Bu platform, odyoloji alanında geliştirilen ve geçerlik-güvenirlik çalışmaları tamamlanmış ölçme araçlarını bir arada sunmayı amaçlar. Türkiye'de odyolojik değerlendirme ve araştırma süreçlerine katkı sağlaması hedeflenen bu dizin, hem akademik hem de klinik uygulamalarda kullanılabilecek kaynakları bir araya getirir.
82Değerlendirme Aracı
25Kategori
Geliştirdiğiniz aracın ODAK'ta yer almasını ister misiniz?
Geliştirdiğiniz ya da uyarladığınız bir ölçek, anket veya değerlendirme formu varsa ODAK'ta yer vermekten memnuniyet duyarız. Aşağıdaki formu doldurup veri toplama aracınızla birlikte info@isitmeatolyesi.com adresine iletin.
Buradaki bilgiler yalnızca tanıtım amaçlıdır. Ölçeklerin özgünlüğü, kullanım uygunluğu ve telif/izin süreçleri, aracı kullanmayı planlayan araştırmacının sorumluluğundadır. Araca erişmek için detay sayfasında belirtilen sorumlu yazarla iletişime geçilmesi önerilir.
ABC, günlük yaşamdaki 16 iç ve dış mekân aktivitesi sırasında kişinin dengesini koruyabilmeye ilişkin güvenini ölçen öz bildirim ölçeğidir. Her madde %0 (hiç güven yok) ile %100 (tam güven) arasında derecelendirilir; toplam puan 0–100 aralığındadır ve yüksek puan daha fazla denge güvenini gösterir. 65–88 yaş arası 106 yaşlı bireyle yapılan Türkçe çalışmada (yüz yüze görüşmeyle) α = 0,965 ve 2 hafta içinde test-tekrar test ICC = 0,997 bulunmuştur.
Focus on the Outcomes of Communication Under Six–34 (FOCUS-34)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
FOCUS-34, okul öncesi çocukların iletişimsel katılımını ebeveyn bildirimiyle değerlendiren 34 maddelik bir ölçektir. İki bölümden (23 ve 11 madde) ve ICF-ÇG çerçevesindeki kapasite ile performans bileşenlerine dağılan sekiz alt boyuttan oluşur. Maddeler yedili derecelendirmeyle yanıtlanır ve toplam puan 34–238 aralığındadır. Yüksek puan, daha iyi iletişimsel katılımı gösterir.
Amsterdam Inventory for Auditory Disability and Handicap (AIADH)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
T-AIADH, işitme kaybının günlük yaşamdaki işlevsel etkisini ölçen, her maddesi bir resimle desteklenen 30 maddelik öz bildirim ölçeğidir. Maddeler sesleri ayırt etme, ses lokalizasyonu, sessizde konuşmayı anlama, gürültüde konuşmayı anlama ve ses tespiti olmak üzere beş alanı kapsar; dörtlü yanıt (0–3) ile puanlanır (müzikle ilgili 18. ve 30. maddeler ters puanlanır), toplam puan 0–90 arasındadır ve yüksek puan daha fazla işitme sorununu gösterir. Türkçe çalışmada (120 işitme kayıplı, 120 normal işiten yetişkin) toplam α = 0,98, alan bazlı test-tekrar test ICC değerleri 0,93–0,997 bulunmuş; ölçek iki grubu ayırt etmiştir.
EEV-TR, vertigo ve dengesizlik yakınması olan hastalarda son bir haftadaki belirtileri değerlendiren, klinisyenin doldurduğu beş maddelik bir ölçektir. Maddeler baş dönmesi hissi, baş dönmesinin süresi, hareketle rahatsızlık, bulantı-kusma ve dengesizliği ele alır; her madde 0–4 arasında puanlanır, toplam puan 0–20 aralığındadır ve yüksek puan daha şiddetli belirtiyi gösterir. Türkçe çalışmada (100 hasta) α = 0,712, 4 hafta arayla test-tekrar test ICC = 0,835 bulunmuş; ölçek Vertigo Semptom Skalası ile anlamlı ilişki göstermiş ve BPPV'yi orta-yüksek düzeyde ayırt etmiştir.
ASTÖ-T, azalmış ses toleransının üç alt tipini (hiperakuzi, fonofobi, mizofoni) birbirinden ayırmak için geliştirilmiş 31 maddelik öz bildirim tarama ölçeğidir. Hiperakuzi (12 madde), fonofobi (5 madde) ve mizofoni (14 madde) bölümleri ayrı puanlanır; maddeler 0 (hiçbir zaman) – 3 (her zaman) arasında yanıtlanır, puan arttıkça belirti şiddeti artar ve en yüksek puanı veren bölüm baskın azalmış ses toleransı tipini gösterir. Normal işiten 257 yetişkinde bölüm bazlı α değerleri 0,775–0,938 bulunmuş, kesme puanları hiperakuzi için ≥ 7, fonofobi için ≥ 1, mizofoni için ≥ 4 olarak belirlenmiştir.
Baş Dönmesi Engellilik Envanteri, baş dönmesi ve dengesizliğin günlük yaşam üzerindeki etkisini değerlendiren 25 maddelik bir öz bildirim aracıdır. Fiziksel, duygusal ve işlevsel olmak üzere üç alt boyuttan oluşur. Maddeler “evet” (4), “bazen” (2) ve “hayır” (0) biçiminde yanıtlanır; toplam puan 0–100 aralığındadır ve yüksek puan daha fazla engelliliği gösterir. Türkçe sürüm, son bir aydır baş dönmesi yakınması olan 178 hastada incelenmiş; alt boyutların Cronbach alfa değerleri 0,67–0,82 arasında bulunmuştur.
Dokuz Eylül University Meniere’s Disease Disability Scale (DEU-MDDS)
Anket/ÖlçekÖzgün (Türkiye)Talep üzerine
DEÜ-MYÖ, Meniere hastalığına özgü, hastalığın atak sırasındaki ve ataklar arasındaki etkisini değerlendiren 32 maddelik bir ölçektir. Atak sırasındaki belirtilere ilişkin 8 madde ile ataklar arasındaki günlük yaşam kısıtlılıklarına ilişkin 24 madde 5'li Likert (1 = hiçbir zaman – 5 = her zaman) ile yanıtlanır; alt ölçek ve toplam puanlar maksimum engelliliğe oranla yüzde olarak ifade edilir ve yüksek puan daha fazla yetersizliği gösterir. 93 Meniere hastasıyla yapılan çalışmada α = 0,92, iki gün arayla test-tekrar test ICC = 0,899 bulunmuştur.
Bu anket, mizofoniyi (belirli seslere karşı azalmış tolerans ve bu seslerin tetiklediği yoğun olumsuz duygusal, fizyolojik ve davranışsal tepkiler) taramak ve belirtilerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Toplam 18 maddeden oluşur ve 5'li Likert tipi puanlama kullanır. Ölçek iki alt boyut içerir: belirti sıklığı (symptom frequency) ve işlevsel yeti yitimi (impairment). Toplam puan 0–68 arasında değişir (3. madde toplam puana katkı sağlamaz); yüksek puan, mizofoni şiddetinin arttığını gösterir.
YANS-Tr, ergenlerin gürültüye ve yüksek sese yönelik tutumlarını ölçen 19 maddelik öz bildirim ölçeğidir. Maddeler 1 (kesinlikle katılmıyorum) ile 5 (kesinlikle katılıyorum) arasında puanlanır; dört faktör gençlik kültürüyle ilişkili tutumlar, gürültülü ortamda odaklanma, günlük gürültülere ilişkin tutumlar ve ses ortamını etkileyen tutumlardır. Ortalama puan yükseldikçe gürültüye karşı tutum daha olumlu olur. 345 lise öğrencisiyle yapılan Türkçe çalışmada dört faktörlü yapı korunmuş (toplam α = 0,79; ortalama puan 2,68), ancak bazı maddeler farklı faktörlere yüklenmiş ve ikinci faktörün güvenirliği düşük (α = 0,34) bulunmuştur.
Bu ölçek, bireylerin görsel uyaranlara (sanal gerçeklik, simülatörler, akıllı telefonlar vb.) maruz kaldıklarında hissettikleri hareket hastalığına (VIMS) yatkınlıklarını ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek 3 bölümden oluşur: 1) Beş temel belirtinin (bulantı, baş ağrısı, baş dönmesi, yorgunluk, göz yorgunluğu) şiddeti, 2) Bu belirtiler nedeniyle teknolojik cihazlardan kaçınma sıklığı, 3) Tetikleyici cihazların açık uçlu olarak belirtilmesi. Puanlama 0-18 arasındadır; yüksek puan yüksek yatkınlığı gösterir.
GYİD, işitme cihazı veya koklear implant kullanan 4–14 yaş arası işitme kayıplı çocukların günlük yaşamdaki işitsel davranışlarını değerlendiren, ebeveynin doldurduğu 24 maddelik ölçektir. Ebeveyn her maddede son bir haftada çocuğunun davranışını en iyi tanımlayan seçeneği işaretler; maddeler işitsel-sözel beceriler, işitsel farkındalık ve sosyal/konuşma becerileri olmak üzere üç faktörde toplanır. Türkçe çalışmada toplam ölçek α = 0,938, test-tekrar test korelasyonları madde ve toplam puan düzeyinde 0,9'un üzerinde bulunmuştur.
Satisfaction with Amplification in Daily Living (SADL)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
SADL, işitme cihazı kullanıcılarının cihazlarından duydukları memnuniyeti değerlendiren 15 maddelik bir öz bildirim aracıdır. Olumlu etki, olumsuz özellikler, hizmet ve maliyet ile kişisel imaj olmak üzere dört alt boyuttan oluşur. Maddeler yedili bir ölçekle yanıtlanır; genel puan 15 maddenin, alt boyut puanları ise ilgili maddelerin ortalamasıdır (1–7) ve yüksek puan daha fazla memnuniyeti gösterir. Türkçe sürüm, en az altı aydır düzenli işitme cihazı kullanan 160 yetişkinde incelenmiş ve özgün dört faktörlü yapı korunmuştur.
Auditory Behavior in Everyday Life Questionnaire (ABEL)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
ABEL, işitme kaybı olan 4–14 yaş arası çocukların günlük yaşamdaki işitsel davranışlarını ebeveyn bildirimiyle değerlendiren 24 maddelik bir ölçektir. Maddeler son bir hafta için 0 (hiçbir zaman) – 6 (her zaman) arasında puanlanır (11. madde ters kodlanır) ve yüksek puan daha iyi işitsel davranışı gösterir; üç alt ölçek işitsel-sözel, işitsel farkındalık ve sosyal/konuşma becerileridir. Türkçe çalışmada (130 koklear implantlı ve 126 tipik işiten çocuğun ebeveyni) toplam α = 0,93, test-tekrar test ICC = 0,92–0,96 bulunmuş, 11. madde yapı modelinden çıkarılmış ve ölçek iki grubu ayırt etmiştir.
Hearing Environments and Reflection on Quality of Life (HEAR-QL-26)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
HEAR-QL-26, işitme kaybının çocukların yaşam kalitesine etkisini çocuğun kendi bildirimine dayanarak değerlendiren 26 maddelik bir ölçektir. Maddeler çevre, etkinlikler ve duygular olmak üzere üç alt boyutta toplanır; beş seçenekli yanıtlar (hiçbir zaman = 100 … hemen her zaman = 0) 0–100 arasına dönüştürülür ve yüksek puan işitmeyle ilgili daha iyi yaşam kalitesini gösterir. Türkçe çalışmada (249 çocuk) toplam α = 0,973, 2 hafta arayla test-tekrar test ICC = 0,980 bulunmuş; ölçek işitme kayıplı ve normal işiten çocukları ayırt etmiştir (EAA = 0,984).
Hearing Environments and Reflection on Quality of Life (HEAR-QL-28)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
HEAR-QL-28, işitme kaybının ergenlerin yaşam kalitesine etkisini ergenin kendi bildirimine dayanarak değerlendiren 28 maddelik bir ölçektir. Maddeler işitme durumları, sosyal etkileşimler, okul güçlükleri ve duygular olmak üzere dört alt boyutta toplanır; beş seçenekli yanıtlar 0–100 arasına dönüştürülür ve yüksek puan işitmeyle ilgili daha iyi yaşam kalitesini gösterir. Türkçe çalışmada (249 ergen) toplam α = 0,977, 2 hafta arayla test-tekrar test ICC = 0,973 bulunmuş; ölçek işitme kayıplı ve normal işiten ergenleri ayırt etmiştir (EAA = 0,972).
TPFQ, tinnitusun günlük yaşamdaki işlevsel etkisini dört alanda değerlendiren 20 maddelik öz bildirim anketidir. Konsantrasyon, duygu, işitme ve uyku alt ölçeklerinin her biri beş madde içerir; her madde 0 (tamamen katılmıyorum) – 100 (tamamen katılıyorum) arasında puanlanır. Üç aydan uzun süredir tinnitusu olan 103 yetişkinde toplam α = 0,88 (alt ölçekler 0,67–0,86) bulunmuş; toplam ve alt ölçek puanları Tinnitus Handikap Envanteri, Beck anksiyete ve depresyon ölçekleri ile Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi ile ilişkili çıkmıştır.
İÇ-TDA, 12–72 aylık iki dilli çocukların Türkçe dil gelişimini değerlendiren, oyun temelli etkinliklerle uzman tarafından bireysel uygulanan 116 maddelik bir araçtır. Maddeler 10 yaş bandına dağılır ve fonoloji, morfoloji, sözdizimi, anlambilim ve edimbilim bileşenlerini kapsar; gözlenemeyen maddeler ebeveyne sorulur. Her madde 0/1 puanlanır, başlangıç bandında 6 veya daha fazla madde yanlışsa bir önceki banda inilir ve toplamdan Türkçe dil gelişim puanı elde edilir. 772 çocukla yapılan çalışmada KR-20 değerleri yaş bandına göre 0,15–0,92 arasında değişmiş, en küçük yaş bantlarında güvenirlik düşük bulunmuştur.
Dil ve Konuşma Gelişimi
Sorumlu yazar: Hilal Genç Çopur, Ümmühan Akpınar Afşin, Mehmet Akif İnciDetaylar →
International Outcome Inventory for Hearing Aids (IOI-HA)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
ICDE (IOI-HA), işitme cihazı kullanıcılarının cihazdan elde ettiği yararı yedi alanda (kullanım, fayda, kalan etkinlik ve katılım kısıtlılığı, memnuniyet, çevreye etki, yaşam kalitesi) değerlendiren 7 maddelik özbildirim envanteridir. Her madde 1–5 arasında puanlanır; toplam puan 7–35 arasındadır ve yüksek puan daha iyi sonucu gösterir (22 ve üzeri anlamlı fayda ve memnuniyet olarak yorumlanır). Türkçe çalışmada (n = 45 yetişkin) tek faktörlü yapı ve yeterli iç tutarlılık (α = 0,77–0,78) bulunmuştur.
Abbreviated Profile of Hearing Aid Benefit (APHAB)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
"İşitme Cihazından Sağlanan Faydanın Kısaltılmış Profili" (Abbreviated Profile of Hearing Aid Benefit - APHAB), işitme cihazı kullanıcılarının çeşitli gündelik durumlarda işitmeyle ilgili yaşadıkları sorunları ve bu sorunların işitme cihazı kullanımıyla ne ölçüde giderildiğini değerlendiren bir ölçektir. Anket, toplam 24 maddeden oluşur ve dört alt alanı değerlendirir: İletişim Kolaylığı (EC), Arka Plan Gürültüsü (BN), Yankılanma (RV) ve Rahatsız Olma (AV).
İEÖ-E, işitme kaybına bağlı olarak yetişkinlerin algıladığı engellilik düzeyini ölçen 25 maddelik özbildirim ölçeğidir; 12 maddelik sosyal ve 13 maddelik duygusal alt boyutu vardır. Maddeler Hayır (0), Bazen (2), Evet (4) olarak puanlanır; toplam puan 0–100 arasındadır ve yüksek puan daha fazla engellilik algısını gösterir. 10 maddelik tarama formu da bulunur (0–40 puan). Türkçe çalışmada (n = 140, 18–64 yaş) uzun formun iç tutarlılığı α = 0,94, test-tekrar test ICC değeri 0,97 bulunmuş; toplam puan saf ses ortalamasıyla ilişkilidir (r = 0,53).
Hearing Handicap Inventory for the Elderly (HHI-E)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
İEÖ-Y, yaşlı bireylerin işitme kaybına bağlı sosyal (12 madde) ve duygusal (13 madde) güçlüklerini değerlendiren 25 maddelik özbildirim ölçeğidir. Maddeler Hayır (0), Bazen (2) ve Evet (4) olarak yanıtlanır; toplam puan 0–100 arasındadır ve yüksek puan daha fazla algılanan engeli gösterir. 10 maddelik tarama formu (0–40 puan) da vardır. Türkçe çalışmada (n = 147, 65 yaş ve üzeri) uzun formun iç tutarlılığı α = 0,95, tarama formununki α = 0,87 bulunmuş, iki form arasında yüksek ilişki saptanmıştır (r = 0,96).
The Pragmatics Checklist (Social Communication Skills Checklist)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
Bu kontrol listesi, işitme kaybı olan çocukların sosyal dil (pragmatik) becerilerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Toplam 45 maddeden oluşur ve yanıtlar 4'lü Likert tipi kategorilerle kaydedilir (henüz yapmıyor; sözcük kullanmadan; 1 ya da 3 sözcük kullanarak; kompleks dil kullanarak). Aileden bilgi alınarak (ebeveyn bildirimi) uygulanır ve tek boyutlu bir yapıya sahiptir.
The Emotional Communication in Hearing Questionnaire (EMO-CHeQ)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
İDİ-Ö (EMO-CHeQ), kişinin konuşmadaki duygusal bilgiyi algılama ve kendi duygularını sesiyle aktarma konusundaki deneyimini değerlendiren özbildirim anketidir. Türkçe sürüm 13 maddeden ve iki alt boyuttan (konuşmacılar ve üretim; sosyoduygusal iyi oluş) oluşur; maddeler 1–5 arası Likert ölçeğiyle yanıtlanır. Türkçe çalışmada (n = 460; normal işiten, işitme cihazı ve koklear implant kullanıcısı yetişkinler) toplam iç tutarlılık α = 0,95 bulunmuş ve gruplar arasında anlamlı fark saptanmıştır.
HISQUI19, koklear implant kullanan yetişkinlerin günlük dinleme durumlarındaki işitsel yararı ve ses kalitesini değerlendiren 19 maddelik özbildirim anketidir. Her madde 1–7 arası puanlanır (uygulanamayan madde eksik sayılır); toplam puan 19–133 arasındadır ve yüksek puan daha iyi öznel ses kalitesini gösterir. Türkçe çalışmada (n = 62 koklear implant kullanıcısı) iç tutarlılık α = 0,94, test-tekrar test r = 0,71 bulunmuş; toplam puan SSQ49 ile yüksek düzeyde ilişkilidir (r = 0,75).
Bu anket, bireylerin farklı dinleme koşullarında (gürültülü ve sessiz ortamlar) sesin kaynağını belirleme (lokalizasyon) becerilerini ve bu durumun psikolojik etkilerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek toplam 24 maddeden oluşur ve "trafik", "dış ortam", "iç ortam" ve "psikolojik etki" gibi alt başlıkları içerir. 5'li Likert tipi (1=Asla, 5=Her zaman) puanlama kullanılır; yüksek puan, işitsel lokalizasyonda yaşanan daha fazla güçlüğü ifade eder.
Khalfa Hiperakuzi Ölçeği, seslere karşı aşırı duyarlılığı değerlendiren özbildirim aracıdır; yalnızca puanlanan ikinci bölümde 14 madde vardır ve dikkat (4), sosyal (6) ve duygusal (4) olmak üzere üç alt boyut içerir. Maddeler 0–3 arası puanlanır, toplam puan 0–42'dir ve yüksek puan daha fazla hiperakuziyi gösterir. Türkçe çalışmada (n = 529) iç tutarlılık α = 0,81 bulunmuş, 29 puan ve üzeri hiperakuzi için ölçüt olarak önerilmiştir.
Cochlear Implant Quality of Life Instruments (CIQOL-35 & CIQOL-10)
Anket/ÖlçekUyarlamaYayın aşamasında
KiYaKa, koklear implant kullanan yetişkinlerin yaşam kalitesini değerlendiren CIQOL-35 Profil (35 madde) ve CIQOL-10 Global (10 madde) anketlerinin Türkçe uyarlamasıdır. CIQOL-35 Profil altı alanı (iletişim, duygusal, eğlence, çevre, dinleme eforu, sosyal) ayrı ayrı puanlar; CIQOL-10 Global genel yaşam kalitesini kısa bir ölçümle verir. Orijinalde yüksek puan daha iyi işlevselliği gösterir. Türkçe geçerlik-güvenirlik çalışması yayın aşamasındadır; psikometrik bulgular yayımlandıktan sonra eklenecektir.
Children with Cochlear Implants: Parental Perspectives (CCIPP)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
Bu ölçek, koklear implantlı çocukların ebeveynlerinin implantın çocuğun yaşamındaki etkisine ilişkin görüşlerini 10 alanda (iletişim, genel işlevsellik, özgüven, iyi oluş ve mutluluk, sosyal ilişkiler, eğitim, implantasyon süreci, implantın etkileri, karar süreci, çocuğu destekleme) değerlendirir. Türkçe sürümde 73 madde 5'li Likert ölçeğiyle yanıtlanır. 2–18 yaş arası 378 çocuğun ebeveyniyle yapılan çalışmada orijinal 10 boyutlu yapı doğrulanmış, test-tekrar test korelasyonu 0,875, alt boyut α değerleri ise 0,24–0,68 bulunmuştur.
Speech, Spatial and Qualities of Hearing Scale (SSQ)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
KUİK (SSQ), karmaşık günlük dinleme durumlarında işitmeyi konuşma algısı, uzaysal algı ve işitme kalitesi alt boyutlarında değerlendiren 49 maddelik özbildirim ölçeğidir. Her madde 0–10 arası puanlanır (10 = durumu mükemmel yapabilir); genel puan 49 maddenin, alt boyut puanları ilgili maddelerin ortalamasıdır ve yüksek puan daha iyi işitmeyi gösterir. Türkçe çalışmada (n = 114 yetişkin) iç tutarlılık α = 0,984, 4 hafta arayla test-tekrar test r = 0,994 bulunmuştur.
Konuşma AlgısıUzaysal İşitmeSes ve İşitme KalitesiYaşam Kalitesi
Sorumlu yazar: Gurbet İpek Şahin KamışlıDetaylar →
LittlEARS Early Speech Production Questionnaire (LEESPQ)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
LEESPQ, doğumdan 18 aya kadar bebeklerde sözel öncesi konuşma üretimi gelişimini ebeveyn bildirimine dayanarak değerlendiren bir ankettir. Evet/hayır biçiminde yanıtlanan 22 sorudan oluşur; bazı soruların toplam puana katılmayan alt soruları vardır. Toplam puan, çocuğun konuşma üretimi açısından gelişimsel yaşı olarak yorumlanabilir. Türkçe sürümde 222 normal işiten bebekten her aylık yaş aralığı için beklenen ve en düşük puanlar belirlenmiştir; iç tutarlılık yüksektir (Cronbach α = 0,94).
Meadow-Kendall Social-Emotional Assessment Inventory for Deaf and Hearing-Impaired Students (SEAI)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
Bu envanter, okul çağındaki (7-21 yaş) sağır ve işitme engelli öğrencilerin sosyo-duygusal uyum düzeylerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Öğrenciyi en az 8 hafta gözlemlemiş öğretmenler veya eğitimciler tarafından doldurulan bir gözlem formudur. Toplam 59 maddeden oluşur ve üç alt boyutu vardır: Sosyal Uyum (23 madde), Benlik İmajı (23 madde) ve Duygusal Uyum (13 madde). Maddeler olumlu sınıf ve okul davranışlarını tanımlamaya yöneliktir.
MisoQuest, belirli seslere karşı azalmış toleransla giden mizofoniyi öz bildirime dayalı olarak değerlendiren 14 maddelik bir ankettir. Maddeler beşli Likert tipi bir ölçekle yanıtlanır, ters puanlanan madde yoktur ve toplam puan 14–70 aralığındadır. Yüksek puan, mizofoni belirtilerinin daha belirgin olduğunu gösterir; 61 ve üzeri puan mizofoni ölçütünü karşılayan eşik olarak kullanılır. Türkçe sürümde üç alt boyutlu bir yapı elde edilmiştir: duygusal tepkiler, öfke ve kaçınma, işlevsellik.
Mizofoni Değerlendirme Anketi (MAQ), mizofoninin yaşam kalitesi üzerindeki olumsuz etkisini, şiddetini ve olumsuz düşünce-duyguların sıklığını değerlendiren 21 maddelik özbildirim aracıdır. Maddeler 0–3 arası puanlanır; toplam puan 0–63'tür ve yüksek puan daha şiddetli mizofoniyi gösterir (0–11 klinik altı, 12–24 hafif, 25–37 orta, 38–50 şiddetli, 51–63 çok şiddetli). Türkçe çalışmada (n = 210 mizofoni şikâyetli yetişkin) dört alt boyutlu yapı bulunmuş, α = 0,94 ve test-tekrar test ICC = 0,97 olarak saptanmıştır.
Mizofoni Ölçeği, mizofoni belirtilerinin varlığını (7 madde) ve tetikleyici sese maruz kalınca ortaya çıkan duygu ve davranışları (10 madde) ölçen özbildirim aracıdır; puanlanan 17 madde 0–4 arası yanıtlanır ve toplam puan 0–68'dir, yüksek puan daha fazla belirti ve olumsuz tepki demektir. Ek bir bölüm duyarlılığın genel şiddetini 1–15 arasında sorar (7 ve üzeri klinik olarak anlamlı; puana dahil değildir). Türkçe çalışmada (n = 638 üniversite öğrencisi) üç faktörlü yapı bulunmuş, α = 0,89 ve test-tekrar test r = 0,78 saptanmıştır.
Müzikle İlgili Yaşam Kalitesi Anketi, yetişkin koklear implant kullanıcılarında müzik algısını, müzikal katılımı ve bunların yaşam kalitesine etkisini değerlendiren öz bildirim aracıdır. İki bölümden oluşur: her müzik algısı ve müzikal katılım maddesinin ne sıklıkla yaşandığı (sıklık ölçeği) ve ne kadar önemli olduğu (önem ölçeği) 5'li Likert ölçeğiyle yanıtlanır. Türkçe çalışmada (161 implant kullanıcısı, 162 normal işiten) sıklık ölçeğinden 17, önem ölçeğinden 18 madde korunmuş, her ikisinde iki alt boyutlu yapı doğrulanmış ve normal işitenler implant kullanıcılarından anlamlı yüksek sıklık puanı almıştır.
Koklear İmplantSes ve İşitme KalitesiYaşam Kalitesi
Koklear implant kullanıcılarının yaşam kalitesini değerlendirmek üzere geliştirilmiş olan Nijmegen Koklear İmplant Ölçeği (Tr-NCIQ), 60 sorudan oluşur. Bu 60 soru altı alt alanda gruplanmıştır: temel ses algısı, ileri ses algısı, konuşma üretimi, öz-benlik, aktivite, sosyal etkileşimler.
Sound Preference and Hearing Habits Questionnaire (SP-HHQ)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
Bu ölçek, bireylerin ortam seslerine yönelik tercihlerini ve dinleme alışkanlıklarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir; özellikle işitme cihazı ince ayarı (fitting) sürecinde uzmana kişiye özgü ek bilgi sağlamayı hedefler. Toplam 23 maddeden oluşur ve 5'li Likert tipi puanlama kullanır. Orijinal ölçek; arka plan gürültüsünden rahatsızlık/dikkat dağınıklığı, ses kalitesinin önemi, gürültü hassasiyeti, beklenmedik seslerden kaçınma, yüksek/yeni seslere açıklık, sıcak ses tercihi ve ortam sesi/müzik detaylarına duyarlılık gibi boyutları kapsar.
Pediatric Versions of the Vanderbilt Fatigue Scale for Children (VFS-Peds)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
Pediatrik Vanderbilt Yorgunluk Ölçeği (VFS-Peds), işitme kaybı olan 6–17 yaş arası çocuklarda dinlemeyle ilişkili yorgunluğu değerlendiren üç formlu bir araçtır: çocuk öz bildirimi (10 madde), ebeveyn (12 madde; zihinsel ve fiziksel alt boyut) ve öğretmen (8 madde) formları. Maddeler sıradan bir haftadaki sıklığa göre 0 (hiçbir zaman) ile 4 (neredeyse her zaman) arasında puanlanır; yüksek puan daha fazla yorgunluğa işaret eder. Özgün çalışmada test-tekrar test güvenirliği iyi bulunmuştur (ICC = 0,72–0,90); Türkçe formlar Hacettepe Üniversitesi tarafından çevrilmiştir.
Pediatrik Hiperakuzi Anketi Ebeveyn Formu, Khalfa Hiperakuzi Anketi'nden uyarlanan ve 6–17 yaş arası çocuğu olan ebeveynlerin yanıtladığı 11 maddelik bir ölçektir. Maddeler evet (2), bazen (1) ve hayır (0) olarak puanlanır; toplam puan 0–22 arasındadır ve yüksek puan hiperakuzi olasılığının daha yüksek olduğunu gösterir. Türkçe çalışmada 110 ebeveynle iki faktörlü yapı (hiperakuzinin etkileri; başa çıkma ve sosyal ilişkiler) doğrulanmış, toplam α = 0,82 bulunmuştur.
The Functioning after Pediatric Cochlear Implantation (FAPCI)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
Bu ölçek, koklear implant kullanan 2-6 yaş aralığındaki çocukların gerçek dünyadaki sözel iletişim performanslarını (alıcı ve ifade edici dil) değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Ebeveyn veya bakım veren tarafından doldurulan 23 maddelik bir ölçektir ve 5'li Likert tipi (Asla, Nadiren, Bazen, Sık sık, Her zaman) puanlama kullanılır.
Pediatrik Vestibüler Semptom Ölçeği, 6–17 yaş arası çocuklarda baş dönmesi ve dengesizlik gibi öznel vestibüler semptomları belirleyen 11 maddelik bir ölçektir. Maddeler 0 (hiç) ile 3 (çoğu zaman) arasında puanlanır; 10 madde 'bilmiyorum' yanıtları dışarıda bırakılarak 0–3 aralığında normalize edilir ve yüksek puan daha şiddetli semptom anlamına gelir. Türkçe çalışmada (52 baş dönmesi olan, 40 sağlıklı çocuk) iki alt boyutlu yapı (baş dönmesi, denge) doğrulanmış, α = 0,89 bulunmuş, 0,35 kesme noktasında duyarlılık %88,5 ve özgüllük %95 elde edilmiştir.
Okul Öncesi Dil Ölçeği-5 (Preschool Language Scale-5, PLS-5), 0 yaş ile 7 yaş 11 ay arasındaki çocuklarda dil gecikmesi veya bozukluğu olup olmadığını belirlemek amacıyla bireysel olarak uygulanan bir testtir. Test, çocukların alıcı dil (işitsel anlama) ve ifade edici dil (iletişim kurma) becerilerini iki ayrı standart ölçek aracılığıyla değerlendirir. Bu ölçeklerin yanı sıra Artikülasyon Tarama Testi ve Ev İletişim Anketi gibi ek ölçümleri de içerir. Türkiye'de yapılan bu çalışma ile testin Türkçeye çevirisi, adaptasyonu, geçerlilik ve güvenilirlik analizleri yapılmış ve "Türkçe Okul Öncesi Dil Ölçeği-5" (TPLS-5) olarak kullanıma sunulmuştur.
Listening Inventory for Education- Revised (LIFE-R)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
LIFE-R (Listening Inventory for Education-Revised), sınıf içi ve sosyal dinleme durumlarındaki güçlükleri öğrencinin ve öğretmeninin bakış açısından belirleyen, Santral İşitsel İşlemleme Bozukluğu (SİİB) taramasında kullanılan bir envanterdir. Öğrenci formu 15 maddelik 5'li Likert dinleme zorluğu değerlendirmesi, 15 maddelik 'en zor dinleme becerileri' ölçeği ve kendini savunma sorularını; öğretmen formu ise 15 maddelik dinleme zorluğu değerlendirmesini içerir. Türkçe çalışmada 9–18 yaş arası 115 öğrenci ve öğretmenleriyle öğrenci formu α = 0,84 ve 0,85, öğretmen formu α = 0,64 bulunmuştur.
Skarzynski Tinnitus Ölçeği, tinnitusun günlük yaşam, psikolojik durum ve başa çıkma üzerindeki etkisini değerlendiren 14 maddelik bir öz bildirim aracıdır. İşlevsel, psikolojik ve başa çıkma olmak üzere üç alt boyuttan oluşur. Maddeler beşli Likert tipi ölçekle yanıtlanır (3., 6. ve 12. maddeler ters puanlanır); toplam puan 0–100 aralığına dönüştürülür ve yüksek puan tinnitusun daha fazla olumsuz etkisini gösterir. Türkçe çalışmada 143 yetişkinde test-tekrar test güvenirliği yüksek (ICC = 0,95) bulunmuş ve ölçek Tinnitus Handikap Envanteri ile güçlü ilişki göstermiştir (r = 0,92).
Tinnitus Handikap Envanteri (THI), tinnitusun yol açtığı engelliliği duygusal, işlevsel ve katastrofik alt boyutlarda değerlendiren 25 maddelik bir öz bildirim aracıdır. Maddeler “evet” (4), “bazen” (2) ve “hayır” (0) olarak yanıtlanır; toplam puan 0–100 aralığındadır ve yüksek puan daha fazla handikapı gösterir. Türkçe çalışma, Newman ve arkadaşlarının 25 maddelik tam formunun (beta sürümü) uyarlamasıdır; 110 hastada iç tutarlılık yüksek (α = 0,88) bulunmuştur. THI'nin ayrıca 10 maddelik bir tarama sürümü (THI-S) vardır; bu sürümün Türkçe geçerlik çalışmasına rastlanmamıştır.
Tinnitus Kabullenme Anketi, tinnitusun kabullenilmesini ve tinnitusa rağmen günlük etkinliklere katılımı değerlendiren 12 maddelik bir özbildirim aracıdır. Maddeler yedili Likert tipi bir ölçekle (0–6) yanıtlanır, sekiz madde ters puanlanır ve toplam puan 0–72 aralığında yer alır. Yüksek puan, kabullenme düzeyinin yüksek olduğunu gösterir. Türkçe sürümde üç alt boyutlu bir yapı elde edilmiştir.
Tinnitus Mini-Anket Formu (Mini-TQ, TQ 12-T), Tinnitus Anketi'nden seçilen 12 maddeyle tinnitusa bağlı psikolojik sıkıntıyı hızlıca değerlendiren öz bildirim aracıdır. Maddeler 0 (doğru değil), 1 (kısmen doğru) ve 2 (doğru) olarak puanlanır; toplam puan 0–24 arasındadır ve yüksek puan daha fazla sıkıntıyı gösterir. Türkçe çalışmada (120 tinnituslu birey) sağlık kaygısı ve bilişsel sıkıntı olmak üzere iki alt boyut elde edilmiş, α = 0,87 ve test-tekrar ICC = 0,96 bulunmuş, Tinnitus Handikap Envanteri ile güçlü ilişki saptanmıştır (r = 0,985).
CI-MUSHRA (Cochlear Implant MUltiple Stimuli with Hidden Reference and Anchor)
TestUyarlamaTalep üzerine
TR-MUSHRA, koklear implant kullanıcılarının ses kalitesine ilişkin algılarını değerlendirmek için geliştirilen bir dinleme testidir. Katılımcılar, aynı cümle içeriğine sahip farklı ses örneklerini 0–100 arasında puanlayarak algılanan ses kalitesini karşılaştırır. Araç, Türkçeye uyarlanarak kültürel ve dilsel uygunluğu sağlanmıştır.
Bu test, dikotik dinlemeyi değerlendirmek için geliştirilmiş bir Android tarama uygulamasıdır. Kadın ve erkek sesiyle seslendirilen, spektral olarak eşleştirilmiş üç ve dört sözcüklü Türkçe cümle çiftleri iki kulağa eş zamanlı sunulur. Uygulama 5 alıştırma çiftinin ardından yönlendirilmiş sağ kulak, yönlendirilmiş sol kulak ve yönlendirilmemiş dinleme için onar çiftten oluşur; kişi duyduğu cümleleri ekrandan seçer ve sonuç her kulak ve koşul için doğru yüzdesi olarak hesaplanır. 30 genç (18–40 yaş) ve 30 yaşlı (55–70 yaş) yetişkinle yapılan çalışmada genç yetişkinlerin puanları anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur.
Test of Early Language Development-Third Edition (TELD-3)
TestUyarlamaTalep üzerine
Türkçe Erken Dil Gelişimi Testi (TEDİL), orijinal adı "Test of Early Language Development-Third Edition (TELD-3)" olan ölçme aracının Türkçeye ve Türk kültürüne uyarlanmış versiyonudur. Test, 2-7 yaş aralığındaki çocukların erken dönem sözel dil gelişimlerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Temel amacı, dil gelişimi açısından yaşıtlarından belirgin şekilde geride olan çocukları saptamak, bireyin dilsel açıdan güçlü ve zayıf yönlerini belirlemek ve olası bir terapi programına yön vermektir.
İşitsel RehabilitasyonDil ve Konuşma Gelişimi
Sorumlu yazar: Selçuk Güven; Seyhun TopbaşDetaylar →
Turkish Extended Version of the Effort Assessment Scale (T-EEAS)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
T-EEAS, sessizlikte ve gürültüde algılanan dinleme eforunu değerlendiren 10 maddelik bir öz bildirim aracıdır. Maddeler 0–10 arası görsel analog ölçekle yanıtlanır; toplam puan on maddenin ortalamasıdır ve sessizlik (4 madde) ile gürültü (6 madde) alt boyutları ayrı ayrı hesaplanır. Puanlar 0–10 aralığındadır ve yüksek puan daha fazla dinleme eforunu gösterir. Türkçe geçerlik çalışmasında iki faktörlü yapı doğrulanmıştır.
HINT-TR, sessizlikte cümle algılama eşiğini ve gürültüde konuşmayı anlamak için gereken sinyal-gürültü oranını uyarlamalı olarak ölçen bir cümle testidir. Değerlendirme sessizlik, gürültü önden, gürültü sağdan ve gürültü soldan olmak üzere dört koşulda yapılır; sonuçlar dB cinsinden eşik değerleri olarak raporlanır. Türkçe uyarlama 2008'de yayımlanmış; 2026'da 30 normal işiten yetişkinde, ses yalıtımı olmayan sessiz bir klinik odada kulaklık ve hoparlörle güncel normlar belirlenmiştir.
T-DIN, Android akıllı telefon uygulaması olarak geliştirilmiş, gürültüde rakam tanımaya dayalı bir işitme tarama testidir. Erkek sesiyle seslendirilen Türkçe 0–9 rakamlarından oluşan üçlü diziler beyaz gürültü içinde sunulur; toplam 23 dizinin ilk üçü alıştırmadır. Sinyal-gürültü oranı 2 dB adımlarla uyarlanır, yanıtlar ekrandaki tuş takımıyla girilir ve test 5 dakikadan kısa sürer. Türkçe çalışmada 100 yetişkinde hafif sensörinöral ve mikst işitme kayıplı grupların puanları normal işitenlerden anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur.
QuickSIN-TR, gürültüde konuşmayı anlama güçlüğünü sinyal-gürültü oranı kaybı (SNR kaybı) olarak hızlıca ölçen bir konuşma testidir. Her listede, Türkçenin ses yapısına uygun olarak hazırlanmış ve beşer anahtar sözcük içeren altı cümle bulunur; cümleler çok konuşmacılı gürültü (babble) içinde 25 dB'den 0 dB SNR'ye 5 dB adımlarla sunulur. Doğru tekrarlanan anahtar sözcük sayısından SNR kaybı hesaplanır (SNR kaybı = 28 − doğru sözcük sayısı); bir liste yaklaşık bir dakikada uygulanır. Türkçe sürümde dokuz eşdeğer test listesi ve iki alıştırma listesi oluşturulmuştur.
Konuşma AlgısıGürültüİşitme Kaybıİşitme CihazıKoklear İmplant
TİFALDİ Alıcı Dil Kelime Alt Testi, 2–12 yaş çocukların alıcı dildeki sözcük bilgisini ölçer. Her maddede çocuğa dört resim gösterilir ve uygulayıcının söylediği sözcüğe ait resmi göstermesi istenir; test yaşa göre belirlenen maddeden başlar ve 10 ardışık maddede 8 hata yapılınca sonlandırılır. Ham puanlar yaş gruplarına göre standart puana (ort. 100, SS 15) çevrilir. 104 maddelik son formun iç tutarlılığı yüksektir (α = 0,99); 15 gün arayla test-tekrar test korelasyonu 0,97'dir. Norm verisi Türkiye genelinden 3.293 çocuktan toplanmıştır.
TURMatrix, gürültüde ve sessizlikte konuşma algılama eşiğini (SRT) ölçen uyarlamalı bir matris cümle testidir. Cümleler; isim, sayı, sıfat, nesne ve fiil olmak üzere beş kategoride onar sık kullanılan Türkçe sözcükten oluşan bir matristen rastgele üretilir; böylece yapısı aynı ama tahmin edilemeyen cümleler elde edilir. Yanıtlar açık (sözel tekrar) ya da kapalı (ekrandan sözcük seçimi) biçimde alınabilir ve sonuç dB SNR cinsinden SRT olarak raporlanır. Türkçe sürümde 38 normal işiten yetişkinde uyarlamalı gürültüde SRT açık yanıtta −7,2 ± 0,7 dB SNR, kapalı yanıtta −7,9 ± 0,7 dB SNR bulunmuştur.
Turkish Mobile Real-Noise Speech Discrimination Test
TestÖzgün (Türkiye)Talep üzerine
Bu test, 8–12 yaş çocuklarda gerçek ortam gürültüsü içinde konuşmayı ayırt etme becerisini değerlendiren bir akıllı telefon uygulamasıdır. Milli Eğitim ders kitaplarından derlenen ve spektral olarak dengelenen 60 dört sözcüklü cümle; sınıf, alışveriş merkezi ve lunapark gürültüsü içinde sunulur. Gürültü 40, 60 ya da 80 dB'de sabit tutulurken konuşma düzeyi yanıtlara göre 5 dB adımlarla −10 ile +10 dB SNR arasında değişir; çocuk duyduğu sözcükleri ekrandaki 16 sözcük arasından seçer. Test yaklaşık 15–20 dakika sürer; 50 normal işiten çocukta en düşük puanlar lunapark gürültüsünde elde edilmiştir.
Türkçe Okul Çağı Dil Gelişimi Testi (TODİL), okul çağı çocuklarının dil gelişimlerini farklı boyutlarıyla ölçmek amacıyla geliştirilmiş kapsamlı bir dil testidir. Test, 4 yaş 0 ay ile 8 yaş 11 ay arasındaki çocukların dil becerilerindeki güçlü ve zayıf yönlerini belirlemeyi ve gelişimsel dil bozukluğu olan çocukları ayırt etmeyi hedefler. TODİL, hem alıcı hem de ifade edici dil becerilerini temel dilbilgisel bileşenler çerçevesinde dokuz alt test aracılığıyla değerlendirir. Bu alt testler arasında sözcük dağarcığı, dilbilgisel anlama, cümle tekrarı ve sesbilimsel farkındalık gibi alanlar bulunmaktadır.
İşitsel RehabilitasyonDil ve Konuşma Gelişimi
Sorumlu yazar: Selçuk Güven; Seyhun TopbaşDetaylar →
Türkçenin en sık kullanılan tek heceli sözcüklerinden oluşturulmuş, fonemik olarak dengeli üç liste içeren bir sözcük tanıma testidir. Her listede 50 sözcük bulunur ve her liste fonemik dengesi korunarak iki yarım listeye bölünebilir. Geliştirme çalışmasında 36 normal işiten genç yetişkinde listeler altı farklı şiddet düzeyinde iki kez uygulanmış; listeler arasında anlamlı fark bulunmamış ve tüm listelerin iç güvenirliği (KR-20) %98'in üzerinde çıkmıştır.
Uluslararası Tinnitus Envanteri (ITI), tinnitusun rahatsız ediciliği, işitme, sağlık, uyku, iç huzur, diğer insanlar, etkinlikler ve yaşam zevki üzerindeki etkisini sorgulayan 8 maddelik kısa bir öz bildirim anketidir. Her madde 1–5 arasında puanlanır; düşük puan tinnitusun daha sıkıntılı algılandığını gösterir. Türkçe çalışmada (125 yetişkin) tek faktörlü yapı doğrulanmış, iç tutarlılık yüksek (α = 0,91) ve 15 gün arayla test-tekrar test korelasyonu çok yüksek (r = 0,99) bulunmuştur.
TinnitusYaşam Kalitesi
Sorumlu yazar: Gurbet İpek Şahin KamışlıDetaylar →
Uzaysal İşitme Anketi, sessizlikte ve gürültüde konuşmayı anlama ile ses kaynağının yerini belirleme gibi uzaysal işitme becerilerini değerlendiren 24 maddelik bir öz bildirim aracıdır. Maddeler 0 (hiç kolay değil) ile 100 (oldukça kolay) arasında puanlanır; toplam puan 24 maddenin ortalamasıdır ve yüksek puan daha iyi uzaysal işitmeyi gösterir. Maddeler ayrıca sessizlikte ve gürültüde konuşma, ses kaynağının yerini belirleme ve farklı konuşmacı ve müzik sesleri gibi alanlara göre yorumlanabilir. Türkçe sürümün iç tutarlılığı normal işitenlerde 0,94, işitme kayıplı bireylerde 0,97 bulunmuştur.
Vertigo Handikap Anketi, vertigonun bedensel ve sosyal etkinliklerde yarattığı kısıtlılığı ve vertigo ataklarından korkuya bağlı kaygı gibi psikososyal sonuçlarını değerlendiren 25 maddelik bir öz bildirim aracıdır. Her madde, ilgili güçlüğün ne sıklıkla yaşandığına göre 0–4 arasında puanlanır; maddelerin bir kısmı ters yönde puanlanır ve yüksek puan daha fazla handikapı gösterir. Türkçe sürüm 32 vertigo hastası ve 30 sağlıklı gönüllüde incelenmiş; iç tutarlılık yüksek bulunmuş (Cronbach α = 0,90) ve hasta grubunun puanları kontrol grubundan anlamlı düzeyde yüksek çıkmıştır.
Vertigo Konseyi Tanı Anketi, kronik vestibüler disfonksiyonu olan hastalarda sık görülen vestibüler hastalıkların ayırıcı tanısına yardımcı olmak amacıyla geliştirilmiş 10 soruluk özgün bir ankettir. Sorular kulak burun boğaz, nöroloji ve fiziksel tıp uzmanlarınca hazırlanmış, 15 uzman hekimin görüşüyle revize edilmiştir. Ön çalışmada kapsam geçerlik indeksi 0,676, soruların test-tekrar test uyumu (kappa) 0,51–0,93 bulunmuş; ankete dayalı tanı ile gerçek tanı arasındaki uyum ise orta düzeyde kalmıştır (%63,2; kappa = 0,441). Yazarlar, tanının yalnızca ankete değil yüz yüze görüşme ile klinik ve laboratuvar değerlendirmelerine dayandırılmasını önermektedir.
Vertigo Symptom Scale (VSS) and Vertigo Dizziness Imbalance (VDI) Questionnaire
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
Vertigo Semptom Skalası (VSS - Kısa Form), vertigo semptom sıklığını, otonomik belirtileri ve somatizasyonu değerlendiren 15 maddelik bir ölçektir; maddeler 0 (hiçbir zaman) ile 4 (çok sık) arasında puanlanır. Vertigo, Baş Dönmesi ve Dengesizlik (VDI) anketi ise iki alt boyuttan oluşur: Semptom Skalası (VDI-SS, 14 madde) ve Yaşam Kalitesi Skalası (VDI-HQoL, 22 madde). Maddeler 0 (her zaman) ile 5 (hiçbir zaman) arasında puanlanır.
Vestibular Activities and Participation Measure (VAP)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
Bu ölçek, baş dönmesi ve/veya denge problemlerinin bireyin günlük aktivitelerini yürütme ve topluma katılım görevlerini yerine getirme becerisi üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Dünya Sağlık Örgütü'nün İşlevsellik, Yetiyitimi ve Sağlığın Uluslararası Sınıflandırması (ICF) çerçevesine dayanır. Toplam 34 maddeden oluşur; her madde ICF niteleyicilerine göre puanlanır ("uygulanamaz" yanıtlar hariç tutularak madde puanlarının ortalaması alınır) ve yüksek puan daha fazla güçlüğü gösterir.
Vestibular Disorders Activities of Daily Living Scale (VADL)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
Vestibüler Bozukluklarda Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (VGYA), baş dönmesi ve dengesizlik yakınması olan bireylerin günlük yaşam aktivitelerinde yaşadığı güçlüğü değerlendiren, fonksiyonel, ambulasyon ve enstrümantal olmak üzere üç alt ölçekli 28 maddelik bir öz bildirim aracıdır. Her aktivite, bağımsız yapılmasından (1) tamamen bağımlı yapılmasına (10) doğru artan bir ölçekte derecelendirilir; kişinin yapmadığı aktivite için 'aktiviteyi yapmıyorum' seçeneği işaretlenir ve bu madde puanlamaya katılmaz. Türkçe çalışmada 175 kişide iç tutarlılık yüksek (toplam α = 0,96) ve test-tekrar test korelasyonu r = 0,93 bulunmuştur.
Vestibular Migraine Patient Assessment Tool and Handicap Inventory (VM-PATHI)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
VM-PATHI, vestibüler migrenin belirti şiddetini ve bireyin günlük yaşamındaki etkisini değerlendiren 25 maddelik bir öz bildirim aracıdır. Altı alt boyuttan oluşur: biliş, duygudurum ve bunalmışlık hissi, dengesizlik ve santral audiyovestibüler bozukluk, anksiyete, hareket duyarlılığı, baş ağrısı eşdeğerleri. Maddeler 0–4 arasında derecelendirilir ve toplam puan 0–100 aralığındadır. Yüksek puan, vestibüler migren belirtilerinin daha ağır olduğunu gösterir; Türkçe sürümde 48 kesme puanı belirlenmiştir.
Bu anket, tekrarlayan vestibüler yakınmaları (baş dönmesi) olan hastalarda vestibüler migren tanısına yönelik bir tarama aracı olarak geliştirilmiştir. Kısa ve basit 8 sorudan oluşur ve "Evet/Hayır" biçiminde yanıtlanır; hastanın kendisi tarafından doldurulabilir. Birinci basamak, baş dönmesi ve migren kliniklerinde hızlı tarama için tasarlanmıştır. Anket temelli tanı ile klinik tanı arasındaki uyum yüksektir (uyum %83,3; kappa = 0,666); duyarlılık %82,8, özgüllük %83,9 ve test-tekrar test güvenirliği iyi–mükemmel düzeydedir (kappa 0,71–0,87).
VRBQ, vestibüler rehabilitasyonun yararını değerlendiren 22 maddelik bir öz bildirim anketidir; kişi, bir önceki haftadaki tipik bir günde baş dönmesinin etkisini kendisi için “normal” olan durumla karşılaştırır. Maddeler 7'li sözel ölçekle yanıtlanır ve ham puanlar yüzdeye dönüştürülür; 0 en iyi (normal) durumu, 100 “normalden” en uzak durumu gösterir. Anket, semptomlar (baş dönmesi, anksiyete, harekete bağlı baş dönmesi) ve sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi olmak üzere iki ana alt ölçekten oluşur. Tek taraflı periferik vestibüler hipofonksiyonlu 110 hastada yapılan Türkçe çalışmada iç tutarlılık yüksek (toplam α = 0,91) ve test-tekrar test güvenirliği mükemmel (ICC = 0,94) bulunmuştur.
Bu ölçek, bireylerin günlük yaşamdaki gürültüye karşı verdikleri öznel tepkileri ve gürültü hassasiyet düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek toplam 21 maddeden oluşur. Değerlendirmede 6'lı Likert tipi puanlama (1=Kesinlikle katılıyorum, 6=Kesinlikle katılmıyorum) kullanılır. Toplam puanın yüksekliği, gürültü hassasiyetinin yüksek olduğunu gösterir.
Parent Satisfaction Questionnaire with Neonatal Hearing Screening Programs (PSQ-NHSP)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
Bu anket, yeni doğan işitme taramasından geçen bebeklerin ebeveynlerinin tarama programından memnuniyetini ölçer. 22 maddelik Likert tipi bölüm 1–5 arasında yanıtlanır (5 = kesinlikle katılıyorum), bazı maddeler ters kodludur; ayrıca öneri toplamaya yönelik üç açık uçlu soru içerir. Maddeler dört boyutta toplanır: bilgilendirme, tarama personeli, tarama süreci/randevu ve genel memnuniyet. Türkçe çalışmada 193 anne katılmış, ebeveynlerin %75'i genel olarak memnun bulunmuş ve ölçeğin iç tutarlılığı kabul edilebilir düzeyde saptanmıştır (α = 0,78).
Vanderbilt Fatigue Scale for Adults 40 Items (VFS-A-40)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
Yetişkinler için Vanderbilt Yorgunluk Ölçeği (VFS-A-40), özellikle işitme kaybı olan kişilerde dinlemeye bağlı yorgunluğu değerlendiren 40 maddelik bir öz bildirim ölçeğidir. Maddelerin 31'i sıklık, 9'u katılım düzeyine göre 0–4 arasında yanıtlanır; yanıtlama yaklaşık 10 dakika sürer. Toplam puan 0–160 arasındadır ve yüksek puan daha fazla yorgunluğu gösterir; bilişsel, duygusal, fiziksel ve sosyal alt boyutların her biri 10 maddeden oluşur (0–40). Türkçe çalışmada 18–75 yaş arası 577 yetişkinde iç tutarlılık çok yüksek (toplam α = 0,987), test-tekrar test güvenirliği iyi–mükemmel (ICC = 0,918) bulunmuş ve ölçek tek faktörlü yapıyla uyumlu çıkmıştır.
Vanderbilt Fatigue Scale for Adults 10 Items (VFS-A-10)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
VFS-A-10, Yetişkinler için Vanderbilt Yorgunluk Ölçeği'nin 10 maddelik kısa formudur ve işitme kaybı olan yetişkinlerde dinlemeye bağlı yorgunluğu hızlı değerlendirmek için kullanılır. Maddeler haftalık sıklığa göre 0 (hiçbir zaman) ile 4 (her zaman) arasında puanlanır ve toplam puan 0–40 arasındadır; yüksek puan daha sık yorgunluğu gösterir. Türkçe çalışmada 18–70 yaş arası 286 yetişkinde (160'ı işitme kayıplı) iç tutarlılık çok yüksek (α = 0,973) ve 2 hafta arayla test-tekrar test güvenirliği yüksek (ICC = 0,92) bulunmuştur.
Evaluation of the Impact of Hearing Loss in Adults (ERSA)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
ERSA, edinsel işitme kaybının yetişkinlerin günlük yaşamına etkisini değerlendiren 20 maddelik bir öz bildirim ölçeğidir. Dört alt boyutu vardır: yaşam kalitesi, kişisel yaşam, sosyal yaşam ve mesleki yaşam. Her madde üç ifadeden oluşur ve 0, 5 veya 10 puan verilir; 0 en zor, 10 en uygun durumu gösterir, dolayısıyla düşük puan işitme kaybının daha olumsuz etkisi anlamına gelir. Çalışanlarda toplam puan 200 (ERSA/200), çalışmayan veya emekli kişilerde mesleki alt boyut olmaksızın 150 (ERSA/150) üzerindendir. Türkçe çalışmada 200 katılımcıda iç tutarlılık yüksek (α = 0,92–0,94) ve test-tekrar test güvenirliği mükemmel (ICC = 0,94–0,95) bulunmuştur.
Children's Home Inventory of Listening Difficulties (C.H.I.L.D)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
C.H.I.L.D, çocukların evde ve günlük yaşamda gürültülü ya da kalabalık ortamlar, uzak ses kaynakları ve bozulmuş işitsel uyaranlar gibi durumlardaki dinleme güçlüklerini değerlendiren 15 maddelik bir envanterdir. Aile üyesi formu (C.H.I.L.D-FM, 3–12 yaş) ebeveynlerce, çocuk formu (C.H.I.L.D-C, 8–12 yaş) çocuğun kendisince doldurulur. Her durumda duyma ve anlama düzeyi 1 (çok zor) ile 8 (mükemmel) arasında puanlanır; yüksek puan daha az dinleme güçlüğünü gösterir. Türkçe çalışmada 121 koklear implantlı ve 171 normal işiten çocukta tek faktörlü yapı doğrulanmış, iç tutarlılık çok yüksek bulunmuş (α = 0,98 aile, 0,97 çocuk) ve envanter iki grubu ayırt etmiştir.
Turkish Hearing in Noise Test for Children (HINT-C-TR)
TestUyarlamaTalep üzerine
HINT-C-TR, 6–12 yaş çocuklarda sessizlikte ve gürültüde cümle algılama eşiklerini ölçen bir testtir. Yetişkinler için Türkçe HINT cümlelerinden oluşturulmuş, fonemik olarak dengeli onar cümlelik 12 liste içerir. Değerlendirme sessizlik, gürültü önden, sağdan ve soldan koşullarında yapılır; ayrıca uzaysal maskelemeden kurtulma (SRM) hesaplanabilir. Türkçe çalışmada 62 çocuk ve 15 yetişkinden yaşa özgü normlar ve düzeltme faktörleri belirlenmiş; çocukların 12 yaşında henüz yetişkin performansına ulaşmadığı görülmüştür.
Hearing Environments and Reflection on Quality of Life Questionnaire (HEAR-QL)
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
İŞYAK (HEAR-QL), 7–12 yaş arası işitme kayıplı çocukların yaşam kalitesini kendi bildirimleriyle değerlendiren 26 maddelik bir ölçektir. Maddeler çevre (13), etkinlik (6) ve duygu (7) olmak üzere üç alt boyutta toplanır; çocuk, her maddenin kendisi için ne sıklıkla sorun yarattığını “hiçbir zaman”dan “neredeyse her zaman”a kadar işaretler. Yanıtlar 0–100 aralığında puana dönüştürülür ve yüksek puan daha iyi yaşam kalitesini gösterir. Türkçe çalışmada 115 çocukta iç tutarlılık yüksek (toplam α = 0,937), test-tekrar test güvenirliği iyi (r = 0,83) bulunmuş ve ölçek işitme kayıplı ile normal işiten çocukları ayırt etmiştir (kesme puanı 93,5).
ÇİAT, Türkçe konuşan 2–15 yaş çocukların işitsel algı becerilerini kolaydan zora sıralanmış 17 alt testle değerlendiren bir test bataryasıdır. Alt testler altı kategoride toplanır: fonem algılama, örüntü tanıma, kapalı set konuşma tanıma (sözcük, cümle, Mrs. Potato Head), işitsel-görsel bütünleştirme, değiştirilmiş açık set ve açık set (Türkçe Cümle Testi, Dinle ve Yap). Ham puanlar 0–100 aralığına dönüştürülür. Psikometrik çalışmada 100'ü koklear implant kullanıcısı olan 180 çocukta iç tutarlılık yüksek bulunmuş (Cronbach α = 0,913) ve kategorilerdeki listelerin eşdeğer olduğu gösterilmiştir.
Konuşma AlgısıPediatriKoklear İmplantİşitsel Rehabilitasyon
CHAPS, normal işiten çocuklarda dinleme güçlüklerini tarayan ve merkezi işitsel işlemleme bozukluğunun tanısal değerlendirmesine yardımcı olan, ebeveyn veya öğretmen tarafından doldurulan 36 maddelik bir ölçektir. Her madde, çocuğun akranlarına göre güçlük düzeyi (+1 “daha az güçlük” ile −5 “hiç işlev gösteremiyor” arasında) puanlanarak değerlendirilir; altı alt ölçek (gürültü, sessiz, ideal, çoklu girdi, işitsel bellek/sıralama ve işitsel dikkat) ve bir toplam puan hesaplanır. Düşük (negatif) puanlar daha fazla dinleme güçlüğünü gösterir. Türkçe çalışmada 5–15 yaş arası 150 çocukta altı faktörlü yapı (açıklanan varyans %77,75) ve çok yüksek iç tutarlılık (α = 0,97) bulunmuştur.
Parents' Evaluation of the Aural/Oral Performance of Children (PEACH) Rating Scale
Anket/ÖlçekUyarlamaTalep üzerine
PEACH, işitme cihazı veya koklear implant kullanan çocukların günlük yaşamdaki işitsel ve sözel performansını ebeveyn gözlemine dayanarak değerlendiren 13 maddelik bir derecelendirme ölçeğidir. İlk iki madde cihaz kullanımı ve yüksek seslere tepkiyle ilgilidir ve puana katılmaz; diğer maddeler sessiz (6 madde) ve gürültülü (5 madde) ortamlardaki dinleme ve iletişim durumlarını kapsar. Maddeler 0 (hiçbir zaman) ile 4 (her zaman) arasında puanlanır; sessiz ortam, gürültülü ortam ve toplam puanlar yüzdeye dönüştürülür ve yüksek puan daha iyi performansı gösterir. Türkçe sürümün iç tutarlılığı (Cronbach α = 0,942) ve test-tekrar test güvenirliği (r = 0,949) yüksektir.
ETDQ-7, östaki tüpü disfonksiyonuna bağlı belirtileri son bir ay için değerlendiren 7 maddelik bir öz bildirim anketidir; kulakta basınç ve ağrı, tıkanıklık ya da kısık işitme hissi, sinüzit veya soğuk algınlığında kulak belirtileri, çıtırtı sesleri ve kulak çınlamasını sorgular. Her madde 1 (sorun yok) ile 7 (ciddi sorun) arasında puanlanır; toplam puan 7–49 arasındadır ve yüksek puan daha ağır belirtileri gösterir. Türkçe çalışmada 40 hasta ve 40 sağlıklı bireyde ölçek iki grubu ayırt etmiş, iç tutarlılık kabul edilebilir (α = 0,714) ve 2 hafta arayla test-tekrar test güvenirliği iyi (r = 0,792) bulunmuştur.
İşitmeAtölyesi