İşitmeAtölyesiİşitme Cihazı Fitting Simülatörü
Hastayı ayar odasında karşılayın; odyogramı, öyküyü ve KBB muayene notunu inceleyin. Cihaz kullanan hastanın cihazını ayar yazılımına bağlayıp günlük kullanım (datalogging) verilerini okuyun; ilk kez cihaz alacak hastada kayba uygun cihazı ve akustik bağlantıyı seçip bağlayın. Hedef formülüyle ilk ayarı yapın, geri besleme testini yapın. Prob tüpünü yerleştirip gerçek kulak ölçümüyle yumuşak, orta ve yüksek konuşmayı hedefe eşleyin, MPO'yu doğrulayın; çocukta RECD'yi ölçün. Programları seçip ayarı cihaza yazın; isterseniz hastayı odyometriye götürüp cihazlı serbest alan eşiklerini ölçün. Bitirdiğinizde ayarınız ve bulgularınız hastanın gerçek kulağında karşılaştırılır.
Bilgisayar ve tablette çalışır · 3B sahne için güncel bir tarayıcı gerekir
- 15 klinik vaka
- 5 kontrol vakası
- 3 çalışma kipi
- İki ayar formülü
- REM, RECD ve test kutusu
- A4 rapor ve sınıf kodu
Başlamadan önce
Simülatörü sorunsuz kullanmanız için dört küçük not.
Bilgisayar veya tablet
3B ayar odası, hasta ve ayar yazılımı aynı anda görünmelidir. Bu yüzden telefon ekranında açılmaz; tableti yatay tutun.
İlk açılış birkaç saniye sürer
Hasta, ebeveyn, bebek ve oda modelleri sayfayla birlikte yüklenir. 3B çizim için WebGL destekleyen güncel bir tarayıcı gerekir.
Ses isteğe bağlıdır
Ölçüm sinyali, tarama ve geri besleme ıslığı kısa seslerle temsil edilir; bu sesler kalibre değildir. Hasta ve odyolog konuşmaları yazılı balonlarda gösterilir. Üst şeritteki düğmeyle sesi kapatabilirsiniz.
Eğitim amaçlıdır
Bu bir simülasyondur; klinik ayar yazılımı, gerçek kulak ölçüm sistemi ya da tanı aracı yerine geçmez. Cihazlar kurgusaldır. Hedefler, yayımlanmış klinik ayar formüllerinin ilkelerinden türetilmiş, eğitim amaçlı yaklaşık değerlerdir; ticari ya da lisanslı bir ayar yazılımının çıktısı değildir.
Nasıl çalışır?
Gerçek bir cihaz ayarı seansının akışı: hazırlanın, cihazı ve bağlantıyı seçin, ilk ayarı yapın, gerçek kulakta doğrulayıp değerlendirin.
- 1
Vakayı ve kipi seçin
18 klinik vakadan birini ya da kör vakayı seçin; çalışma kipini (Öğrenme, İpuçlu, Serbest) belirleyip bekleme salonundan hastayı ayar odasına alın.
- 2
Seansı hazırlayın
Odyogramı, öyküyü ve KBB muayene notunu inceleyin, cihazı dinleme stetoskobuyla kontrol edin. Cihaz kullanan hastanın cihazını yazılıma bağlayıp günlük kullanım (datalogging) verilerini okuyun. Hastayı gerçek kulak ölçümü hoparlörüne yerleştirin; koltuk hoparlöre döner, cihaz, prob tüpü ve boyun ünitesi hastanın üzerinde görünür.
- 3
Seçin, ayarlayın, ölçün
Kaybın derecesine ve eğimine göre cihaz ve akustik bağlantı seçip cihazı bağlayın. Anlaşılırlık ya da duyulabilirlik odaklı formülle ilk ayarı yapın, geri besleme testini yapın. Prob tüpünü kalibre edip yerleştirin, REUG ile yerleşimi doğrulayın; 50, 65 ve 80 dB konuşmayı hedefe eşleyin, 90 dB taramayla MPO'yu doğrulayın.
- 4
Doğrulayın ve değerlendirin
Hastayla konuşarak kendi sesini, ıslığı ve yüksek sesleri sorun; programları ve özellikleri seçip ayarı cihaza yazın. Hastayı odyometriye götürüp cihazsız ve cihazlı serbest alan eşiklerini karşılaştırabilirsiniz. Bulgunuzu ve önerilerinizi gönderin; ayar, bulgu, öneri ve uygulama adımları ayrı ayrı puanlanır.
Vakalar
Vakalar dört grupta toplanır: yetişkinde ilk uygulama, bebek ve çocuk, kontrol ve yakınma, zor vaka. Her hastanın bireysel kulak akustiği (REUG, RECD, kanal uzunluğu) ve gerçekte duyduğu ses motor tarafından hesaplanır; siz bunları görmez, ölçerek bulursunuz.
Ayrıca Kör vaka seçeneği var: vaka rastgele seçilir ve adı gizlidir. Kör vaka yalnızca Serbest kipte çalışır; beklenen bulguyu değerlendirmeyi gönderdiğinizde öğrenirsiniz.
Hazırlık ve 3B ayar odası
Ölçümden önce yapılan kontroller hem cihazın doğru çalıştığını hem de ölçümün güvenilir olduğunu gösterir.
Hasta ve cihaz
- Odyogram ve öyküHedefler hava ve kemik yolu eşiklerinden hesaplanır; UCL ölçüldüyse MPO'nun sınırını verir. İlk kez cihaz kullanan hastada alışma düzeyi seçilir.
- KBB muayene notuNotta buşon, akıntı ya da perforasyon bildirildiyse prob ölçümü yapılmaz; buşon prob tüpünü tıkar ve yanıtı bozar.
- Dinleme kontrolüPil, mikrofon ve hoparlör dinleme stetoskobuyla kontrol edilir; çatlak ya da cızırtılı ses test kutusunda doğrulanır.
- Test kutusuOSPL90, tam açık kazanç, distorsiyon, eşdeğer giriş gürültüsü ve pil akımı ANSI S3.22 toleranslarıyla karşılaştırılır.
- Hoparlör ve prob tüpüHoparlör kulak hizasında, yaklaşık 1 m uzakta ve 0 derecededir. Prob tüpünün ucu kulak zarına 5 mm'den yakın olmalıdır.
Bebek ve çocuk
Bebek annesinin kucağında oturur. Küçük çocukta kulak kanalı küçük olduğu için aynı cihaz çıkışı daha yüksek ses basıncı oluşturur.
- RECDGerçek kulak ile 2 cc kuplör arasındaki fark ölçülür; hedefler, eşikler ve MPO bu farka göre kulak zarı düzeyine çevrilir.
- Simüle gerçek kulak ölçümüBebek ölçüm için hareketsiz kalamıyorsa cihaz test kutusunda ölçülür, sonuca RECD eklenerek kulaktaki yanıt tahmin edilir (S-REM).
- Duyulabilirlik odaklı formülÇocukta dil gelişimi için konuşmanın önemli ipuçlarının bütün frekanslarda duyulabilir olması hedeflenir; bu formül anlaşılırlık odaklı formüle göre daha yüksek kazanç önerir.
- Günlük kullanım (datalogging)Kontrol seansında kullanım süresi, program kullanımı, ses düğmesi değişiklikleri ve dinleme ortamları yakınmayı nesnel olarak tamamlar.
Ayar yazılımı
Masadaki bilgisayarda çalışan Ayar Yazılımı. Düzen klinikte kullanılan işitme cihazı ayar yazılımlarından ve gerçek kulak ölçüm sistemlerinden uyarlanmıştır; Türkçe adların yanında İngilizce karşılıkları da yazar.
| Bölüm | Simülatörde |
|---|---|
| HastaOdyogram, kullanıcı, günlük kullanım | Hava ve kemik yolu eşikleri, UCL, saf ses ortalaması ve kaybın derecesi. Kontrol seansında kullanım süresi, program kullanımı, ses düğmesi ve dinleme ortamları. |
| CihazSeçim, bağlantı, geri besleme | Alıcısı kanalda (RIC), kulak arkası (BTE) ve kulak içi (ITE, ITC, CIC) cihazlar, açık, kapalı ve güç dome, farklı ventli kalıp ve kabuklar; CROS ve BiCROS. Geri besleme testi kararlı kazanç sınırını gösterir. |
| AyarGenel ve ince ayar, programlar | Hedef formülü ve alışma düzeyi; 50, 65 ve 80 dB girişte ve MPO'da frekansa göre kazanç tablosu. Yönlü mikrofon, gürültü azaltma, rüzgâr gürültüsü, frekans düşürme, geri besleme yöneticisi ve programlar. |
| DoğrulamaREM, test kutusu, RECD | Prob kalibrasyonu, prob derinliği, REUG ve REOG, açık fitting kalibrasyonu; ölçüm sinyali (ISTS konuşma, pembe gürültü, saf ses taraması), hoparlör açısı ve uzaklığı. SPL-o-gram ve kazanç görünümünde REAR 50, 65, 80 ve 90 dB MPO taraması, SII ve hedeften sapma tablosu. Test kutusunda ANSI S3.22 ölçümü, yönlü mikrofon ve gürültü azaltma; çocukta RECD. Frekans düşürmede /s/ ve /ʃ/ doğrulaması, CROS'ta iki yönden ölçüm. |
| TamamlamaCanlı dinleme ve kayıt | Hastanın ses kalitesi yorumu, ayarın ve programların cihaza yazılması, cihazlı konuşma testi (sessizde ve Türkçe Matris Testi), takip planı, çocukta aile danışmanlığı, seans özeti. Bilateral vakalarda ikinci kulak aynı seansta ayarlanabilir; prob tüpü, RECD, test kutusu ve cihaz takma-bakım adım adım canlandırılır. Ayar yardımcısı yakınmaya göre denenecek adımları sıralar. |
Simülatörün kullandığı ölçütler
Sayısal ölçütler ders notları ve literatürle uyumlu seçilmiştir. Hedefler, yayımlanmış klinik ayar formüllerinin ilkelerinden türetilmiş eğitim amaçlı yaklaşık değerlerdir: anlaşılırlık odaklı formülde düzeye bağlı sıkıştırma ile deneyim, cinsiyet, iki kulak ve iletim düzeltmeleri; duyulabilirlik odaklı formülde kulak zarı SPL tabloları, RECD dönüşümü, yetişkin ve iki kulak düzeltmeleri (Keidser ve ark., 2011; Scollie ve ark., 2005). Klinikte üreticinin ve ölçüm sisteminin kendi hedefleri kullanılır.
| Ölçüt | Değer |
|---|---|
| Hedef uyumu65 dB konuşma | 250-6000 Hz'de hedefe ±5 dB; yanıtın eğimi her oktavda hedef eğiminin ±5 dB/oktav içinde (BSA 2018). Açık bağlantıda 1 kHz altı, ölü bölgede etkilenen frekanslar değerlendirme dışında tutulur. |
| MPO90 dB SPL tarama | Gerçek kulak doyma yanıtı her frekansta rahatsızlık eşiğinin (UCL) altında kalmalıdır. |
| Prob tüpüYerleşim | Ucu kulak zarına 5 mm'den yakın; yetişkinde inter-tragal çentikten yaklaşık 28-30 mm. Sığ yerleşimde REUG'de 5-6 kHz dolayında çeyrek dalga çukuru görülür. |
| REUGAçık kulak kazancı | Yetişkinde 2,5-3 kHz dolayında yaklaşık 15-18 dB rezonans tepesi; 6 kHz'e doğru sıfıra yakın dönüş. |
| RECDKuplör-kulak farkı | Yaşla küçülür; bebekte yüksek frekanslarda 20 dB'ye yaklaşır. Ölçülen RECD hedefe, eşiğe ve MPO'ya aktarılır. |
| Test kutusuANSI S3.22 | OSPL90 ±3 dB, tam açık kazanç ±5 dB; toplam harmonik distorsiyon ve eşdeğer giriş gürültüsü üretici değerinin en çok 3 birim, pil akımı en çok %20 üstünde. |
| Ölçüm sinyaliISTS ve hoparlör | Konuşma benzeri ISTS sinyali kullanılır; pembe gürültüde gürültü azaltma kazancı kısar, saf ses taramasında sıkıştırma ve geri besleme yöneticisi farklı çalışır. Hoparlör 0 ya da 45 derecede, yaklaşık 1 m uzaktadır; 90 derecede ölçüm güvenilir değildir. |
| SIIKonuşma anlaşılırlık indeksi | Konuşmanın ne kadarının duyulabilir olduğunu 0-100 arasında gösterir; ANSI S3.5 bant önem ağırlıklarıyla basitleştirilmiş hesap. |
Kipler ve puan
Aynı vakayı farklı destek düzeylerinde çalışabilirsiniz. Puanınız yalnızca ayara değil, seansı nasıl yürüttüğünüze de bakar.
Çalışma kipi
- ÖğrenmeAdım adım rehber açıktır: hazırlık, günlük kullanım (datalogging), test kutusu, cihaz ve bağlantı, ilk ayar, geri besleme, RECD, prob kalibrasyonu, gerçek kulak ölçümü, MPO, programlar, canlı dinleme ve kayıt.
- İpuçluAdımları istediğiniz sırada yaparsınız; hazırlık adımlarında kısa açıklamalar kalır.
- SerbestYönlendirme yoktur; yalnızca yazılımın kendi uyarılarını görürsünüz. Kör vaka bu kipte çalışır.
Puan nasıl hesaplanır?
- 1Ayar (%40)Hastanın gerçek kulağında hedefe uyum, MPO'nun rahatsızlık eşiğinin altında kalması, geri besleme, cihaz ve bağlantının kayba uygunluğu.
- 2Bulgu ve öneriler (%40)Ana bulgunun ve takip, danışmanlık, yönlendirme gibi önerilerin beklenenle karşılaştırılması.
- 3Uygulama (%20)Hazırlık, test kutusu, geri besleme testi, RECD, prob kalibrasyonu ve REUG, üç düzeyde ölçüm, MPO, programlar, canlı dinleme ve cihaza yazma.
Sonuçlar yalnızca kendi tarayıcınızda tutulur. A4 raporu indirebilir, sınıf koduyla sonucunuzu ve raporunuzu öğretim elemanınıza iletebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ayar yazılımının ilk önerisi ortalama bir kulağa göre hesaplanır. Kulak kanalının boyutu, rezonansı ve bağlantının kaçağı kişiden kişiye değiştiği için aynı ayar farklı kulaklarda farklı ses basıncı üretir. Kulak zarının yakınına yerleştirilen ince bir prob tüpüyle cihazın o kulakta ürettiği ses ölçülür ve hedefe eşlenir.
Araştırmalar, ilk önerinin çoğu hastada yüksek frekanslarda hedefin altında kaldığını ve gerçek kulak ölçümüyle doğrulanan ayarların daha iyi sonuç verdiğini göstermektedir.
İkisi de odyogramdan hedef kazanç hesaplayan ayar formülleridir. Anlaşılırlık odaklı formül, toplam gürlüğü rahat tutarak konuşmayı olabildiğince anlaşılır kılmayı amaçlar; simülatörde yetişkin vakalarında beklenir. Duyulabilirlik odaklı formül, konuşmanın önemli ipuçlarını olabildiğince duyulabilir kılmayı amaçlar; çocuk ve bebek vakalarında beklenir ve genellikle daha yüksek kazanç önerir.
Gerçek kulak ile 2 cc kuplör arasındaki ses basıncı farkıdır. Küçük çocuğun kanal hacmi küçük olduğu için aynı cihaz çıkışı kulakta daha yüksek ses basıncı oluşturur; yaş normu yerine ölçülen RECD kullanmak hem kazancın hem de MPO'nun doğru ayarlanmasını sağlar.
Açık bağlantıda cihazın kanalda ürettiği ses kulaktan dışarı kaçar ve referans mikrofonuna ulaşır. Ölçüm sistemi bunu hoparlör sesi sanarak hoparlörü kısar; alçak ve orta frekanslarda yanıt olduğundan düşük görünür. Kalibrasyon cihaz susturulmuşken yapılıp ölçüm boyunca sabit tutulur.
Hayır. Simülatör tamamen tarayıcınızda çalışır; hiçbir kayıt sunucuya gönderilmez. Adınızı rapora ve sınıf koduna yazmak isterseniz yalnızca kendi tarayıcınızda saklanır.
3B oda, hasta ve ayar yazılımı aynı anda görünmelidir. Telefon genişliğinde bu düzen kullanılamaz hâle geldiği için küçük ekranlar bilinçli olarak engellendi. Tablet yatay konumda çalışır.
Hayır. Burada ayarlanan sanal bir hastanın cihazıdır, siz uygulayıcısınız. İşitmenizle ya da cihazınızla ilgili bir sorunuz varsa odyoloğunuza başvurun.
Kaynaklar
Simülatörün ölçütleri, hedef modeli ve ölçüm protokolleri aşağıdaki kaynaklara dayanmaktadır.
- Dillon, H. (2012). Hearing Aids (2. baskı). Boomerang Press; Thieme.
- Keidser, G., Dillon, H., Flax, M., Ching, T., & Brewer, S. (2011). The NAL-NL2 prescription procedure. Audiology Research, 1(1), e24.
- Byrne, D., & Dillon, H. (1986). The National Acoustic Laboratories' (NAL) new procedure for selecting the gain and frequency response of a hearing aid. Ear and Hearing, 7(4), 257-265.
- Dillon, H., & Storey, L. (1998). The National Acoustic Laboratories' procedure for selecting the saturation sound pressure level of hearing aids: theoretical derivation. Ear and Hearing, 19(4), 255-266.
- Scollie, S., Seewald, R., Cornelisse, L., ve ark. (2005). The Desired Sensation Level multistage input/output algorithm. Trends in Amplification, 9(4), 159-197.
- Bagatto, M., Moodie, S., Scollie, S., ve ark. (2005). Clinical protocols for hearing instrument fitting in the Desired Sensation Level method. Trends in Amplification, 9(4), 199-226.
- Mueller, H. G., Ricketts, T. A., & Bentler, R. (2017). Speech Mapping and Probe Microphone Measurements. Plural Publishing.
- British Society of Audiology (2018). Guidance on the verification of hearing devices using probe microphone measurements.
- Holube, I., Fredelake, S., Vlaming, M., & Kollmeier, B. (2010). Development and analysis of an International Speech Test Signal (ISTS). International Journal of Audiology, 49(12), 891-903.
- Moore, B. C. J. (2004). Dead regions in the cochlea: conceptual foundations, diagnosis, and clinical applications. Ear and Hearing, 25(2), 98-116.
- ANSI/ASA S3.22-2014. Specification of Hearing Aid Characteristics. ANSI S3.5-1997. Methods for Calculation of the Speech Intelligibility Index.
- Glista, D., & Scollie, S. (2009). Modified verification approaches for frequency lowering devices. AudiologyOnline.
- American Academy of Audiology (2013). Clinical practice guidelines: Pediatric amplification.
- Zokoll, M. A., Fidan, D., Türkyılmaz, D., ve ark. (2015). Development and evaluation of the Turkish matrix sentence test. International Journal of Audiology, 54(sup2), 51-61.
Hazırsanız hasta ayar odasında bekliyor
Hata gördüyseniz, bir ölçüt yanlış işliyorsa ya da eklenmesini istediğiniz bir vaka varsa yazın: info@isitmeatolyesi.com. Simülatör açık uçlu bir eğitim projesi; geri bildirimle büyüyor.