İşitmeAtölyesiABR Simülatörü
KBB istemini okuyun; yetişkin hastayı, ebeveyninin kucağındaki bebeği ya da sedasyon altındaki çocuğu hazırlayın. Cildi jelle temizleyip elektrotları renk koduna göre yerleştirin, empedansı ölçün, insert kulaklıkları takın. EP kayıt yazılımında uyaranı ve filtreleri ayarlayıp iki kulakta kayıt alın; EEG'yi ve reddedilen taramaları izleyin. I, III ve V dalgalarını işaretleyin, eşiği arayın. Bitirdiğinizde bulgularınızı, yorumunuzu ve önerinizi beklenen yanıtlarla karşılaştırın.
Bilgisayar ve tablette çalışır · 3B sahne için güncel bir tarayıcı gerekir
- 15 klinik vaka
- 7 bebek ve çocuk vakası
- 3 çalışma modu
- Elektrot montajı ve empedans
- Eşik tahmini
- A4 rapor ve sınıf kodu
Başlamadan önce
Simülatörü sorunsuz kullanmanız için dört küçük not.
Bilgisayar veya tablet
3B oda, hasta ve EP kayıt yazılımı aynı anda görünmelidir. Bu yüzden telefon ekranında açılmaz; tableti yatay tutun.
İlk açılış birkaç saniye sürer
Hasta, ebeveyn ve oda modelleri sayfayla birlikte yüklenir. 3B çizim için WebGL destekleyen güncel bir tarayıcı gerekir.
Ses isteğe bağlıdır
Klik ve tone burst uyaranları kısık düzeyde çalınır ve kalibre değildir; hasta, ebeveyn ve odyolog konuşmaları yazılı balonlarda gösterilir. Üst şeritteki düğmeyle sesi kapatabilirsiniz.
Eğitim amaçlıdır
Bu bir simülasyondur; klinik tanı aracı ya da kalibre bir uyarılmış potansiyel sistemi yerine geçmez. Yazılım ekranı belirli bir cihazı temsil etmez; dalgalar sanal hastadan üretilir.
Nasıl çalışır?
Gerçek bir ABR seansının akışı: istemi okuyun, hastayı ve elektrotları hazırlayın, iki kulakta kayıt alın, dalgaları işaretleyip yorumlayın.
- 1
Vakayı, modu ve süreyi seçin
15 klinik vakadan birini ya da kör vakayı seçin. Hastanın işbirliğini, çalışma modunu (Öğrenme, İpuçlu, Serbest) ve kayıt süresini (hızlandırılmış ya da gerçek zamanlı) belirleyip ABR ve OAE odasına geçin.
- 2
Hastayı hazırlayın
KBB istemini okuyun; hastaya testi anlatın ya da ebeveyni bilgilendirin. Cildi jelle temizleyin, elektrotları yerleştirin, empedansı ölçün ve insert kulaklıkları takın. Sedasyonlu çocukta önce monitörü, ekibi ve hava yolunu kontrol edin.
- 3
Kaydedin
EP kayıt yazılımında protokolü seçin; uyaranı, filtreleri ve ret sınırını ayarlayın. Kayıt sürerken EEG'yi, reddedilen taramaları, Fmp'yi ve artık gürültüyü izleyin. Yanıtı tekrar kaydıyla doğrulayın, eşiğe doğru düzeyi düşürün.
- 4
İşaretleyin ve yorumlayın
Düzenle sekmesinde I, III ve V dalgalarını işaretleyin; latans tablosu ve latans-şiddet grafiği dolar. Her kulak için dalgaları, latans desenini, eşiği ve yorumu seçin. Yanıtlarınız beklenen yanıtlarla madde madde karşılaştırılır ve A4 rapor olarak indirilebilir.
Vakalar
Vakalar dört grupta toplanır: yetişkinde nörootolojik değerlendirme, yetişkinde eşik tahmini, bebek ve sedasyonlu çocuk. Her açılışta yeni bir hasta üretilir: etkilenen taraf, eşikler ve empedanslar değişir; aynı vakayı tekrar çalıştığınızda aynı dalgaları görmezsiniz.
Ayrıca Kör vaka seçeneği var: vaka rastgele seçilir ve tanı gizlidir. Kör vaka yalnızca Serbest modda çalışır; tanıyı değerlendirmeyi gönderdiğinizde öğrenirsiniz. Aynı hastayı Hasta dosyası köprüsüyle odyometri, immitansmetri ya da OAE simülatörüne götürebilirsiniz.
Hazırlık ve 3B sahne
ABR mikrovoltun onda biri düzeyinde bir yanıttır; kaydın kalitesi büyük ölçüde elektrotlar takılırken ve hasta yatarken belirlenir.
Hastayı hazırlayın
- KBB istemiNörootolojik değerlendirme mi, eşik tahmini mi? Protokol, düzeyler ve uyaran türü isteme göre seçilir.
- Cilt temizliğiJeli beze sıkın, bezi alıp işaretli yerlerde ileri geri silin. Yetersiz silme empedansı yüksek bırakır, aşırı silme cildi tahriş eder.
- Elektrot montajıBeyaz aktif elektrot vertekse (bebekte yüksek alına), siyah toprak alçak alına, kırmızı sağ, mavi sol mastoide. Yanlış yerdeki elektrot dalgayı ters çevirir ya da karşı kulağın yanıtını kaydeder.
- EmpedansHer elektrot 5 kΩ'un altında, elektrotlar arası fark 2 kΩ'u geçmemeli. Yüksek ya da dengesiz empedans şebeke parazitini artırır.
- Insert kulaklıklarKırmızı sağ, mavi sol kulağa; köpük uç kanala uygun boyda olmalı. Tüp gecikmesi uyaran artefaktını yanıttan zaman olarak ayırır.
- Gevşeme ve parazitGözleri kapalı, çenesi gevşek ya da uyuyan hastada EEG küçülür. Yutkunma, çene sıkma ve baş hareketi taramaları reddettirir; cebindeki telefon da parazit yapar.
Bebek ve sedasyonlu çocuk
Bebek ebeveynin kucağında, doğal uykuda test edilir. Doğal uykuda test edilemeyen küçük çocuk ise hekimin uyguladığı sedasyon altında sedyede yatar.
- UykuBeslenen bebek loş odada kolay uyur. Emme, kıpırdanma ve ağlama EEG'yi büyütür; kaydı duraklatıp bebeğin sakinleşmesini beklemek çoğu zaman daha hızlıdır.
- Küçük uçlar ve yüksek alınBebekte ön fontanel nedeniyle aktif elektrot yüksek alına takılır; kulak yolu dar olduğu için küçük köpük uç kullanılır.
- Sedasyon güvenliğiKayıttan önce pulse oksimetreyi, sedasyon ekibini ve acil ekipmanı, çocuğun pozisyonunu ve hava yolunu kontrol edin. Horlama ve SpO2 düşmesinde baş pozisyonunu düzeltin, düzelmezse ekibi çağırın.
- Süre sınırlıUyku da sedasyon da sınırlıdır. Önce iki kulakta klikle yüksek düzey kaydı ve eşik araması, süre kalırsa frekansa özgü kayıtlar.
EP kayıt yazılımı
ABR arabasındaki bilgisayarda çalışan uyarılmış potansiyel yazılımı: Kayıt ve Düzenle sekmeleri, sistem ayarları ve empedans penceresi.
| Bölüm | Simülatörde |
|---|---|
| ProtokollerHazır ayarlar | Nörootolojik klik (80 dB nHL, 21,1/s, 100-3000 Hz, 2000 tarama) ve hızlı klik; eşik için klik, tone burst ve chirp (39,1/s, 33-1500 Hz); ANSD ve kemik yolu protokolleri. |
| UyaranTür, düzey, polarite | Click, tone burst (500-4000 Hz) ve chirp; dB nHL düzeyi; rarefaction, condensation ya da alternating; tekrar hızı; insert ya da kemik vibratörü; kontralateral maskeleme; tüp kıstırma kontrolü. |
| KayıtCanlı izleme | Ham EEG ve ret sınırı, kabul edilen ve reddedilen taramalar, A ve B tamponları, tekrarlanabilirlik, Fmp ve artık gürültü. Eğriler iki sütunda kulağa göre renkli. |
| Sistem ayarlarıFiltre ve ortalama | Yüksek ve alçak geçiren filtreler ve eğimleri, çentik filtre, analiz penceresi, ret sınırı, tarama sayısı, Bayes ağırlıklı ortalama, tüp gecikmesi düzeltmesi, durdurma ölçütü. |
| Düzenleİşaretleme ve tablo | I, III ve V işaretleri; mutlak ve dalgalar arası latanslar (norm dışı değerler kırmızı), kulaklar arası V farkı, V latansının şiddete göre grafiği ve norm bandı. |
| ParazitGerçekçi gürültü | Kas etkinliği, yutkunma ve hareket; empedansa bağlı 50 Hz şebeke paraziti; cep telefonu paraziti. Kaynağı bulup gidermek sizin işiniz. |
| Kayıt süresiHızlandırılmış ya da gerçek zamanlı | Hızlandırılmış kayıtta taramalar 5 kat hızlı toplanır, bütün aşamalar aynı kalır. Süre göstergesi ve sedasyon saati gerçekte geçecek klinik süreyi gösterir. |
Simülatörün kullandığı ölçütler
Normatif latanslar Türkiye'de normal işiten genç erişkinlerde yapılan bir çalışmaya dayanır. Kurumların protokolleri ve cihazların varsayılanları bu değerlerden biraz farklı olabilir.
| Ölçüt | Değer |
|---|---|
| Mutlak latanslarKlik, 80 dB nHL | I 1,37 ms, III 3,51 ms, V 5,28 ms (Belet ve ark. 2022). Yazılım, norm ortalamasının 2,5 standart sapma üstündeki değerleri kırmızı gösterir. |
| Dalgalar arası sürelerKlik, 80 dB nHL | I-III 2,14 ms, III-V 1,77 ms, I-V 3,91 ms. |
| Kulaklar arası V farkıRetrokoklear tutulum | İki kulak arasında V latansı farkının 0,4 ms'yi aşması 8. sinir tutulumunu düşündürür. |
| V/I genlik oranıRetrokoklear tutulum | Normal işitende V dalgası I'den büyüktür (oran 1'in üstünde); erişkinde oranın 0,5'in altına düşmesi patolojik kabul edilir. |
| EmpedansElektrot hazırlığı | Her elektrot 5 kΩ'un altında, elektrotlar arası fark en çok 2 kΩ. |
| Yanıtın güvenilirliğiFmp ve artık gürültü | Fmp 3,1'in üstünde ya da artık gürültü 40 nV'nin altında; aynı parametrelerle alınan tekrar kaydı üst üste binmeli. |
| ABR eşiğiEşik tahmini | V dalgasının tekrarlanabilir biçimde görüldüğü en düşük düzey. Klik eşiği yaklaşık 2-4 kHz bölgesini yansıtır ve davranışsal eşikten genellikle 10-20 dB yüksektir. |
| Latans desenleriLezyonun yeri | İletim tipi: bütün dalgalar gecikir, dalgalar arası süreler normal. Koklear: yüksek düzeyde normale yakın, eşik yakınında dik latans-şiddet eğrisi. Retrokoklear: I-V uzar. Beyinsapı: III-V uzar, V küçülür. |
| Bebek ve çocukOlgunlaşma | Yenidoğanda latanslar ve I-V aralığı uzundur (term doğumda 70 dB nHL klikte V yaklaşık 6,8 ms, I-V 5,0 ms); yaşla kısalır. Yaş gruplarının ortalama ve standart sapmaları Külekçi (1995) doktora tezinden alınmıştır. |
| ANSDKoklear mikrofonik | Koklear mikrofonik uyaranın polaritesiyle ters döner, nöral dalgalar dönmez; ses tüpü kıstırılınca kaybolur. Alternating polarite CM'yi siler. |
Modlar, puan ve başarımlar
Aynı vakayı farklı destek düzeylerinde ve iki farklı hızda çalışabilirsiniz. Puanınız yalnızca yorumunuza değil, kaydı nasıl aldığınıza da bakar.
Çalışma modu ve kayıt süresi
- ÖğrenmeKlinik sırayı adım adım izlersiniz: istem, hasta, cilt, elektrotlar, empedans, kulaklıklar, iki kulakta kayıt ve tekrar, eşik, işaretleme, değerlendirme. Her adımda "Neden?" açıklaması vardır.
- İpuçluAdımları istediğiniz sırada yaparsınız; yeri geldikçe gürültü, montaj ve protokol için ipuçları çıkar.
- Serbestİpucu yoktur; yalnızca belirgin hatalarda uyarı görürsünüz. Kör vaka bu modda çalışır.
- Hızlandırılmış ya da gerçek zamanlıHızlandırılmış kayıtta bir vaka yaklaşık 15-25 dakikada biter. Gerçek zamanlı seçenekte kayıtlar klinikteki kadar sürer: hazırlıkla birlikte yetişkinde 30-60 dakika, bebekte ve sedasyonlu çocukta 45-90 dakika.
Puan nasıl hesaplanır?
- 1Yorum (%70)Her kulak için yüksek düzeyde dalgalar, latans deseni, eşik istemindeki vakalarda klik eşiği ve kulak yorumu; olası tablo ve öneriler.
- 2Uygulama (%30)KBB notu, yönerge ya da bilgilendirme, cilt temizliği, montaj, empedans, insert kulaklıklar, kayıt kalitesi ve tekrar, isteme uygun protokol. Sedasyonlu çocukta ayrıca güvenlik kontrolü, hava yolu olayına yanıt ve sedasyon süresinin kullanımı.
- 3Yıldız ve deneyimToplam puan 1-3 yıldıza çevrilir; deneyim puanıyla seviye atlar, İlk Vaka, Kusursuz Yorum, Temiz Montaj, Uyku Bekçisi, Temiz Uygulama gibi başarımlar kazanırsınız.
İlerlemeniz yalnızca kendi tarayıcınızda tutulur; hiçbir veri sunucuya gönderilmez. Öğretmenler sınıf koduyla öğrencinin sonucunu ve raporunu görüntüleyebilir.
Sık sorulan sorular
Kısa bir ses uyaranından sonraki ilk 10-15 milisaniyede işitme siniri ve beyinsapındaki işitsel yolun ürettiği küçük elektriksel yanıttır. Baş derisine yapıştırılan elektrotlarla kaydedilir; binlerce taramanın ortalaması alınarak EEG ve kas gürültüsünden ayrılır.
Dalgalar Roma rakamlarıyla adlandırılır. I dalgası işitme sinirinin kokleaya yakın bölümünden, V dalgası beyinsapının üst bölümünden kaynaklanır. Hastanın yanıt vermesini gerektirmediği için bebeklerde ve davranışsal test yapılamayan hastalarda eşik tahmininde kullanılır.
Nörootolojik değerlendirmede yüksek düzeyde (70-80 dB nHL) klikle I, III ve V dalgalarının latansları ve aralarındaki süreler ölçülür; işitme siniri ve beyinsapı yolunun bütünlüğü sorgulanır.
Eşik tahmininde düzey adım adım düşürülür ve V dalgasının görüldüğü en düşük düzey aranır. Frekansa özgü bilgi için tone burst kullanılır. Filtre, hız ve pencere ayarları da bu iki amaç için farklıdır.
Derinin en üst ölü tabakası ve yağ elektrik akımına direnç gösterir. Aşındırıcı jelle silmek empedansı düşürür. Düşük ve dengeli empedans, fark yükselticisinin şebeke parazitini bastırmasını sağlar; aksi hâlde kayıt 50 Hz parazitiyle dolar.
Hayır. ABR eşiği davranışsal eşikten genellikle 10-20 dB yüksektir ve klik eşiği yaklaşık 2-4 kHz bölgesini yansıtır. Cihaz uyumu için frekansa özgü eşikler (tone burst) gerekir; ABR eşiği davranışsal testlerle birlikte yorumlanır.
ABR yanıtı, EEG ve kas etkinliğinin yüzlerce katı küçüktür. Gözleri kapalı, çenesi gevşek ya da uyuyan hastada gürültü düşer ve yanıt çok daha az taramayla görünür hâle gelir. Bebekte test doğal uykuda yapılır; doğal uykuda test edilemeyen bazı çocuklarda hekim kararıyla sedasyon uygulanır.
İki seçenekte de bütün aşamalar aynıdır. Hızlandırılmış kayıtta taramalar 5 kat hızlı toplanır; bir vaka ders süresine sığar. Gerçek zamanlı kayıtta her eğri klinikteki kadar sürer; bir ABR seansının gerçekte ne kadar zaman aldığını yaşamak için uygundur. Değerlendirme ekranı iki seçenekte de testin klinikte ne kadar süreceğini gösterir.
Hayır. Simülatör tamamen tarayıcınızda çalışır; hiçbir kayıt sunucuya gönderilmez. Seviye, en iyi puanlar ve başarımlar yalnızca kendi tarayıcınızın yerel belleğinde tutulur.
3B oda, hasta ve EP kayıt yazılımı aynı anda görünmelidir. Telefon genişliğinde bu düzen kullanılamaz hâle geldiği için küçük ekranlar bilinçli olarak engellendi. Tablet yatay konumda çalışır.
Hayır. Burada ölçülen sanal bir hastadır, siz uygulayıcısınız. İşitmenizden ya da kulağınızdan şüpheleniyorsanız bir odyoloji kliniğine başvurun.
Kaynaklar
Simülatörün normatif değerleri, dalga modeli ve yorum anahtarı aşağıdaki kaynaklara dayanmaktadır.
- Külekçi (Özbayır), S. (1995). Bebek ve çocuklarda ABR normatif veri [Doktora tezi].
- Belet, U., Akşit, A. M., & Kösemihal, E. (2022). İşitsel beyinsapı cevaplarında normal işiten bireylerde LS Chirp ve klik uyaranın karşılaştırılması. Turkish Journal of Audiology and Hearing Research, 5(1), 1-5.
- Türk, Ç., Çeliktepe, D., & Konukseven, Ö. (2020). Normal işiten bireylerde kemik iletim ABR testi normalizasyonu. 10. Ulusal Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Kongresi (bildiri özeti).
- Yiğit, Ö., Özbal Batuk, M., Çiçek Çınar, B., Yıldırım, M., Yaralı, M., & Sennaroğlu, G. (2020). Auditory brainstem response measurements in newborns: which electrode placement is better? Turkish Archives of Otorhinolaryngology, 58(2), 112-117.
- Jewett, D. L., & Williston, J. S. (1971). Auditory-evoked far fields averaged from the scalp of humans. Brain.
- Elberling, C., & Don, M. (1984). Quality estimation of averaged auditory brainstem responses. Scandinavian Audiology.
- Starr, A., Picton, T. W., Sininger, Y., Hood, L. J., & Berlin, C. I. (1996). Auditory neuropathy. Brain.
- Joint Committee on Infant Hearing (2019). Year 2019 position statement: principles and guidelines for early hearing detection and intervention programs. Journal of Early Hearing Detection and Intervention.
- Coté, C. J., Wilson, S., American Academy of Pediatrics, & American Academy of Pediatric Dentistry (2019). Guidelines for monitoring and management of pediatric patients before, during, and after sedation for diagnostic and therapeutic procedures. Pediatrics.
- British Society of Audiology. Bebeklerde işitsel beyinsapı yanıtı ölçümüne ilişkin uygulama rehberi.
- Hall, J. W. New Handbook of Auditory Evoked Responses. Pearson.
- Hood, L. J. Clinical Applications of the Auditory Brainstem Response. Singular.
Hazırsanız sedyeye geçelim
Hata gördüyseniz, bir ölçüt yanlış işliyorsa ya da eklenmesini istediğiniz bir vaka varsa yazın: info@isitmeatolyesi.com. Simülatör açık uçlu bir eğitim projesi; geri bildirimle büyüyor.