar arası zayıflama ile test kulağının kemik yolu eşiği belirler.
Bu sayfanın hesapları saf ses ölçümü içindir. Konuşma ölçümünde kullanacağınız değerler kliniğinizin yönergesine göre değişir; buradaki bölüm kavramı bağlamak içindir.
Plato bandı
Gürültü henüz karşı kulağı susturmaya yetmediğinde ölçtüğünüz şey hâlâ o kulağın eşiğidir ve gürültüyle birlikte yükselir: yetersiz maskeleme. Gürültü test kulağına geçmeye başladığında eşik yeniden yükselir: aşırı maskeleme. Arada kalan bant, gürültüyü artırmanıza karşın eşiğin değişmediği bölgedir; gerçek eşik oradadır. Aşağıdaki bant seçili ölçüme aittir ve maskeleme fonksiyonundan çizilir; başlangıç maske seviyesi ile aşırı maskeleme sınırı bu bandın içinde kalacak biçimde seçilmiştir.
Eşik girildiğinde bant çizilir.
Maske seviyesini 15 ile 20 dB yükselttiğinizde ölçülen eşik değişmiyorsa o seviye plato kabul edilir. Çalışılabilir aralığı bundan dar çıkan frekanslarda gürültüyü 10 dB yerine 5 dB'lik adımlarla yükseltmek, kısalmış platoyu kaçırmamanıza yardım eder.
Sık yapılan hatalar
Maskeleme ikilemi masking dilemma
Maskeleme ikilemi, daha ilk gürültü seviyesinde aşırı maskelemenin başladığı durumdur. Yani aynı anda hem yetersiz hem aşırı maskeleme söz konusudur: karşı kulağı susturacak kadar gürültü verdiğinizde gürültü test kulağına çoktan geçmiştir, o kadar vermediğinizde ise ölçtüğünüz şey hâlâ gölge eşiktir. Arada çalışılabilecek bir aralık kalmaz. Tipik tablo, iki kulakta da geniş hava-kemik aralığı bulunan iki taraflı hafif-orta derecede iletim tipi işitme kaybıdır: test edilen kulağın aralığı gürültünün test kulağına geçmesini kolaylaştırır, test edilmeyen kulağın aralığı ise o kulağı susturmak için gereken gürültüyü yükseltir. İki etki plato bandını iki uçtan sıkıştırır ve bant kapanır.
Girdiğiniz eşiklerde ikilem var mı?
Her ölçüm için plato bandının kapanıp kapanmadığı denetlenir.
Seçili ölçümde sayılar ne diyor?
Ders kitaplarındaki klasik gösterim: başlangıç maske seviyesi ile aşırı maskeleme sınırını yan yana koyun. Başlangıç seviyesi sınıra eşit ya da ondan büyükse ikilem vardır.
Ölçüt
Plato genişliği, kulaklar arası zayıflamadan hava-kemik aralıklarının çıkarılmasıyla daralır. Hava yolunda iki kulağın aralıkları birlikte etkiler, kemik yolunda yalnız test edilmeyen kulağın aralığı.
hava yolu · TK aralığı + TEK aralığı ≥ 2·IA − 15
kemik yolu · TEK aralığı ≥ IA − 15
Supra-aural kulaklıkta hava yolu için bu sınır 65 dB, kemik yolu için 25 dB eder. Insert kulaklıkta aynı sınırlar 105 ve 45 dB'ye çıkar; ikilemin insert kulaklıkla neden seyrekleştiğini bu iki sayı anlatır.
Ne yapılır
- Insert kulaklığa geçin. Kulaklar arası zayıflamayı 40 dB'den 55 ile 75 dB dolayına çıkarır. Bu iki şeyi birden yapar: maskeleme ihtiyacının kendisi azalır, ihtiyaç doğduğunda da plato bandı iki uçtan birlikte genişlediği için ikilemin ortaya çıkma olasılığı düşer. Kazanç özellikle alçak frekanslarda belirgindir. İkilemin en doğrudan çözümü budur.
- Orta kulağı önce düzeltin. Efüzyon ya da tıkanıklık geçici bir iletim bileşeni yaratıyorsa, tedavi sonrası yinelenen ölçümde aralık kapanır ve ikilem kendiliğinden ortadan kalkar.
- SAL testini düşünün. Kemik yolu eşiğini, kemik yolundan verilen gürültünün yarattığı eşik kaymasından çıkarma yöntemidir; aşağıda anlatılıyor.
- Objektif testlere geçin. Akustik refleks, otoakustik emisyon ve işitsel beyin sapı yanıtı, maskeleme gerektirmeyen ya da farklı maskeleme kuralları olan bilgi verir.
- Maskesiz ölçümü olduğu gibi bildirin. Eşiğin hangi kulağa ait olduğunu belirleyemediğinizi açıkça yazın. Uydurulmuş bir maskeli eşik, belirsiz bırakılmış bir ölçümden daha zararlıdır.
SAL testi sensorineural acuity level
Kemik yolu eşiğini dolaylı yoldan bulur: alına konan titreşteçten güçlü bir gürültü verilirken hava yolu eşiği yeniden ölçülür ve eşiğin ne kadar kaydığına bakılır.
Test nasıl yapılır, mantığı nedir?
Önce hava yolu eşikleri olağan biçimde, maskesiz ölçülür. Sonra alına yerleştirilen titreşteçten en yüksek düzeyde gürültü verilirken hava yolu eşikleri yinelenir. Gürültü kemik yoluyla kokleaya ulaşıp hava yolundan gelen tonu maskeler; eşik yukarı kayar.
Normal işiten bir grupta aynı gürültünün ne kadar kayma yarattığı önceden belirlenir (tipik olarak 10-15 kişilik bir grupla). Hastanın kaymasını bu normal değerden çıkarınca kemik yolu eşiği elde edilir.
kemik yolu eşiği = normal kayma − hastanın kayması
Mantığı şudur: iletim tipi kayıpta koklea sağlamdır, kemik yolundan gelen gürültü normal kişideki kadar etkilidir ve kayma normalle aynı çıkar. Koklear bir sorun varsa gürültü de zayıf algılanır, kayma azalır. Kaymadaki eksilme doğrudan kokleadaki kaybı verir.
Güncel uygulamada dar bant gürültü ve insert kulaklıkla yapılır. SAL, maskeli kemik yolu ölçümünün yerini tutmaz; ikilem yüzünden maskeli ölçüm yapılamadığında başvurulan bir yoldur ve sonucu buna göre yorumlanır.
Hesap nereden geliyor
Sayfanın ana hesabı Martin'in (1980) takımıdır: başlangıç maske seviyesi ile aşırı maskeleme sınırı buradan gelir. Türkiye'deki ders kitaplarında daha sık geçen gösterim budur. Lidén ve arkadaşlarının takımı aynı ölçüme başka bir soruyla bakar ve hesap adımlarının altındaki katlı kutuda karşılaştırma için durur. Maskeleme gerekliliği ölçütleri, İngiliz Odyoloji Derneği'nin saf ses odyometrisi yönergesindeki kurallarla uyumludur. Aracın çizdiği maskeleme fonksiyonu bu formüllerden bağımsız kurulmuştur: ölçülen eşik, test kulağı yolu ile çapraz işitme yolunun düşük olanı sayılır. Bu modelin plato sınırları formüllerle birebir örtüşür; motorun sınama takımı bunu her yapıda denetler.
Kulaklar arası zayıflama değeri insert kulaklık için öntanımlı olarak 60 dB alınmıştır. Kaynaklar ayrışır: BSA 2018 düz 55 dB, CSHBC 2023 ve ders kitabı geleneği 1 kHz ve altında 75, üstünde 50 dB verir. Üçü de Gelişmiş ayarlardan seçilebilir. Supra-aural kulaklık için yerleşik en düşük değer olan 40 dB kullanılmıştır.
Kendinizi sınayın
Beş kısa soru. Her soru rastgele bir vakadan üretilir, yani her yenilediğinizde başkadır. Bir seçeneği işaretlediğinizde gerekçesi ve hesabın hangi kuraldan çıktığı açılır. Yanlış cevap sorun değildir, gerekçeyi okuyun.
Birlikte bir ölçüm yapalım
Soru sormak yerine işin kendisini yaptırır: bir vaka açılır, siz karar verirsiniz, her adımda doğru olup olmadığı gerekçesiyle söylenir.
Beş soruluk denetim
Sorular rastgele bir vakadan üretilir; her yenilediğinizde başkadır.
Maskeli ölçüm odyograma nasıl işlenir?
Maskeli ölçüm, maskesiz ölçümün yerine geçer; ikisi aynı odyogramda yan yana durmaz. Hangi eşiğin maskeli olduğu sembolden anlaşılmalıdır, çünkü maskesiz bir eşiğin hangi kulağa ait olduğu belirsiz kalabilir.
Bu araçta maskeli hava yolu ölçümü, maskesiz sembolün çevresine kare çizilerek gösterilir. ANSI S3.21 ve ASHA 1990 setinde aynı ölçüm sağ kulak için üçgen, sol kulak için kare ile işaretlenir. Sitedeki bütün araçlar aynı seti kullanır; setler arasındaki bu farkı bilmeniz gerekir, çünkü başka bir klinikten gelen odyogramda üçgen görebilirsiniz.
Raporda ne yazılır
Eşiğin kendisi tek başına yetmez; eşiği sonradan okuyanın ölçümü değerlendirebilmesi için şunlar da yazılır.
- Kulaklık türü. Supra-aural mı insert mı kullandığınız, kulaklar arası zayıflama varsayımını ve dolayısıyla maskeleme kararlarını doğrudan değiştirir.
- Kullanılan gürültü seviyesi. Hangi frekansta hangi maske seviyesiyle çalıştığınız, eşiği sonradan okuyanın aşırı maskeleme olasılığını değerlendirmesini sağlar.
- Plato bulunamadıysa bunu yazın. Uydurulmuş bir maskeli eşik, belirsiz bırakılmış bir ölçümden daha zararlıdır. Maskeleme ikilemi varsa adıyla belirtin.
- Gürültü kalibrasyonu. Cihazınız dar bant gürültüyü etkili maske seviyesi olarak kalibre edilmemişse, kullandığınız değerlerin hangi ölçeğe göre olduğunu yazın.
Bu sayfada kullanılan terimler
Maskeleme terimlerinin Türkçe karşılıkları kaynaklar arasında birbirini tutmaz. Aşağıda bu sayfada tercih edilen biçimler ve İngilizce karşılıkları yazılıdır; başka bir kaynakta farklı bir biçim görürseniz aynı şeyden söz edildiğini bilin.
| Bu sayfada | İngilizce | Ne demek |
|---|---|---|
| klinik maskeleme | clinical masking | Test edilmeyen kulağı gürültüyle susturup ölçümün test edilen kulağa ait olmasını sağlamak. |
| başlangıç maske seviyesi | initial masking level | Maskelemeye başlanacak gürültü düzeyi. Bu sayfada Martin (1980) takımından hesaplanır ve dB HL yazılır. |
| etkili maske seviyesi | effective masking level | Gürültünün, normal işiten bir kulakta o frekansta eşiği kaç desibel kaydırdığına göre kalibre edilmiş düzeyi. Bazı kaynaklar bu düzeyi dB EM diye yazar. |
| kulaklar arası zayıflama | interaural attenuation · IA | Bir kulağa verilen sesin kafatasından karşı kokleaya geçerken kaybettiği düzey. Supra-aural kulaklıkta en az 40 dB, insert kulaklıkta belirgin daha yüksek. |
| çapraz işitme | cross-hearing | Test edilen kulağa verilen sesin karşı kulakta duyulması. |
| gölge eşik | shadow threshold · shadow curve | Çapraz işitme yüzünden ölçülen, aslında karşı kulağa ait eşik. Odyogramda test edilen kulağın eğrisini karşı kulağın eğrisinin gölgesi gibi izler. |
| plato yöntemi | plateau method | Gürültüyü adım adım yükseltip eşiğin değişmediği bandı arama yöntemi. |
| yetersiz maskeleme | undermasking | Gürültü, karşı kulağı susturmaya yetmiyor; ölçülen eşik hâlâ gölge eşik. |
| aşırı maskeleme | overmasking | Gürültü kafatasından test kulağına geçip onun eşiğini de yükseltiyor. |
| santral maskeleme | central masking | Karşı kulağa gürültü verildiğinde test kulağının eşiğinde görülen, işitsel yolların merkezi düzeyinden kaynaklanan küçük yükselme. |
| oklüzyon etkisi | occlusion effect | Kulak kanalı kapatıldığında kemik yolu eşiğinin alçak frekanslarda iyileşmesi. Tıkanma etkisi de denir. |
| maskeleme ikilemi | masking dilemma | İki kulakta da iletim bileşeni varken plato bandının kapanması; maskelemek gerekir ama maskeleyemezsiniz. Türkçe literatürde yerleşmiş bir karşılığı yoktur. |
| dar bant gürültü | narrow band noise · NBN | Test frekansı çevresinde sınırlı bir bant genişliğinde gürültü. Saf ses eşiği maskelemede kullanılan gürültü türü. |
| test kulağı · TK | test ear · TE | Eşiğini ölçtüğünüz kulak. |
| test edilmeyen kulak · TEK | non-test ear · NTE | Gürültü verdiğiniz kulak. |