İşitmeAtölyesiKoklear İmplant Fitting Simülatörü
Hastayı ayar odasında karşılayın; ameliyat notunu okuyun, insizyon bölgesini muayene edin, ses işlemcisini, bobini ve mıknatıs gücünü kontrol edip programlama arayüzünü bağlayın. Ayar yazılımında impedans telemetrisi, ECAP, ESRT ve eABR ölçün; her elektrotta T ve C seviyelerini belirleyin, gürlüğü dengeleyin. Canlı modda ve serbest alanda doğrulayın, programları işlemciye yükleyin. Bitirdiğinizde programınız ve bulgularınız hastanın gerçek değerleriyle karşılaştırılır.
Bilgisayar ve tablette çalışır · 3B sahne için güncel bir tarayıcı gerekir
- 15 klinik vaka
- 9 bebek ve çocuk vakası
- 3 çalışma kipi
- ECAP, ESRT ve eABR
- Günlük kullanım (datalogging)
- A4 rapor ve sınıf kodu
Başlamadan önce
Simülatörü sorunsuz kullanmanız için dört küçük not.
Bilgisayar veya tablet
3B ayar odası, hasta ve ayar yazılımı aynı anda görünmelidir. Bu yüzden telefon ekranında açılmaz; tableti yatay tutun.
İlk açılış birkaç saniye sürer
Hasta, ebeveyn, bebek ve oda modelleri sayfayla birlikte yüklenir. 3B çizim için WebGL destekleyen güncel bir tarayıcı gerekir.
Ses isteğe bağlıdır
Ayar yazılımı uyaran gönderildiğinde kısa bip sesleri çıkarır; bu sesler hastanın duyduğunu temsil etmez ve kalibre değildir. Hasta ve odyolog konuşmaları yazılı balonlarda gösterilir. Üst şeritteki düğmeyle sesi kapatabilirsiniz.
Eğitim amaçlıdır
Bu bir simülasyondur; klinik programlama yazılımı ya da tanı aracı yerine geçmez. İmplant (İA-İ22) ve ayar yazılımı kurgusaldır; ekran düzeni klinikte kullanılan yazılımlardan uyarlanmıştır.
Nasıl çalışır?
Gerçek bir programlama seansının akışı: hastayı ve cihazı hazırlayın, ölçün, programı kurun, doğrulayıp değerlendirin.
- 1
Vakayı ve kipi seçin
15 klinik vakadan birini ya da kör vakayı seçin; çalışma kipini (Öğrenme, İpuçlu, Serbest) belirleyip bekleme salonundan hastayı ayar odasına alın.
- 2
Seansı hazırlayın
Ameliyat notunu okuyun, insizyon bölgesini muayene edin. Ses işlemcisinin pilini ve mikrofonunu, bobin kablosunu kontrol edin, mıknatıs gücünü seçin, programlama arayüzünü bağlayın. İşlemci, kablo ve bobin hastanın başında görünür; gösterge ışığı ayara göre yanıp söner.
- 3
Ölçün ve programlayın
İmpedans telemetrisiyle kısa ve açık devreleri bulun. ECAP, ESRT ve eABR ölçümlerini parametreleriyle birlikte yapın. Her elektrotta uyaran verip T ve C seviyelerini belirleyin, gürlüğü dengeleyin; strateji, hız, akım genişliği ve frekans bantlarını ayarlayın.
- 4
Doğrulayın ve değerlendirin
Canlı modda hastanın ses kalitesi yorumunu alın, serbest alanda implantlı eşikleri ve Ling-6 seslerini ölçün. İşlemci ayarlarını yapıp programları yükleyin. Bulgunuzu ve önerilerinizi gönderin; program, bulgu, öneri ve uygulama adımları ayrı ayrı puanlanır.
Vakalar
Vakalar dört grupta toplanır: postlingual yetişkin, prelingual çocuk, bebek ve kooperasyon kurulamayan hasta, zor vaka ve sorun giderme. Her vakanın gerçek T ve C profili, impedansları ve objektif eşikleri motor tarafından üretilir; siz bunları görmez, ölçerek bulursunuz.
Ayrıca Kör vaka seçeneği var: vaka rastgele seçilir ve adı gizlidir. Kör vaka yalnızca Serbest kipte çalışır; beklenen bulguyu değerlendirmeyi gönderdiğinizde öğrenirsiniz.
Hazırlık ve 3B ayar odası
Programlamaya başlamadan önce yapılan kontroller, ölçümlerin güvenilirliğini ve hastanın rahatını belirler.
Hasta ve cihaz
- Ameliyat notuYerleşim tam mı, kokleada kaç elektrot var, cerrahiden bu yana kaç hafta geçti? Kısmi yerleşimde koklea dışındaki elektrotlar uyarılmaz.
- İnsizyon bölgesiKızarıklık, şişlik ya da akıntı varsa programlamadan önce hekime yönlendirilir; iyileşme tamamlanmadan ilk açılış yapılmaz.
- Ses işlemcisiPil ve mikrofon kontrol edilir. Zayıf pilde işlemcinin gösterge ışığı turuncu yanıp söner; pil değiştirilmeden ölçüme geçilmez.
- Bobin ve mıknatısKablo bütünlüğü denetlenir; mıknatıs bobini tutacak kadar güçlü, deriyi baskılamayacak kadar yumuşak seçilir.
- Programlama arayüzüİşlemci bilgisayara bağlanmadan telemetri ve programlama yapılamaz. Davranışsal ölçümde işlemci mikrofonu kapalı tutulur.
Bebek ve küçük çocuk
Bebek, annesinin önündeki mama sandalyesinde oturur; implantlı yanı odyoloğa açıktır. Küçük çocukta davranışsal yöntem yaşa göre seçilir.
- Davranış izleme ve APREmmeyi bırakma, sesi arama, gülme, ağlama, bobini çıkarmaya çalışma. Ani ve yüksek uyaranda göz kapaklarının refleks olarak kapanması (auropalpebral refleks, APR) rahatsızlığın başladığını gösterir; C seviyesi APR görülen seviyenin %7-15 altına ayarlanır.
- Objektif ölçümlerECAP eşikleri profilin biçimini ve başlangıç seviyesini verir; ESRT eşikleri C seviyesiyle yakından ilişkilidir. Orta kulakta sıvı varsa refleks kaydedilemez.
- VRA ve oyun odyometrisiGörsel pekiştireçli odyometride çocuk sese döndüğünde ekran yanar; koşullu oyun odyometrisinde sesi duyunca halkayı çubuğa takar.
- Günlük kullanım (datalogging)Kullanım süresi, bobinin düştüğü süre ve işitsel ortam dağılımı ailenin anlattıklarını nesnel olarak tamamlar. Küçük çocukta hedef, uyanık geçen bütün saatlerdir.
Ayar yazılımı
Masadaki dizüstü bilgisayarda çalışan İA-İ22 Ayar Yazılımı. Düzen klinikte kullanılan programlama yazılımlarından uyarlanmıştır; Türkçe adların yanında İngilizce karşılıkları da yazar.
| Bölüm | Simülatörde |
|---|---|
| Gösterge PaneliHasta, işlemci, günlük kullanım | Hasta ve implant bilgileri, koklea şeması üzerinde elektrot durumları; günlük kullanım (datalogging) verilerinde kullanım süresi, bobinin düştüğü süre, altı işitsel ortam ve giriş şiddeti dağılımı. |
| Ölçümİmpedans ve ECAP; ESRT ve eABR isteğe bağlı | Common ground impedansı ve alan telemetrisi ısı haritası. ECAP ölçümünde prob, maskeleyici ve kayıt parametreleri (akım genişliği, hız, maskeleyici seviyesi ve öne alma süresi, kayıt elektrodu, kazanç, gecikme, ortalama), otomatik eşik arama, ECAP yanıtları ve genlik büyüme fonksiyonu. ESRT ve eABR her seansta yapılmaz; isteğe bağlı, kendi parametreleriyle. |
| AyarGenel, Konfor, Eşik, Ayrıntılı ayar, Canlı mod, Doğrulama | CL-frekans grafiği ve elektrot sütunları; bantlar ve tek tek elektrotlar üzerinde uyaran verme, interpolasyon, ana ses düzeyi, bas ve tiz, kontrol seanslarında gürlük dengeleme. Canlı mod ve canlı ses denetimi, serbest alanda implantlı eşikler ve Ling-6. Alttaki çubuktan seviye tablosu, strateji, frekans bantları, maplaw ve ses işleme tam ekran açılır. |
| Tamamlamaİşlemci ayarları ve program yükleme | Dört program yuvası, ön işleme (otomatik ortam tanıma, kanal bazlı otomatik kazanç, otomatik hassasiyet denetimi, gürültü ve rüzgâr gürültüsü azaltma), gösterge ışığı ve düğme kilidi; MAP kaydı, ilk açılışta kademeli programlar ve programların işlemciye yüklenmesi. |
| Ayar yardımcısıYakınmaya göre çözüm | Ses kalitesi yakınmaları ve her biri için sırayla denenecek adımlar; sıralar literatürle karşılaştırılarak düzenlenmiştir. |
Simülatörün kullandığı ölçütler
Sayısal ölçütler ders notları ve literatürle uyumlu seçilmiştir. Uyaran birimi CL (current level) temsilîdir; üreticiler ve protokoller arasında değerler farklı olabilir.
| Ölçüt | Değer |
|---|---|
| Akım düzeyiCL | 0 CL yaklaşık 10 µA, 255 CL yaklaşık 1750 µA; ölçek logaritmiktir. Yük (nC) = akım (µA) × akım genişliği (µs) / 1000. |
| İmpedansTelemetri | Normal aralık yaklaşık 4-15 kΩ; 1 kΩ ve altı kısa devre, 20 kΩ ve üstü açık devre. Anormal impedanslı elektrotlar devre dışı bırakılır. Yüksek impedansta komplians voltajı aşılabilir. |
| ECAPECAP eşiği | N1 0,2-0,5 ms, P2 yaklaşık 0,6-0,8 ms. Eşik davranışsal T ile C arasında kalır: yetişkinde dinamik aralığın ortalama %91'ine, çocukta %53'üne düşer. Maskeleyici probdan yaklaşık 10 CL güçlü ve 400 µs önde verilir. |
| ESRTStapes refleksi | Normal orta kulak fonksiyonu gerekir; prob karşı kulağa yerleştirilir. C seviyesi refleks eşiğinin %5-15 altına ayarlanır. |
| APRAuropalpebral refleks | Ani ve yüksek uyaranda göz kapaklarının refleks kapanması; C seviyesi APR görülen seviyenin %7-15 altına ayarlanır. |
| eABRV. dalga | II yaklaşık 1,30 ms, III yaklaşık 2,10 ms, V yaklaşık 3,75 ms; akustik ABR'ye göre 1,5-2 ms kısa. Eşik davranışsal T'ye yakındır. |
| Akım genişliğiGüç-süre ilişkisi | Akım genişliği 25 µs'den 50 µs'ye çıkınca T ve C yaklaşık 30 CL düşer. Fasiyal sinir uyarımında seviye düşürülüp akım genişliği artırılabilir; bipolar uyarım daha yüksek akım ister. |
| DoğrulamaSerbest alan ve Ling-6 | Yardımlı eşiklerin 20-30 dB HL bandında olması beklenir. Ling-6 seslerinin algılanması konuşma frekanslarının karşılandığını gösterir. |
| Günlük kullanımKullanım süresi | Yetişkinde günde en az 10 saat, küçük çocukta uyanık geçen bütün saatler (yaklaşık 12 saat) hedeflenir. Zamanın çoğu 50-69 dB SPL girişte geçer. |
Kipler ve puan
Aynı vakayı farklı destek düzeylerinde çalışabilirsiniz. Puanınız yalnızca programa değil, seansı nasıl yürüttüğünüze de bakar.
Çalışma kipi
- ÖğrenmeAdım adım rehber açıktır: hazırlık, impedans, objektif ölçüm, T ve C seviyeleri, dengeleme, canlı mod, doğrulama, işlemci ayarları ve program yükleme.
- İpuçluAdımları istediğiniz sırada yaparsınız; hazırlık adımlarında kısa açıklamalar kalır.
- SerbestYönlendirme yoktur; yalnızca yazılımın kendi uyarılarını görürsünüz. Kör vaka bu kipte çalışır.
Puan nasıl hesaplanır?
- 1Program (%40)Açık elektrotlarda T ve C seviyelerinin hastanın gerçek seviyelerine uyumu; kapatılması gereken elektrotlar.
- 2Bulgu ve öneriler (%40)Ana bulgunun ve takip, danışmanlık, yönlendirme gibi önerilerin beklenenle karşılaştırılması.
- 3Uygulama (%20)Hazırlık, impedans, objektif ölçüm, canlı mod, serbest alan, Ling-6, günlük kullanım (datalogging), hastaya uygun işlemci ayarları, MAP kaydı ve program yükleme.
Sonuçlar yalnızca kendi tarayıcınızda tutulur. A4 raporu indirebilir, sınıf koduyla sonucunuzu ve raporunuzu öğretim elemanınıza iletebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ses işlemcisinin, sesleri her elektrotta hastaya uygun elektriksel uyarıya çevirecek biçimde ayarlanmasıdır. Her elektrot için hastanın uyaranı ilk duyduğu eşik (T) ve rahatsız olmadan dinleyebildiği en yüksek düzey (C) belirlenir; bu değerler ve kodlama parametreleri birlikte programı (MAP) oluşturur.
İlk açılış cerrahiden birkaç hafta sonra yapılır. Hasta sese alıştıkça seviyeler değişir; bu yüzden ilk aylarda sık, sonra daha seyrek kontrol randevuları gerekir.
Yetişkinde uyaran verilip hastaya gürlük ölçeği üzerinden sorulur: T en hafif duyulan, C yüksek ama rahat dinlenen düzeydir. Çocukta yaşa göre oyun odyometrisi, görsel pekiştireçli odyometri ya da davranış izleme kullanılır.
Objektif ölçümler (ECAP, ESRT, eABR) yol gösterir ama tek başına seviye yerine kullanılmaz. Sonra komşu elektrotlar arasında gürlük dengelenir ve program canlı modda doğrulanır.
ECAP ölçümü, işitme sinirinin elektriksel uyarana verdiği bileşik yanıtı implantın içindeki kayıt düzeneğiyle ölçer. Bu yanıtın görülebilmesi için belli sayıda sinir lifinin eş zamanlı uyarılması gerekir; bu nedenle eşiği davranışsal eşiğin üstündedir. ECAP eşik profili, küçük çocukta programın biçimini ve başlangıç seviyesini verir.
Ses işlemcisi kullanım süresini, bobinin başa oturmadığı süreyi, bulunulan işitsel ortamları ve ses şiddeti değişikliklerini kaydeder. Özellikle konuşamayan çocuklarda cihazın ne kadar ve hangi ortamlarda kullanıldığını nesnel olarak gösterir; kullanım azsa önce bunun nedeni aranır.
Klinikteki ayar yazılımları, uyaran gönderildiği sürece kısa bip sesleri çıkarır; uzman uyaranın gittiğini bu sesle izler. Simülatördeki bipler bu davranışı taklit eder, hastanın duyduğu sesi temsil etmez. Üst şeritteki düğmeyle kapatabilirsiniz.
Hayır. Simülatör tamamen tarayıcınızda çalışır; hiçbir kayıt sunucuya gönderilmez. Adınızı rapora ve sınıf koduna yazmak isterseniz yalnızca kendi tarayıcınızda saklanır.
3B oda, hasta ve ayar yazılımı aynı anda görünmelidir. Telefon genişliğinde bu düzen kullanılamaz hâle geldiği için küçük ekranlar bilinçli olarak engellendi. Tablet yatay konumda çalışır.
Hayır. Burada programlanan sanal bir hastadır, siz uygulayıcısınız. İşitmenizle ya da implantınızla ilgili bir sorunuz varsa implant merkezinize başvurun.
Kaynaklar
Simülatörün ölçütleri, ölçüm modelleri ve yakınma-çözüm sıraları aşağıdaki kaynaklara dayanmaktadır.
- Wolfe, J., & Schafer, E. C. Programming Cochlear Implants. Plural Publishing.
- Shapiro, W. H., & Bradham, T. S. (2012). Cochlear implant programming. Otolaryngologic Clinics of North America, 45(1), 111-127.
- Hughes, M. L. (2013). Objective Measures in Cochlear Implants. Plural Publishing.
- Botros, A., van Dijk, B., & Killian, M. (2007). AutoNRT: an automated system that measures ECAP thresholds with the Nucleus Freedom cochlear implant via machine intelligence. Artificial Intelligence in Medicine, 40(1), 15-28.
- van Dijk, B., Botros, A. M., Battmer, R. D., ve ark. (2007). Clinical results of AutoNRT, a completely automatic ECAP recording system for cochlear implants. Ear and Hearing, 28(4), 558-570.
- Hodges, A. V., Balkany, T. J., Ruth, R. A., Lambert, P. R., Dolan-Ash, S., & Schloffman, J. J. (1997). Electrical middle ear muscle reflex: use in cochlear implant programming. Otolaryngology-Head and Neck Surgery, 117(3), 255-261.
- Busch, T., Vanpoucke, F., & van Wieringen, A. (2017). Auditory environment across the life span of cochlear implant users: insights from data logging. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 60(5), 1362-1377.
Hazırsanız hasta ayar odasında bekliyor
Hata gördüyseniz, bir ölçüt yanlış işliyorsa ya da eklenmesini istediğiniz bir vaka varsa yazın: info@isitmeatolyesi.com. Simülatör açık uçlu bir eğitim projesi; geri bildirimle büyüyor.