Modül, odyogramı normal sınırlarda olup gürültüde konuşmayı anlamakta zorlanan erişkinler için geliştirildi. Modüle ilişkin ilk hakemli makalede, son çalışmadaki laboratuvar testlerinde fark çıkmadığı, ancak katılımcıların çoğunun gürültülü ortamlarda modülü tercih ettiği bildiriliyor.

Bu yazıda; Kasım 2026'da International Journal of Audiology dergisinde yayımlanan, Pádraig T. Kitterick, Justin A. Zakis ve arkadaşlarının imzasını taşıyan "Fitting hearing aids beyond the audiogram: the NAL-NL3 Minimal Hearing Loss Module" başlıklı çalışmayı ele alıyoruz. Makale, Avustralya'daki National Acoustic Laboratories (NAL) ekibinin bu modülü nasıl geliştirdiğini ve sınadığını anlatan ilk hakemli yayın; derginin NAL-NL3 fitting sistemine ayrılan ek sayısında yer alıyor. Çalışmaların ön bulguları 2025'te AAA, Audiology Australia ve EUHA kongrelerinde sunulmuştu.
Makalenin tamamını okuyunInternational Journal of Audiology · Açık erişimMakaleye git →Odyoloji kliniklerine başvuranların yaklaşık %5-15'inin odyogramı normal olduğu hâlde dinleme güçlüğü yaşadığı tahmin ediliyor. Bu tablo yıllar içinde King-Kopetzky sendromu ve gizli işitme kaybı gibi farklı adlarla anıldı.
Hayır. Pediatrik odyolojide minimal işitme kaybı terimi genellikle Bess ve arkadaşlarının (1998) tanımıyla kullanılır ve unilateral kayıpları, ortalaması 20-40 dB HL arasındaki bilateral kayıpları ve 2 kHz'in üzerinde iki ya da daha fazla frekansta 25 dB HL'yi aşan yüksek frekans kayıplarını kapsar. Bu yazıda söz edilen modül erişkinler için geliştirildi ve aşağıdaki tanıma dayanıyor.
Makalede minimal işitme kaybı için iki koşul aranıyor. Kişi gürültüde konuşmayı anlamakta zorlandığını kendisi bildirmeli ve dört frekans ortalaması (0,5, 1, 2 ve 4 kHz) 25 dB HL ya da daha iyi olmalı. Bu aralık da ikiye ayrılıyor. Ortalaması 16 dB HL'nin altında olanlar normal odyogramlı, 16-25 dB HL arasında olanlar ise çok hafif (slight) işitme kayıplı kabul ediliyor. Bu sınırlar ASHA'nın sınıflamasıyla (Clark, 1981) örtüşüyor; 25 dB HL'yi normal sınırı olarak alan raporlarda ise bu kişilerin tamamı "normal işitme" olarak geçebilir. Dört frekans ortalaması normal sınırlarda olan kişilerde yüksek frekans eşikleri yine de yükselmiş olabilir. Son çalışmanın ortalama odyogramında eşikler 3 kHz'den itibaren yükseliyor, 4-8 kHz'de yaklaşık 30-40 dB HL'ye ulaşıyordu.
NAL-NL2 gibi fitting formülleri, yükselmiş eşikler nedeniyle duyulamayan konuşma seslerini yeniden duyulabilir kılmak için tasarlandı. Eşikler normal sınırlarda olduğunda konuşma zaten duyulabildiği için bu formüller neredeyse hiç insertion gain, yani cihaz takılıyken kulak kanalındaki sesin kulak açıkken ölçülene göre artışı, önermiyor. Bu kişilerin asıl şikâyeti gürültüde konuşmayı ayırt etmekte zorlanmak.
Modern işitme cihazlarının yönlü mikrofonları ve gürültü azaltma algoritmaları, cihazın işlediği seste sinyal-gürültü oranını (SNR) iyileştirir. Ancak kulak zarına ulaşan ses yalnızca cihazdan gelmez. Dome'un çevresinden ya da ventten kulak kanalına giren, cihazın işlemediği ses de kulak zarına ulaşır. Bu sese vent/dome sızıntısı (direct path, doğrudan yol) denir. Cihaz neredeyse hiç kazanç vermediğinde iki ses benzer düzeyde karışır ve cihazın sağladığı SNR iyileşmesi büyük ölçüde kaybolur. Modül bu nedenle, cihazdan gelen sesi sızıntıyla gelen sesten baskın kılacak kadar küçük, pozitif bir kazanç veriyor.
Ekip modülü dört ardışık çalışmada, her birinin sonuçlarıyla bir sonrakini düzelterek geliştirdi. Tüm çalışmalarda cihazlar, en çok kapatan dome ile ve yönlü mikrofon ve gürültü azaltma özellikleri açık olarak uygulandı; hedefler gerçek kulak ölçümüyla doğrulandı.
İkinci çalışmada iki prototip de konuşmayı standart formülden daha net ve daha kolay anlaşılır kıldı; 3 dB'lik prototiple laboratuvardaki konuşma puanları da anlamlı olarak yüksekti. Buna karşılık katılımcılar standart formülü daha rahat ve daha az rahatsız edici buldu, kendi seslerini de onunla daha doğal algıladı. Genel tercihte belirgin bir üstünlük çıkmadı. Ekip ayrıca çok yüksek gürültüde cihazın çıkış sınırının konuşmanın tepe noktalarını kırptığını fark etti.
Son sürümde en düşük kazanç ortalama 3 dB civarında tutuldu; kullanıcının gerektiğinde ses kontrolüyle artırabileceği varsayıldı. Farklı üreticilerin kapalı dome'larında yapılan ölçümler, cihaz sesinin sızıntıyla gelen sesten en az 3 dB güçlü olması için 1 kHz civarında en az 4 dB insertion gain gerektiğini gösterdi. 1 kHz'in altında çok az kazanç veriliyor; dome bu frekanslarda sızıntıyı pek engellemiyor ve bazı cihazlarda burada kazanç elde etmek zor oldu.
Düz konfigürasyonda 15 dB HL'ye kadar kazanç doğrusal; 20 dB HL'den itibaren giriş düzeyi azaldıkça kazanç artıyor. Modül, kendi hesapladığı kazanç ile NAL-NL3'ün standart formülünün önerdiğinden hangisi yüksekse onu veriyor. Böylece yüksek frekanslarda kaybı olan biri o frekanslarda gerekli kazancı da alıyor. En yüksek çıkış (MPO) için de yeni bir yöntem tanımlandı. Bu yöntemde MPO, gürültülü ortamlarda konuşmanın tepe noktalarını kırpmayacak, ancak 7-8 saatlik maruziyette bile güvenli ses düzeylerini aşmayacak biçimde belirleniyor.
Son çalışmaya yaş ortalaması 61 olan 29 erişkin katıldı. Daha iyi kulakta dört frekans ortalaması 10 kişide 16 dB HL'nin altında, 15 kişide 16-25 dB HL arasındaydı; 4 kişinin ortalaması ölçümde 26-30 dB HL çıktı, ancak bu kişiler çalışmada tutuldu. Eşikleri normale yakın olmasına karşın katılımcıların önemli bir kısmı yüksek düzeyde dinleme yorgunluğu ve işitme güçlüğü bildirdi.
Laboratuvarda kalabalık ve kafe gürültüsü altında yapılan konuşma testlerinde modül ile standart formül arasında anlamlı fark çıkmadı. Ardından katılımcılar iki programı iki hafta boyunca hangisinin hangisi olduğunu bilmeden kullandı ve gün içinde telefonlarındaki bir uygulamayla ekolojik anlık değerlendirmeler (ecological momentary assessment, EMA) gönderdi. 75 dBA ve üzerindeki ortamlarda değerlendirme gönderen 23 katılımcının 14'ü genel tercih olarak modülü seçti; standart formülü seçenler 5, fark görmeyenler 4 kişiydi. Konuşmanın en kolay anlaşıldığı program sorusunda da sonuç aynıydı.
Her soruda sonuç modülün lehine değildi. En rahat ses düzeyi sorusunda katılımcılar daha çok standart formülü seçti; kendi seslerinin doğallığında ise çoğunluk fark görmedi. Cihazlar günde ortalama 3 saat kullanıldı; bu süre, modülün gürültülü ortamlarda kullanılmak üzere tasarlanmasıyla uyumlu. İki katılımcı cihazla tinnitusunun daha belirgin hissedildiğini bildirdi; bazı katılımcılar ani yüksek seslerden rahatsız olduğunu ve cihazla konuşurken seslerini kıstıklarını belirtti.
Yazarlar, odyogramı normal olabilecek bir hastada kapalı dome kullanılmasını öneriyor. Alışılmış uygulamada yüksek frekans kayıplarında genellikle açık dome yeterli görülür ve kişinin kendi sesini doğal duyması için tercih edilir. Modülde ise amaç, kulak zarındaki SNR'yi olabildiğince geniş bir frekans aralığında iyileştirmek. Açık ya da ventli bir dome sızıntıyı artırarak bu aralığı daraltıyor ve gürültüde beklenen yararı azaltabiliyor.
Yazarlar ayrıca SNR'yi gerçekten iyileştirebilen cihazların seçilmesini, cihazın gürültülü ortamlarda kullanılmak üzere verildiğinin anlatılmasını ve ses kontrolünün açık bırakılmasını öneriyor. Sesi kısmanın rahatlığı artırırken SNR yararını da azaltacağı hastaya açıklanmalı. Anamnezde tinnitus sorgulanmalı ve cihaz uygulamasından sonra izlenmeli. Trafik gibi tehlikeli durumlarda cihazın çıkarılması ve herkesin yarar görmeyeceği de baştan konuşulmalı. Ayrıntılı klinik öneriler aynı ek sayıdaki bir klinik notta (Croteau ve Kwok, 2026) yer alıyor.
Çalışma, odyogramı normal sınırlarda olup gürültüde zorlanan hastalar için verilerle geliştirilmiş bir fitting seçeneği sunuyor. Modülün hangi hastalarda yarar sağladığı ve uzun dönemde ne kadar kullanıldığı daha büyük ve çok merkezli çalışmalarla netleşecek.
Not: Yazarlar, NAL-NL3 fitting sisteminin lisansını veren National Acoustic Laboratories'in çalışanları; makaledeki beyana göre bazı yazarlar lisans gelirinden ikramiye alabiliyor. Çalışmalarda kullanılan cihazlar beş büyük üretici tarafından sağlandı. Makale açık erişimlidir.
Kitterick, P. T., Zakis, J. A., Croteau, M., Boothalingam, S., Monaghan, J. J. M., Gavrilis, J., Mishra, D., Kwok, C., Wong, A., Hou, S., Meng, Q., Zhang, V. W., Easwar, V., Bennett, R. J., O'Keeffe, I. A., Marnane, V., De Luca Bamber, J., Olencewicz, G., Young, T., . . . Edwards, B. (2026). Fitting hearing aids beyond the audiogram: the NAL-NL3 Minimal Hearing Loss Module. International Journal of Audiology. https://doi.org/10.1080/14992027.2026.2758956
Bess, F. H., Dodd-Murphy, J., & Parker, R. A. (1998). Children with minimal sensorineural hearing loss: prevalence, educational performance, and functional status. Ear and Hearing, 19(5), 339-354.
Clark, J. G. (1981). Uses and abuses of hearing loss classification. Asha, 23(7), 493-500.