BAA 2026'dan Notlar: Liverpool'da Klinik Odyolojinin Gündemi

British Academy of Audiology'nin (BAA) yıllık konferansı bu yıl 29-30 Ekim'de, Liverpool'da Mersey kıyısındaki Liverpool Experience Campus'te yapıldı.¹ BAA'nın 22. yıllık konferansının programında iki gün boyunca davetli konuşmalar, klinik güncellemeler, araştırma sunumları ve sürekli mesleki gelişim oturumları vardı.

Eylül'de İstanbul'da elli iki salonda süren IFOS kongresinden sonra Liverpool çok daha derli toplu bir konferanstı. Program aynı anda dört salonda ilerliyordu: iki oditoryum, bir toplantı salonu ve fuar alanının içine kurulan, özel sektörde çalışan klinisyenlere yönelik oturumların yapıldığı Private Practice Pod. Bu büyüklükte bir konferansta iki gün boyunca aynı kişilerle salonlarda, koridorlarda ve fuar alanında tekrar tekrar karşılaşıyorsunuz.

Sözlü sunum yapılan serbest bildiri oturumunda çok sayıda başvuru arasından seçilen yedi çalışma yer aldı; posterler ise ayrı bir koridorda sergilendi.² Konferansı BAA Başkanı Claire Benton açtı, iki günün sonundaki kapanış konuşmasını ise başkanlığı devralan Dr Saima Rajasingam yaptı.

Programın merkezinde çocuklar vardı

Konferans, BAA'nın her yıl pediatrik odyolojiye ayırdığı Bamford Paediatric Lecture ile açıldı. Western University'den Susan Scollie, çocuklarda işitme cihazı ve kulak kalıbı uygulamalarında ileri teknolojilerden nasıl yararlanılabileceğini anlattı.¹ Pediatrik başlıklar ilk günün geri kalanında da sürdü. Boys Town National Research Hospital'dan Ryan McCreery, bir oturumda işitme cihazı kullanan ergenlerde kimlik ve aidiyeti, diğerinde çocuklarda hafif ve unilateral işitme kayıplarının yönetimini ele aldı. İkinci sunumun başlığı, programın bu alandaki genel tutumunu da özetliyordu: "'One' or 'mild' isn't minor".

RECD iki ayrı sunumun konusuydu. Bunlardan biri dikkatimi özellikle çekti: Central Michigan Üniversitesi'nden Sarah Grinn, doğrudan gerçek kulak ölçümü yapılamadığında RECD'nin boy, baş çevresi ve timpanometrideki kulak kanalı hacmi gibi kolay ölçülen değişkenlerden tahmin edilip edilemeyeceğini sordu. Yenidoğan işitme taramasından sonra yapılan hedefli izlemin klinik iş yüküne ve kaynaklara etkisi ile mikrotia tanılı gençler ve aileleri için hazırlanan bilgilendirme materyalleri de pediatrik başlıklar arasındaydı.

İşitme cihazı ve biliş

IFOS'ta işitme kaybı ve demans ilişkisini konu alan oturumların ortak zemini, Lancet Komisyonu'nun işitme kaybını değiştirilebilir demans risk faktörlerinin başında gösteren tablosuydu. Liverpool'da ise programdaki bir sunum aynı tartışmaya başka bir açıdan bakıyordu. Melanie Ferguson'ın sunumunun başlığı "High level evidence for hearing aids shows no effect on cognition and mental health: Cochrane review 2026" idi.¹

Aynı tartışmanın iki ucunu birkaç hafta arayla görmek ilginçti: IFOS'ta epidemiyolojik veriler, Liverpool'da ise 16 randomize kontrollü çalışmayı bir araya getiren güncellenmiş Cochrane derlemesi. Derlemeye göre hafif ve orta derecede işitme kaybı olan erişkinlerde işitme cihazı, işitmeye özgü yaşam kalitesinde ve dinleme becerisinde belirgin, genel sağlıkla ilişkili yaşam kalitesinde ise küçük bir fayda sağlıyor. Çalışma belleği de dahil olmak üzere bilişsel sonuçlarda açık bir iyileşme görülmüyor; yalnızlık, depresyon ve kaygı gibi ruh sağlığı sonuçlarında da etki ya yok ya da çok az. Ancak bu sonuçlara ilişkin kanıtın kesinliği düşük ya da çok düşük.³ Derleme, işitme cihazının bilişe etkisi olmadığını göstermiyor; bugüne kadarki çalışmalar böyle bir etkiyi ortaya koymaya yetmiyor. Bu iki bulgu birbiriyle çelişmek zorunda değil. Kevin Munro'nun işitme kaybı ile demans arasındaki ilişkinin nasıl anlatılması gerektiğini yeniden ele alan sunumu ve Rohani Omar'ın odyoloji pratiğinde bilişsel sağlığı konu alan sunumu da bu tartışmanın içindeydi.

İkinci gün de yaşlı erişkinlerle başladı. Günün davetli konuşması olan Adrian Davis Lecture'da City University of New York'tan Barbara Weinstein, yaşlı erişkinlerle çalışırken "işitsel iyi oluş" (auditory wellness) yaklaşımını anlattı. Geriatrik odyolojinin temel kaynaklarından Geriatric Audiology kitabının yazarı Barbara Weinstein'ı dinlemek benim için ayrı bir keyifti.

Aynı sabah Kevin Munro, FAMOUS çalışmasının ilk bulgularını sundu. Çalışma, Birleşik Krallık'ın kamu sağlık sistemi NHS'de (National Health Service) ilk kez işitme cihazı verilen erişkinlerde, yapılandırılmış bir takip ve destek planının cihaz kullanımını ve cihazdan elde edilen faydayı artırıp artırmadığını sınıyor. Ülke genelinde 36 NHS işitme kliniğinde yürütülen bu randomize kontrollü çalışmada randomizasyon hasta düzeyinde değil, klinik düzeyinde yapılıyor: her klinik ya mevcut takip uygulamasını ya da FAMOUS'un dört adımlı destek planını uyguluyor.⁴

Klinikte yapay zekâ ve otomasyon

Konferansın tanıtımında öne çıkarılan başlıklardan biri sağlık hizmetlerinde yapay zekâydı.¹ Bu başlık ilk günün öğleden sonrasında yoğunlaştı. Computational Audiology Network'ün başkanı Jan-Willem Wasmann, insan ve makine iletişimindeki kör noktaları anlattı; University College London'dan Liam Barrett ise yapay zekânın işitme testlerini nasıl hızlandırabileceğini ele aldı. Aneurin Bevan University Health Board'dan Rebecca Carpenter ise daha az konuşulan ama klinikte en az bunlar kadar etkili olabilecek bir konuyu, odyoloji bölümlerindeki idari iş yükünün robotik süreç otomasyonuyla (RPA) nasıl hafifletildiğini anlattı.

İşitme cihazı ayarı tarafında NAL-NL3 bu kez Simon Howe'un "Fit for Purpose" başlıklı sunumuyla programdaydı. IFOS'ta Paola Incerti'nin tanıttığı yeni reçetelendirme formülü, birkaç hafta sonra Liverpool'da klinikteki karşılığıyla konuşuluyordu. Hastanın kendi kendine uyguladığı otomatik odyometri (AMTAS) ve gerçek kulak ölçümünün hedef eşleştirme dışındaki kullanımları da programdaydı.

İletişim, kültür ve hasta deneyimi

Programın dikkatimi çeken bir diğer yanı, teknik başlıklar kadar iletişime ve hasta deneyimine de yer vermesiydi. İlk günün davetli konuşmalarından birinde Queensland Üniversitesi'nden Piers Dawes, odyolojide kültüre duyarlı bakımın ne olduğunu ve nasıl yaygınlaştırılabileceğini sordu. Manchester Metropolitan Üniversitesi'nden Alison Pilnick sağlıkta iletişimin neden önemli olduğunu, Manchester Üniversitesi'nden Gabrielle Saunders ise işitme bakımındaki iletişim boşluklarını anlattı.

İlk gün, Jo Milne'in konuşmasıyla kapandı. Usher sendromu nedeniyle hayatı boyunca işitme kaybıyla yaşayan ve zamanla görmesini de kaybeden Milne, 2014'te 40 yaşındayken koklear implantları ilk kez açıldığında çekilen videoyla tanınıyor. Haftanın günlerinin okunduğunu ilk kez duyduğu anı gösteren video o dönem dünya çapında geniş yankı uyandırmıştı.⁵ Milne bugün görme ve işitme kaybını birlikte yaşayan kişiler için savunuculuk yapıyor.

Program aynı zamanda belirgin biçimde hizmet odaklıydı. İngiltere'de NHS odyoloji hizmetlerinin durumu, Galler'in kalite stratejisi, fizyolojik ölçüm hizmetlerine yönelik IQIPS akreditasyonuna ilişkin bir anket, ABR'de dış kalite güvencesi ve hasta yollarının yeniden tasarlanması ayrı oturumlarda ele alındı. Silahlı kuvvetler gazilerinde işitme kaybı, sağlık bilimlerinde nöroçeşitlilik ve liderlik, hastaların karar verirken etkilendiği duygusal etkenler gibi başlıklar da programdaydı. IFOS'ta yeni tedavilerin ve teknolojilerin öne çıktığı bir program izlemiştim. Liverpool'daki program ise daha çok mevcut hizmetlerin nasıl iyileştirileceği ve ihtiyacı olan herkese nasıl ulaştırılacağı üzerineydi.

İkinci günü kapatan davetli konuşma ise klinikte sık karıştırılan iki tabloyu ayırmaya odaklandı. Melbourne'deki All Ears Hearing & Tinnitus Clinic'ten Mini Gupta'nın konuşmasının başlığı "Recruitment or Hyperacusis? Two mechanisms, two management paths" idi.

Canlı altyazı ve Auracast

Ana salondaki sunumlar, ekranın altında akan canlı altyazıyla izlenebiliyordu. Salonda ayrıca bir Auracast yayını vardı. Bluetooth LE Audio ile gelen bu yayın özelliğinde tek bir verici, eşleştirme gerekmeden sınırsız sayıda cihaza aynı anda ses gönderebiliyor.⁶ Auracast destekli işitme cihazı kullananlar, telefonlarından salonun kanalını seçerek ya da girişteki QR kodu okutarak sunumun sesini mesafeye, yankıya ve gürültüye takılmadan doğrudan cihazlarına alabiliyordu; telebobini olanlara ise boyna takılan bir indüksiyon döngüsüyle Auracast alıcısı veriliyordu. İşitme cihazı ve koklear implant kullanan meslektaşlarımızın, öğrencilerimizin ve hasta temsilcilerinin de katıldığı Türkiye'deki odyoloji kongrelerinde canlı altyazının ve bu tür yardımcı dinleme sistemlerinin olması gerektiğini düşünüyorum.

Poster koridoru

Posterler fuar alanına bitişik uzun bir koridora dizilmişti ve her arada koridor kalabalıklaşıyordu. Bu yıl çok sayıda poster sunuldu.² Poster listesinde dikkatimi çeken birkaç başlık:

• Odyogramı normal olduğu hâlde gürültüde güçlük yaşayan kişilerde yanıt süresinin dinleme eforunun nesnel bir göstergesi olarak kullanılması
• İşitme kaybı olan çocukların yaklaşık yüzde 90'ının işiten ebeveynlerden doğduğunu söyleyen "%90 kuralı"nın Birleşik Krallık verileriyle yeniden sınanması
• cVEMP ve oVEMP'nin kemik yolu uyaranıyla eş zamanlı kaydedilerek vestibüler test süresinin yüzde 68 kısaltılması
• Audible Contrast Threshold (ACT) testinin normal işiten okul çağı çocuklarındaki ilk normatif verileri
• Malavi'de düşük maliyetli bir kemik yolu dinleme sisteminin laboratuvarda ve klinikte değerlendirilmesi

Fuar alanında üreticiler ve dernekler

Fuar alanı, IFOS'takine benzer biçimde konferansın merkeziydi; kahve araları, öğle yemeği ve poster saatleri hep burada geçti. Oticon, Phonak, Cochlear, Danalogic GN, Specsavers ve Otometrics gibi firmaların büyük stantları salonun ortasını kaplıyordu.

Beni asıl şaşırtan, bu stantların arasına yerleşmiş dernekler ve vakıflar oldu. National Deaf Children's Society'nin standının hemen yanında Ménière's & Vestibular UK vardı, biraz ilerisinde ise Hearing Dogs for Deaf People. Birleşik Krallık'ta işitme kaybı ve tinnitusla yaşayan kişiler için çalışan ulusal kuruluş RNID da stantlar arasındaydı. Klinisyenler, hastalarını yönlendirebilecekleri kuruluşları aynı salonda, yüz yüze tanıyabiliyordu.

Meslek kuruluşları da fuar alanındaydı. Birleşik Krallık'ta işitme cihazı uygulayan uzmanları (hearing aid audiologists) temsil eden British Society of Hearing Aid Audiologists (BSHAA) ile bağımsız çalışan işitme sağlığı profesyonellerini bir araya getiren Association of Independent Hearing Healthcare Professionals (AIHHP) da stantlarıyla oradaydı.⁷

En çok ilgi gören stantlardan biri Hearing Dogs for Deaf People'ınkiydi. 1982'de kurulan bu vakıf, köpekleri duman alarmı, fırın zamanlayıcısı, bebek telsizi ya da telefon mesajı gibi sesleri fark edip işitme kaybı olan sahiplerine haber verecek şekilde eğitiyor. Duman alarmı gibi tehlike seslerinde köpek sahibini sese doğru götürmüyor, yere yatarak uyarıyor. Vakfın kuruluşundan bu yana yaklaşık 2.500 eşleşme oluşturulmuş, bunların yaklaşık 1.000'i hâlâ aktif.⁸

Rapid-CAEP sunumum

Konferansın ikinci sabahı Auditorium 1B'deki serbest bildiri oturumunda, Sofi sistemiyle hızlı kortikal işitsel uyarılmış potansiyel (Rapid-CAEP) yönteminin objektif işitme eşiği tahmininde kullanımını anlattım.¹ Davranışsal test yapılamayan ya da güvenilir yanıt alınamayan çocuklarda işitme eşiğini nesnel olarak belirlemek, pediatrik odyolojinin en eski sorularından biri. Klinikte bu soru büyük ölçüde ABR ve ASSR ile yanıtlanıyor; ancak bu testler çocuklarda çoğu zaman uyku ya da sedasyon gerektiriyor. Rapid-CAEP'te ise çocuk uyanıkken sessiz bir video izliyor ve frekansa özgü eşikler kısa EEG kayıtlarından tahmin ediliyor.⁹

IFOS'ta yöntemin çocuklarda uygulanabilirliğini sormuştuk. Liverpool'da bir adım öteye geçip Rapid-CAEP ile tahmin edilen eşiklerin saf ses odyometrisiyle ne ölçüde örtüştüğüne ve aynı çocukta yinelenen kayıtların ne kadar tutarlı sonuç verdiğine odaklandık. Sunumda bu iki soruyu, yöntemin klinikte nerede yer bulabileceği tartışmasıyla birlikte ele aldım. Aston Üniversitesi'nden Saira Hussain'in yönettiği oturumu Cambridge Üniversitesi'nden Deborah Vickers'ın BEARS sunumu açtı; benden sonra Sarah Grinn RECD tahmini üzerine konuştu. Sofi'yi geliştiren MindAffect de fuar alanında kendi standıyla yer aldı.

Kapanış ve ödül

İkinci günün öğleden sonrası ödül töreniyle başladı. BAA bu yıl altı kategoride ödül verdi. Klinisyen, ekip ve süpervizör ödüllerinde adaylar meslektaşları tarafından gösteriliyor; diğer üç ödül yayın, Higher Training Scheme ve erken dönem klinik araştırma kategorilerinde veriliyor.¹⁰

BAA Genç Klinik Araştırmacı Ödülü (BAA Early Clinical Researcher Award), kariyerinin başındaki klinisyen ve araştırmacıların odyolojiye yaptığı araştırma katkısını ödüllendiriyor. Ödül ilk kez 2022'de David Baguley Clinical Research Award adıyla verildi; adını, bilgisini cömertçe paylaşmasıyla tanınan David Baguley'den alıyordu.¹⁰ Bu yılki Genç Klinik Araştırmacı Ödülü bana verildi. Bugüne kadar birlikte çalıştığım hocalarıma, ekip arkadaşlarıma ve araştırmalarımıza katılan herkese teşekkür ederim.

2028'de Edinburgh

Birleşik Krallık, 2028'de International Society of Audiology'nin World Congress of Audiology'sine Edinburgh'da ev sahipliği yapacak ve kongreyi BAA düzenliyor.¹¹ Ülkenin bu kongreye son ev sahipliği 1968'de Londra'daydı.

Konferanstan kareler

İki günden geriye kalan birkaç kare. Büyütmek için fotoğrafa dokunun.

Yazar

Alperen Akbulut

Odyolog · Odyoloji PhD(c) · İşitme Atölyesi Kurucusu

İstanbul Üniversitesi Odyoloji lisans eğitiminin ardından Marmara Üniversitesi Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları programında yüksek lisansını tamamladı; doktora çalışmalarını aynı programda sürdürüyor. 2017–2020 yılları arasında Advanced Bionics’te klinik uzmanı olarak çalıştı; 2020’den bu yana Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hamidiye Sağlık Bilimleri Fakültesi Odyoloji Bölümü’nde öğretim görevlisidir. Araştırmalarında koklear implant kullanıcılarında müzik algısı, müzikle ilişkili yaşam kalitesi ve müzik–bellek ilişkisine odaklanıyor; çalışmaları Ear and Hearing ve European Archives of Oto-Rhino-Laryngology gibi dergilerde yayımlandı. Odyolojiyi kanıta dayalı ve erişilebilir bir dille aktarmayı amaçlayan İşitme Atölyesi’nin kurucusudur.