Küçük ekranda sınırlı çalışır.Bu araçtaki sürükleme, karşılaştırma ve grafik etkileşimleri geniş ekran için tasarlandı. En iyi deneyim için bilgisayar veya tablet kullanmanız önerilir.
İŞİTME CİHAZI · İNTERAKTİF ARAÇ
Cihaz Seçim Atölyesi
Kulak arkası cihazlardan koklear implanta kadar dokuz cihaz türünü ve on bir
teknolojiyi aynı ölçütlerle inceleyebilirsiniz. Hangi kayıp derecesinde hangi türün kullanıldığını,
oklüzyonun neden ortaya çıktığını, yönlü mikrofonun hangi koşullarda işe yaradığını burada
bulacaksınız. Karşılaştırma markalar üzerinden değil, cihazın çalışma biçimi üzerinden yapılır.
Amacı kavramları öğretmek; hangi cihazı alacağınıza karar vermek değil.
Eğitim amaçlı
Marka ve model yok
Karşılaştırılan şey cihaz türleri ve teknolojiler. Belirli üreticilerin ürünleri kıyaslanmaz, sıralanmaz, önerilmez.
Klinik değerlendirmenin yerine geçmez
Cihaz seçimi odyogram, konuşma testleri, kulak anatomisi, yaşam tarzı ve bütçe birlikte değerlendirilerek yapılır.
Fitting, cihazdan önemlidir
Doğru reçete (NAL-NL2, DSL v5) ve gerçek kulak ölçümüyle doğrulama — yani fitting — cihazın segmentinden daha çok fark yaratır.
Değerler tipik aralıklardır
Tablodaki kayıp aralıkları ve riskler genel kabul gören eğilimlerdir; modele ve uygulamaya göre değişebilir.
Cihaz Seçim Atölyesi
Her iki kulağın hava ve kemik yolu eşiklerini, gerekiyorsa UCL değerlerini
girin; kişiye ve dinleme ortamlarına ilişkin soruları yanıtlayın. Araç, öne çıkan cihaz türlerini,
elenenlerin gerekçesini, uygun akustik kuplajı ve cihazın konuşma sesine erişimi ne ölçüde
artırabileceğini gösterir.
Tanı ya da reçete değildir. Karar sürecinde düşünmeye yardımcı
olması için hazırlanmıştır.
Vaka kütüphanesi14 hazır vaka — tek tıkla yükleyin
Odyogram
Tıklayın, sürükleyin ya da Tab + ↑↓
SRT (konuşmayı alma eşiği · isteğe bağlı)
Vent / kuplaj denemesi
Kısaltmalar
SSO — saf ses ortalaması (500, 1000, 2000 ve 4000 Hz hava yolu eşiklerinin aritmetik ortalaması)
HKA — hava-kemik aralığı (hava yolu eşiği − kemik yolu eşiği)
SRT — konuşmayı alma eşiği (konuşmanın %50 doğrulukla tekrarlanabildiği en düşük şiddet)
SDS — konuşmayı ayırt etme skoru (speech discrimination score)
UCL — rahatsız edici ses seviyesi (uncomfortable loudness level)
NR — yanıt yok (no response)
MPO — cihazın maksimum çıkışı (maximum power output)
WDRC — geniş dinamik alan kompresyonu
REM — gerçek kulak ölçümü · RECD — gerçek kulak – kuplör farkı
Kişi ve ortam
Yaş grubuPediatrik ve geriatrik uygulamanın kendine özgü kuralları var
Kulak durumuKanalın kullanılabilirliği türü doğrudan belirler
Görünürlük ne kadar önemli?Küçülmenin bedeli güç ve bağlantıdır
El becerisi ve görmeKüçük pil ve minik cihaz günlük kullanımı zorlaştırır
Hangi ortamlarda zorlanıyor?Birden fazla seçebilirsiniz
Çınlama var mı?Cihazın tinnitus programı gündeme gelebilir
Klavye kısayolları
Tab
Odyogramda frekansa geç
←→
Frekans değiştir
↑↓
Eşiği 5 dB azalt / artır
RL
Sağ / sol kulak
HKU
Hava / kemik / UCL
N
Yanıt yok işaretle
M
Maskeli eşik kipini aç / kapat
S
Aktif kulağı diğerine kopyala
?
Bu kartı aç / kapat
Esc
Tam ekrandan çık
Kurallar neye dayanıyor?
Aracın arkasındaki kaynaklar
Puanlama, akustik kuplaj ve hedef kazanç önerileri aşağıdaki reçete formüllerinin ve klinik
kılavuzların genel ilkelerine dayanır.
NAL-NL2Reçete formülü — hedef kazanç hesabı (National Acoustic Laboratories).
DSL v5Özellikle pediatride kullanılan reçete formülü (Desired Sensation Level).
AAA Pediatric AmplificationÇocuklarda kulak arkası + kişiye özel kalıp, RECD ve remote mikrofon önerileri.
ASHA / BSAOdyometri ve maskeleme yordamları; kayıp derecesi sınıflaması.
Katz, Handbook of Clinical AudiologyCihaz türleri, akustik kuplaj ve oklüzyon etkisi.
!Eğitim amaçlı bir yaklaşımdır. Odyometrik değerlendirme, konuşma testleri ve kulak
muayenesi olmadan cihaz seçimi yapılamaz.
Tüm türler
Listeyi kayıp derecesine ve özelliklere göre filtreleyebilirsiniz. İki ya da üç türü işaretlediğinizde, seçtiğiniz türler aşağıda yan yana açılır. Uygunluk, saf ses ortalamasına (500, 1000, 2000 ve 4000 Hz) göre gösterilir; kaybın tipi, kulak anatomisi ve konuşmayı ayırt etme sonuçları tabloyu değiştirebilir.
Kayıp derecesi
Kayıp tipi
Uygun Sınırda / duruma göre Uygun değilEn fazla 3 tür seçebilirsiniz
Tür
Kayıp aralığı
Çok hafif26–40 dB
Hafif41–55 dB
Orta56–70 dB
İleri71–90 dB
Çok ileri91+ dB
Görünürlük
Oklüzyon
Takma
Tabloyu yana kaydırabilirsiniz
Not: Kemik yoluyla uyaran cihazlar hava yolu eşiğine değil,
kemik yolu eşiğine göre seçilir. Ameliyatsız (bant/yapıştırıcı) seçeneklerde ses cildi geçerken
10–20 dB zayıfladığı için sınır daha dardır (~45 dB); implante sistemlerde bu kayıp ortadan kalkar
(~55–65 dB). Koklear implant adaylığı ise saf ses eşiğinden çok, işitme cihazıyla konuşmayı anlama
başarısına bakılarak belirlenir.
Yan yana karşılaştırma
Teknolojiler
Broşürlerde sıkça geçen özelliklerin ne işe yaradığını, hangi durumlarda gerçekten fark yarattığını ve sınırlarının nerede başladığını bir arada görebilirsiniz.
Yönlü mikrofon
Gürültüde konuşma
Directional microphone
Ne yapar
İki mikrofonun zaman farkını kullanarak öndeki sese öncelik verir, yanlardan ve arkadan geleni azaltır.
Ne zaman işe yarar
Gürültülü ortamda konuşmayı anlamayı ölçülebilir biçimde iyileştiren en etkili cihaz içi özelliktir.
Sınırları
Konuşan kişi arkanızdaysa onu da kısar. Otomatik sistemler ortamı yanlış okuyabilir. Çok küçük cihazlara (CIC/IIC) iki mikrofon sığmaz.
Dijital gürültü azaltma (noise reduction)
Gürültüde konuşma
Digital noise reduction · DNR
Ne yapar
Konuşma benzeri olmayan, sürekli gürültüyü tanıyıp o bantların kazancını düşürür.
Ne zaman işe yarar
En tutarlı kazanç dinleme konforunda ve dinleme çabasının (yorgunluğun) azalmasındadır; bazı algoritma ve ortamlarda konuşmayı anlamaya da katkı verdiği bildirilmiştir.
Sınırları
Konuşmayı anlamaya katkısı her koşulda görülmez: etkisi algoritmaya, gürültünün tipine ve sinyal-gürültü oranına göre değişir, çalışmalarda çoğu zaman sınırlı kalır. Agresif ayarlarda konuşmanın zayıf ipuçlarını da bastırabilir.
Feedback yönetimi
Akustik
Feedback management
Ne yapar
Hoparlörden çıkan sesin mikrofona geri kaçmasıyla oluşan ıslığı tespit edip bastırır.
Ne zaman işe yarar
Açık uygulamada ve yüksek kazançta cihazın daha fazla kazanç verebilmesini sağlar.
Sınırları
Agresif ayarlarda müzik gibi tonal seslerde artefakt oluşabilir; ıslık ısrarcıysa çözüm kalıp ya da dome değişimidir.
Kanal ve bant sayısı
Sinyal işleme
Channels / bands
Ne yapar
Frekans ekseninin kaç ayrı bölgede bağımsız ayarlanabildiğini gösterir.
Ne zaman işe yarar
Odyogram düzensizse (dik düşüşler, çentikler) daha fazla kanal ince ayara imkân verir.
Sınırları
"Daha çok kanal = daha iyi işitme" değildir. Belirli bir sayıdan sonra ek fayda gösterilememiştir; sıklıkla pazarlama argümanıdır.
Geniş dinamik alan kompresyon (WDRC)
Sinyal işleme
Wide dynamic range compression
Ne yapar
Yumuşak sesleri çok, yüksek sesleri az yükselterek geniş dünyayı kaybın daralmış dinamik alanına sığdırır.
Ne zaman işe yarar
Recruitment nedeniyle neredeyse tüm sensörinöral kayıplarda temel işleme yöntemidir.
Sınırları
Hızlı kompresyon konuşmanın doğal iniş çıkışlarını (kontrastı) azaltabilir.
Frekans düşürme (frequency lowering)
Akustik
Frequency lowering · compression / transposition
Ne yapar
Duyulamayan yüksek frekanslardaki sesleri (ör. /s/, /ş/) daha iyi duyulan alt bölgeye taşır.
Ne zaman işe yarar
Yüksek frekanslarda çok ileri kayıp ya da koklear ölü bölge varsa; özellikle çocuklarda /s/ sesini erişilebilir kılar.
Sınırları
Sesin doğallığını bozabilir; yanlış ayarda sesleri birbirine karıştırır. Herkeste açılmaz.
Telecoil (T-bobin)
Bağlantı
Telecoil
Ne yapar
Mikrofonu devre dışı bırakıp indüksiyon döngüsündeki manyetik sinyali doğrudan alır.
Ne zaman işe yarar
Döngü sistemi kurulu salon, cami, tiyatro, gişe ve uyumlu telefonlarda gürültüsüz dinleme sağlar.
Sınırları
Ortamda döngü yoksa işe yaramaz. En küçük cihazlara sığmaz; ülkemizde döngü altyapısı sınırlıdır.
Bluetooth / doğrudan aktarım (streaming)
Bağlantı
Streaming
Ne yapar
Telefon, televizyon ve bilgisayardan sesi doğrudan cihaza aktarır.
Ne zaman işe yarar
Telefon konuşmalarında ve TV izlerken sinyal-gürültü oranını büyük ölçüde artırır.
Sınırları
Pil tüketimini artırır; her telefonla her protokol uyumlu değildir.
Remote mikrofon
Gürültüde konuşma
Remote microphone · FM / DM
Ne yapar
Konuşmacının yakasına takılan mikrofon, sesi doğrudan cihaza gönderir.
Ne zaman işe yarar
Gürültüde ve uzak mesafede sinyal-gürültü oranını en çok artıran çözümdür — sınıf, toplantı, araba.
Sınırları
Konuşmacının mikrofonu takmasını gerektirir; ek cihaz ve ek maliyettir.
Şarjlı pil
Günlük kullanım
Rechargeable
Ne yapar
Cihaz gece şarj istasyonunda kalır; küçük pil değiştirmeye gerek kalmaz.
Ne zaman işe yarar
El becerisi ya da görmesi kısıtlı kullanıcılarda günlük kullanımı çok kolaylaştırır.
Sınırları
Pil biterse yedek takamazsınız; yoğun streaming günü kısaltır; batarya birkaç yılda ömrünü tamamlar.
Tinnitus maskeleyici
Günlük kullanım
Tinnitus masker
Ne yapar
Cihaz, çınlamayı örtmeye yardımcı olan hafif bir arka plan sesi (gürültü ya da doğa sesi) üretir.
Ne zaman işe yarar
Çınlaması olan kullanıcılarda, danışmanlıkla birlikte kullanıldığında rahatlama sağlayabilir.
Sınırları
Tek başına tedavi değildir; asıl fayda çoğu zaman kaybın cihazla giderilmesinden gelir.
Klinisyen ve öğrenci için
Soldaki maddeler cihaz seçiminde en sık gözden kaçan ilkeleri, sağdaki akış ise atölyenin derste nasıl kullanılabileceğini özetler.
Cihaz seçiminin temel ilkeleri
Beklenti gerçekçi kurulmalıdır: Gürültüde en çok kazandıran şey cihazın fiyat segmenti değil, sinyal-gürültü oranıdır. Konuşana yaklaşmak ya da remote mikrofon, cihaz içi çoğu özellikten daha fazla fark yaratır.
Kazanç ve ödün dengesi: Bir özelliği kazanmak için başka bir özellikten ödün verirsiniz: cihaz küçüldükçe görünürlük azalır, buna karşılık kazanç, oklüzyon kontrolü ve bağlantı özellikleri geriler. CIC ile BTE'yi yan yana koyduğunuzda bu denge sayılara döker.
Akustik kuplaj markadan önce gelir: Dome mu kalıp mı, vent kaç milimetre — memnuniyeti belirleyen asıl değişken budur. Vent denemesinde alçak frekans kazancının nasıl eridiğini görebilirsiniz.
Fitting ölçümle doğrulanır: Reçete hedefine ulaşılıp ulaşılmadığı ancak gerçek kulak ölçümüyle (REM) anlaşılır; kişinin "iyi duyuyorum" demesi doğrulama yerine geçmez.
Bilateral kayıp bilateral cihaz ister: Baş gölgesinin aşılması, ikili işitme (binaural summation) ve yön tayini unilateral cihazla sağlanamaz; kullanılmayan kulakta işitsel deprivasyon riski artar.
Derste kullanım
Isınma
Öğrencilere aynı odyogramı verip atölyeyi çalıştırın; çıkan türleri tartışın.
Denge
CIC ile BTE'yi yan yana koydurun; kazanç, oklüzyon ve bağlantı açısından hangi özelliğin neye karşılık verildiğini savundurun.
Vaka
Aural atrezili bir çocuk verin: neden kemiğe iletim, neden kanal içi değil?
Tartışma
"Daha çok kanal daha iyi işitir mi?" — teknoloji kartındaki sınırı okutup tartıştırın.
Terim sözlüğü
Sayfada ve karşılaştırma tablolarında geçen kavramların kısa tanımlarını buradan inceleyebilirsiniz.
500, 1000, 2000 ve 4000 Hz hava yolu eşiklerinin aritmetik ortalaması. Kaybın derecesi bu değere göre sınıflanır; aracın puanlaması, güç sınıfı ve akustik kuplaj önerileri de bu ortalamayı temel alır. Yanıt alınamayan frekanslar ortalamaya cihaz sınırının üstünde bir değerle girer, bu nedenle NR içeren odyogramlarda SSO gerçek kaybı olduğundan iyimser gösterebilir.
Saf ses ortalamasına göre sınıflama: 0–25 dB normal, 26–40 dB çok hafif, 41–55 dB hafif, 56–70 dB orta, 71–90 dB ileri, 91 dB ve üzeri çok ileri derecede işitme kaybı.
Aynı frekansta hava yolu eşiğinden kemik yolu eşiğinin çıkarılmasıyla bulunur. 10 dB üzerindeki aralık iletim bileşenini gösterir; aracın kayıp tipini belirlemesinde temel ölçüttür.
Cihazın kişiye göre seçilmesi, odyograma dayalı bir reçete formülüyle (NAL-NL2, DSL v5) programlanması, kulak akustiğine göre (dome/kalıp, vent) uyarlanması ve gerçek kulak ölçümüyle doğrulanması sürecinin tamamı. Sonucu, cihazın kendisinden çok bu süreç belirler.
Kulak kanalı kapatıldığında kendi sesinizin gümbürtülü, tıkalı duyulması. Kanalı ne kadar kapatırsanız o kadar artar; havalandırma deliği (vent) açmak ya da açık dome kullanmak azaltır.
Kalıp ya da dome üzerindeki delik. Alçak frekansların kaçmasına izin vererek oklüzyonu azaltır; ama kazancı da sızdırdığı için ıslık riskini artırır.
Kanala oturan, kişiye özel üretilmeyen yumuşak silikon uç. Açık, yarı-açık ve kapalı çeşitleri vardır; akustiği doğrudan belirler.
Kulağın ölçüsü alınarak üretilen kişiye özel parça. Yüksek kazançta ıslığı önlemek için sızdırmazlık gerekir.
Cihazın sese eklediği şiddet (dB). Reçete formülleri (NAL-NL2, DSL v5) kaybınıza göre frekans frekans hedef kazancı belirler.
Cihazın kulakta gerçekten ne kadar kazanç verdiğini, kulak kanalına yerleştirilen ince bir mikrofonla ölçmek. Fitting'in doğrulanmasında altın standarttır.
Gerçek kulak – kuplör farkı. Özellikle çocuklarda, kulak hacmi küçük olduğu için cihazın çıkışını doğru kestirmeye yarar.
Sensörinöral kayıpta yumuşak seslerin duyulmaması ama yüksek seslerin normalden daha rahatsız edici hâle gelmesi. Dinamik alan daralır; bu yüzden kompresyon (WDRC) gerekir.
İç kulakta belirli frekansları işleyen tüylü hücrelerin işlevini yitirdiği bölge. O frekansa kazanç vermek fayda sağlamaz; frekans düşürme (frequency lowering) gündeme gelir.
Konuşmanın gürültüye göre ne kadar yüksek olduğu. İşitme kayıplı kişiler aynı anlaşılırlık için normal işitenlerden birkaç dB daha iyi SNR'ye ihtiyaç duyar; remote mikrofon bunu en çok artıran çözümdür.
Daha geniş liste için Terim Sözlüğü sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulanlar ve yaygın yanılgılar
Fiyat çoğunlukla ek özelliklerle (kanal sayısı, otomatik programlar, kablosuz aktarım) ilgilidir; temel kazanç ve anlaşılırlık, cihazın doğru reçetelendirilip kulakta doğrulanmasıyla (REM) belirlenir. Doğru fitting yapılmış orta segment bir cihaz, kötü fitting yapılmış üst segment bir cihazdan iyi işitirir.
Hayır. Tam kanal içi cihazlar (CIC/IIC) güç bakımından sınırlıdır ve genellikle çok hafif–hafif kayıplarda kullanılır. Kanalı tümüyle kapattıkları için oklüzyon en çok burada hissedilir; küçük pilleri ve kablosuz özelliklerinin bulunmaması da ödün verilen noktalardır.
İki kulakta da kayıp varsa bilateral cihaz kuraldır: yön tayini, gürültüde ayrıştırma ve ses kalitesi iki kulakla anlamlı biçimde daha iyidir; ayrıca kullanılmayan kulakta zamanla işitsel deprivasyon gelişebilir. Kayıp gerçekten unilateral taraflıysa CROS/BiCROS, kemik yoluyla uyaran cihazlar ya da uygun adaylarda koklear implant gündeme gelir.
İşitme cihazı sesi yükseltir; ama zarar görmüş iç kulağın frekans ve zaman çözünürlüğünü geri getiremez. Gürültüde en çok kazandıran şey sinyal-gürültü oranını artırmaktır: yönlü mikrofon, remote mikrofon, konuşana yakın oturmak, ortamı sessizleştirmek.
Hayır. Doğru fitting yapılmış bir cihaz işitmeyi kötüleştirmez. Tam tersine, uyarılmayan işitme yolağında zamanla işitsel deprivasyon gelişebilir; bu yüzden cihaz kullanımını geciktirmek genellikle zararlıdır.
El becerisi veya görme kısıtlıysa şarjlı cihaz günlük kullanımı çok kolaylaştırır. Buna karşılık pil biterse yedek takamazsınız, yoğun Bluetooth kullanımı günü kısaltır ve batarya birkaç yıl sonra yenilenmelidir.
Alçak frekans işitmesi iyi olan kişilerde açık dome oklüzyonu önler ve sesi doğallaştırır. Kayıp arttıkça, yeterli kazancı ıslık çıkmadan verebilmek için daha kapalı bir akustik — sonunda kişiye özel kalıp — gerekir.
Uyanık olduğunuz sürenin tamamına yakınında. Beynin yeni akustik girdiye alışması (aklimatizasyon) haftalar alır; cihazı yalnızca "ihtiyaç olunca" takmak bu uyumu geciktirir.
İşitmeAtölyesi