📈 Yeni simülatör Akustik İmmitansmetri Simülatörü: sanal hastada timpanometri, akustik refleks ve Östaki tüpü testleri. →🌀 Yeni araç Koklea Simülatörü: kokleayı 3B inceleyin, ilerleyen dalgadan implant uyarımına. →🎧 Yeni araç REM & RECD Atölyesi: cihazın kulaktaki çıkışını adım adım ölçün. →🔧 Yeni araç Cihaz Teknoloji Atölyesi: WDRC'den frekans düşürmeye, cihazın içinde ne oluyor? →🎚 Simülatör Odyometri Simülatörü: sanal hastada saf ses ve konuşma odyometrisi pratiği. →🧩 Araç Cihaz Seçim Atölyesi: hangi kayba hangi cihaz türü, hangi kuplaj uyar? →🩺 Rehber İşitme ve Denge Sağlığı Rehberi: tinnitustan vertigoya, A'dan Z'ye. →🧠 Uzman görüşü Klinisyenler, akademisyenler ve lisansüstü öğrenciler için derinlemesine yazılar. →📚 Sözlük İngilizce–Türkçe odyoloji terimleri, kart kart. →📊 ODAK 82 değerlendirme aracı ve ölçek bir arada. →🎓 Odyoloji 101 Ders notları, quizler ve vaka pratikleri. →📝 Yeni yazı Yapay zekâ aracı CochleaNet, gen tedavisi uygulanan kokleada her nöronu tek tek değerlendiriyor →🏛️ Kongre notları BAA 2026 Liverpool: klinik odyolojinin gündeminden notlar →
Anasayfa / İşitme ve Denge Sağlığı Rehberi / Santral İşitsel İşlemleme Bozuklukları (SİİB / CAPD)
◗ Merkezi işitsel sistem

Santral İşitsel İşlemleme Bozuklukları (SİİB / CAPD)

Santral işitsel işlemleme bozukluğu, kulakların işitmesi normal olduğu hâlde beynin sesleri işlemekte güçlük çektiği bir durumdur. Kişi sesi duyar ama özellikle gürültüde anlamlandırmakta zorlanır; doğru tanı ve destekle belirgin iyileşme sağlanabilir.

⏱🔄 Son gözden geçirme: Ekim 2026◈ Kanıta dayalı derleme

Bir bakışta

Nedir?

Periferik işitme normalken merkezi işitsel sistemin sesi işleme becerilerinde (ayırt etme, gürültüde algılama, zamansal işleme) bozulma vardır.

Ana belirtiler

Gürültüde anlama güçlüğü, sık sık ‘ne?’ diye sorma, yönergeleri izlemekte zorlanma ve benzer sesli sözcükleri karıştırma tipiktir.

Aciliyet

Acil değildir; erken destek akademik ve sosyal gelişimi korur.

Ana yaklaşım

Yönetim çok disiplinlidir: ortam düzenlemeleri (uzaktan mikrofon sistemi), işitsel eğitim ve telafi edici stratejiler birlikte uygulanır.

NormalPeriferik işitme normaldir
7-8 yaşTestler için en düşük gelişim yaşı
2 SSEn az iki testte ortalamanın altında başarı
EkipOdyolog, DKT, psikolog ve eğitimci

Tıbbi bilgilendirme. Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve bir hekimin muayene, tanı veya tedavisinin yerini tutmaz; tıbbi tavsiye olarak kullanılmamalıdır. Şikâyetleriniz veya kişisel durumunuz için mutlaka bir Kulak Burun Boğaz hekimine ve odyoloğa başvurunuz.

!Ne zaman hekime/odyoloğa başvurmalı?

Çocuğunuzun işitme testi normal çıktığı hâlde gürültüde anlama, sözlü yönergeleri izleme ya da okuma-yazmada belirgin güçlük yaşıyorsa bir odyoloğa başvurun. Belirtiler dikkat eksikliği ve dil bozukluklarıyla örtüşebildiğinden doğru tanı için çok disiplinli bir değerlendirme önemlidir.

Tanım ve epidemiyoloji

Santral işitsel işlemleme bozukluğu (SİİB), periferik işitme normal olduğu hâlde merkezi işitsel sistemin sesi işleme becerilerindeki bozulmadır. Bu beceriler ses lokalizasyonu ve lateralizasyonu, işitsel ayırt etme, işitsel patern tanıma, zamansal işleme ve yarışan ya da bozulmuş konuşmayı algılamadır (ASHA, 2005).

Genellikle okul çağındaki çocuklarda fark edilir; erişkinlerde de yaşlanmayla ya da nörolojik hastalıklardan sonra görülebilir. İngiliz Odyoloji Derneği gelişimsel, edinsel ve periferik işitme kaybına ikincil olmak üzere üç tip tanımlar (BSA, 2011). Görülme sıklığına ilişkin tahminler tanı ölçütlerine göre geniş bir aralıkta değişir.

Kavramın sınırları ve tanı ölçütleri, özellikle dil ve dikkat bozukluklarından ayrımı konusunda hâlâ tartışmalıdır (Wilson, 2018).

Etkilenen bölge: Merkezi işitsel sinir sistemi. Kulaklar sesi normal alır (odyogram normaldir); sorun sesin beyinde işlenmesindedir. Bu nedenle tanı özel işitsel işlemleme testleriyle konur.

Belirti ve bulgular

En tipik yakınma gürültülü ortamda (sınıf, kalabalık) konuşmayı anlamada güçlüktür. Çocuk sık sık ‘ne?’ diye sorar, sözlü yönergeleri izlemekte zorlanır ve dikkati kolayca dağılır.

Benzer sesli sözcükleri karıştırma, okuma-yazma ve dil güçlükleri, çok basamaklı yönergeleri akılda tutmada zorluk sık görülür. Bu belirtiler dikkat eksikliği ve dil bozukluklarıyla örtüşebilir.

Belirtiler süreklidir ve çoğu zaman akademik başarının düşmesi ya da sosyal iletişimde zorlanma ile fark edilir.

Nedenler ve risk faktörleri

Nedenler tam olarak aydınlatılamamıştır; işitsel yolların olgunlaşmasındaki gecikme ya da farklılıklar rol oynayabilir. Çocuklukta tekrarlayan efüzyonlu otitis media öyküsü olası bir risk etkeni olarak öne sürülmüştür.

Erişkinlerde yaşa bağlı değişimler, kafa travması ya da nörolojik hastalıklardan sonra ortaya çıkabilir. Prematürite ve gelişimsel farklılıklarla da ilişkilendirilmiştir.

SİİB dikkat eksikliği, dil bozukluğu ve öğrenme güçlükleriyle birlikte bulunabildiği için odyolog, dil ve konuşma terapisti (DKT), psikolog ve eğitimcinin katıldığı çok disiplinli bir değerlendirme gerekir (AAA, 2010).

Odyolojik ve klinik değerlendirme

Tanı, önce periferik işitmenin normal olduğunun gösterilmesiyle başlar; ardından özel işitsel işlemleme testleri uygulanır. Olgunlaşmaya bağlı değişkenlik nedeniyle davranışsal testlerin çoğu en az 7-8 yaş düzeyinde bir gelişim gerektirir; daha küçük çocuklarda sonuçlar çok dikkatli yorumlanmalıdır (AAA, 2010).

  • Saf ses odyometrisi, timpanometri, akustik refleks, OAE: periferik işitmenin normal olduğunu doğrular; normal OAE ve alınamayan ABR İNSB’yi düşündürür.
  • Dikotik dinleme testleri: iki kulağa aynı anda verilen farklı uyaranların işlenmesini değerlendirir.
  • Zamansal işleme testleri (boşluk saptama, patern testleri): işitsel zamanlamayı ölçer.
  • Gürültüde konuşma ve monaural akustik bilgisi azaltılmış konuşma (monaural low-redundancy speech) testleri: gerçek yaşamdaki güçlüğü yansıtır.
  • Elektrofizyolojik testler: gerektiğinde ABR, orta ve geç latanslı yanıtlarla merkezi işitsel yollar değerlendirilir.

AAA kılavuzu tanı için en az iki farklı davranışsal testte, en az bir kulakta yaş normunun 2 standart sapma (SS) altında performans aranmasını önerir (AAA, 2010).

SİİB ile karışabilen durumların ayırt edilmesi
ÖzellikSİİB (CAPD)Periferik işitme kaybıDikkat eksikliği (DEHB)
OdyogramNormalEşikler yüksekNormal
Temel güçlükSesi işleme, gürültüde anlamaSesi duymaDikkati sürdürme (genel)
Gürültüde anlamaBelirgin bozukBozukDeğişken
Tanı yöntemiÖzel işitsel işlemleme testleriOdyometriPsikolojik ve klinik değerlendirme
ÖrtüşmeDEHB ve dil bozukluğuyla olabilir-SİİB ile olabilir

Tedavi ve odyolojik rehabilitasyon

Yönetim üç ana başlıkta ele alınır: ortam düzenlemeleri, doğrudan işitsel eğitim ve telafi edici stratejiler (ASHA, 2005).

Sınıfta kullanılan uzaktan mikrofon (FM) sistemleri sinyal-gürültü oranını artırarak öğretmenin sesinin net duyulmasını sağlar ve en etkili desteklerdendir. Ön sıralarda oturma ve ortam gürültüsünün azaltılması gibi akustik düzenlemeler de katkı sağlar (AAA, 2010).

İşitsel eğitim programları (dikotik eğitim, zamansal işleme egzersizleri) ve dil ve konuşma terapisi becerileri geliştirir. Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) aracılığıyla okulla iş birliği yapılması önemlidir.

Yaşam kalitesine etkisi ve öneriler

Doğru tanınmadığında SİİB, çocuğun ‘dikkatsiz’ ya da ‘isteksiz’ diye yanlış değerlendirilmesine ve öz güven kaybına yol açabilir. Doğru tanı bu yanlış anlamayı ortadan kaldırır.

Ailelere ve öğretmenlere net ve kısa yönergeler vermeleri, göz teması kurmaları, gürültüyü azaltmaları ve görsel destek kullanmaları önerilir. Erken destek akademik ve sosyal gelişimi korur.

❝ Bu sayfaya atıf yapın

Bu derlemeden yararlandıysanız aşağıdaki biçimde kaynak gösterebilirsiniz (APA 7):

İşitme Atölyesi. (2026). Santral İşitsel İşlemleme Bozuklukları (SİİB / CAPD). İşitme ve Denge Sağlığı Rehberi. https://www.isitmeatolyesi.com/guncel-haberler/categories/isitme-sagligi-rehberi/santral-isitsel-islemleme-bozuklugu/

Kalıcı bağlantı: isitmeatolyesi.com/guncel-haberler/categories/isitme-sagligi-rehberi/santral-isitsel-islemleme-bozuklugu/ · Son gözden geçirme: Ekim 2026 · Lisans: CC BY-NC-ND 4.0

Kaynakça

  1. American Academy of Audiology. (2010). Clinical practice guidelines: Diagnosis, treatment and management of children and adults with central auditory processing disorder. AAA.
  2. American Speech-Language-Hearing Association. (2005). (Central) auditory processing disorders [Technical report]. ASHA.
  3. British Society of Audiology. (2011). Position statement: Auditory processing disorder (APD). BSA.
  4. Wilson, W. J. (2018). Evolving the concept of APD. International Journal of Audiology, 57(4), 240-248.

Sıkça sorulan sorular

Çocuğumun işitmesi normal çıktı ama yine de duymuyor gibi; bu nasıl olur?

Santral işitsel işlemleme bozukluğunda kulaklar sesi normal olarak alır, ancak beyin sesi işlemekte, özellikle gürültüde anlamlandırmakta zorlanır. Bu yüzden standart işitme testi normal çıkabilir; tanı için özel işitsel işlemleme testleri gerekir.

Bu durum dikkat eksikliği (DEHB) ile aynı şey mi?

Hayır, ancak belirtileri örtüşebilir. İkisinde de dikkat ve yönergeleri izlemede güçlük görülebilir. Bu nedenle doğru tanı için odyolog, psikolog ve dil ve konuşma terapistinin birlikte değerlendirmesi önemlidir; iki durum bazen bir arada da bulunur.

Uzaktan mikrofon (FM) sistemi nedir ve gerçekten yardımcı olur mu?

Uzaktan mikrofon (FM) sistemi öğretmenin sesini doğrudan çocuğun kulağına ileterek arka plan gürültüsünün etkisini azaltır. Gürültüde anlama güçlüğü olan çocuklarda en etkili desteklerden biridir ve sınıftaki başarıyı belirgin biçimde artırabilir.

Bu bozukluk zamanla geçer mi?

İşitsel eğitim, ortam düzenlemeleri ve telafi edici stratejilerle çocukların işitsel becerileri belirgin biçimde gelişebilir. Beyin özellikle çocuklukta değişime açıktır; bu nedenle erken ve düzenli destek çok değerlidir.

Ne zaman değerlendirme yaptırmalıyım?

Çocuğunuz gürültüde anlama, yönergeleri izleme ya da okuma-yazmada belirgin güçlük yaşıyorsa değerlendirme yararlı olur. Testlerin güvenilir olması için genellikle 7-8 yaş beklenir; ancak bu yaştan önce de destekleyici düzenlemeler yapılabilir.

📊 İlgili ODAK değerlendirme araçları

Çocuklarda günlük dinleme becerilerini ve dil gelişimini izlemek için kullanılabilecek ölçekler:

⇄ Hastalıkları karşılaştır

Menülerden seçin; işitme/denge tabloları özellikleriyle yan yana gelsin. En fazla 4 sütun karşılaştırabilirsiniz.